Vellinovska: Industritë kreative të nënvlerësuara në Ballkanin Perëndimor, por mund të kontribuojnë në lidhjen rajonale

Hulumtuesja në Institutin për Demokraci, Anamarija Vellinovska, deklaroi se çdo përpjekje për lidhjen e Ballkanit Perëndimor është e mirë, dhe se bashkëpunimi në fushën e industrive kreative, që deri tani ka qenë i nënvlerësuar, mund të ndihmojë këtë proces për shkak se rajoni ndan pjesërisht histori, gjuhë dhe kulturë të përbashkët.

“Çdo përpjekje për të lidhur rajonin, pavarësisht nëse është deklarative apo do të shndërrohet në aktivitete konkrete, duhet përshëndetur. Bëhet fjalë për diçka të re dhe ndryshe – për ekonominë kreative, që rrallë është përmendur deri tani. Do të thoja se kjo është një temë shumë e nënvlerësuar në rajonin e Ballkanit Perëndimor,” ka deklaruar Vellinovska për Kosovo online.

Ajo thekson se në këtë fushë duhet të investohet shumë njohuri dhe burime.

Duke komentuar deklaratën për lidhjen e ekonomive kreative, e cila së fundmi u nënshkrua në Londër në kuadër të procesit të Berlinit, kjo studiuese thotë se është një përpjekje për të futur metoda inovative në zhvillimin ekonomik të rajonit, të cilat kërkojnë edhe investime shtesë.

"Ky është një rajon që ndan pjesërisht historinë, gjuhën dhe kulturën. Qasje të tilla në industri, veçanërisht në segmentin e ekonomisë kreative, mund të kontribuojnë shumë për qytetarët në të gjithë rajonin. Megjithatë, nevojiten më shumë investime për të zhvilluar këtë ekonomi", beson Vellinovska.

Ky proces do të varet kryesisht, vlerëson, nga zhvillimi i dixhitalizimit dhe inteligjencës artificiale, segmente në të cilat rajoni mbetet prapa pjesës tjetër të Evropës.

“Sot, ekonomia kreative shkon dorë për dore me nivelin e zhvillimit të digjitalizimit, dhe do të na duhet të riformulojmë se cilat industri i përkasin ekonomisë kreative dhe si do të ndikojë zhvillimi i digjitalizimit dhe inteligjencës artificiale në to – ndërkohë që ne si rajon ende mbetemi pas. Ajo që do ta shihja si kufizim në lidhjen rajonale është fakti që shpesh bashkëpunimi kulturor ngec dhe mund të minohet nga tensionet politike dhe nacionalizmi, i cili shpesh merr përparësi para çdo bashkëpunimi kulturor,” thekson Vellinovska.

Ekzistojnë shembuj pozitivë të lidhjes rajonale në fushën e ekonomisë kreative, por ata nuk janë të mjaftueshëm, pavarësisht faktit se në vitin 2022, studimi i Këshillit të Bashkëpunimit Rajonal për Hartimin e Industrive Kreative deklaroi kategorikisht se duhet të investohet shumë më tepër në bashkëpunim në industritë e filmit dhe muzikës, si dhe në turizëm.

“Duhet t’i qasemi kësaj teme në mënyrë mjaft inovative. Tre vite pas studimit, kemi disa zgjidhje konkrete. Këtë vit është lansuar platforma digjitale rajonale ‘Kreativ Gate’, e cila është një vend takimi për bizneset dhe individët që merren me këtë sektor,” thekson Vellinovska.

Ajo shton se ka edhe shumë profesione të tjera që mund të përcaktohen si pjesë e ekonomisë kreative, por për rajonin në këtë moment ato janë kryesisht festivalet muzikore dhe filmike.

“Rajoni njihet për festivalet muzikore dhe filmike që janë të njohura gjerësisht, që ndërtojnë një markë kulturore të rajonit dhe që bëjnë pjesë në ekonominë kreative. Pra, e shohim fillimin, por mendoj se këto praktika ende duhet të zhvillohen në përdorim praktik,” thotë ajo.

Ajo gjithashtu konsideron se projektet në kuadër të Procesit të Berlinit nuk e shtypin nismën e Ballkanit të Hapur, por ato janë mjaft komplementare dhe e plotësojnë atë.

"Fusha e aktiviteteve të mbuluara nga Procesi i Berlinit është më e madhe se ajo e mbuluar nga iniciativa e Ballkanit të Hapur. Në Procesin e Berlinit mund të gjeni çështje ekonomike me një treg të përbashkët rajonal, çështje të gjelbra, axhendë të gjelbër, çështje gjinore, klimë investimesh e kështu me radhë. Ndërsa Ballkani i Hapur ka një shenjë shumë më ekonomike dhe politike, është logjike që deklarata të tilla më inovative duhet të jenë më shumë brenda Procesit të Berlinit, i cili përfshin të gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor", thotë Vellinovska.

Ai gjithashtu konkludon se nismat e Procesit të Berlinit nuk duhet të shihen si “rivale” apo “shtypje” të Ballkanit të Hapur.

“Çdo përpjekje për bashkëpunim rajonal nuk duhet parë si rivalitet ndërmjet nismave, por si një lloj komplementariteti, sepse çdo përpjekje për bashkëpunim rajonal në kulturë dhe zhvillimin e këtyre industrive është i rëndësishëm për rajonin”, përfundoi Vellinovska.