Gogiq: Ligjërisht është e paqartë nëse mandati gjashtëmujor për presidentin në detyrë është përfundimtar apo mund të rinovohet

Politologu Ognjen Gogiq thotë se pyetjet që ende nuk janë sqaruar në lidhje me mandatin e presidentit në detyrë të Kosovës kanë të bëjnë me atë nëse Albulena Haxhiu mund të jetë presidente në detyrë edhe pas 4 tetorit, si dhe nëse ka filluar një cikël i ri gjashtëmujor me zgjedhjen e saj si presidente e Kuvendit. Përgjigjet e këtyre pyetjeve, siç thekson ai, janë të rëndësishme sepse është presidenti ose presidenti në detyrë që duhet ta shpërndajë Kuvendin nëse ndodh që ai të mos zgjedhë presidentin e Kosovës brenda afatit të caktuar nga Gjykata Kushtetuese.

Presidentja në detyrë e Kosovës, Albulena Haxhiu, njoftoi më 2 tetor se po shqyrton mundësinë e drejtimit në Gjykatën Kushtetuese në lidhje me mandatin e saj si presidente në detyrë, nëse Kosova nuk arrin të zgjedhë një president të ri brenda afatit kushtetues.

Edhe pse ka dilema dhe boshllëqe ligjore, Gogiq vlerëson se njoftimi për Hadži është ndoshta vetëm një manovër politike për të provuar terrenin, sepse nëse ajo vërtet donte të paraqiste një iniciativë në Gjykatën Kushtetuese, duhej ta kishte bërë shumë më herët.

"Pyetja e parë që mbetet e hapur është nëse Albulena Haxhiu mund të jetë presidente në detyrë e Kosovës edhe pas 4 tetorit, sepse ekziston një interpretim se pozicioni më i gjatë mund të mbahet për gjashtë muaj, dhe që skadon në atë datë. Në mënyrë të rreptë, neni i Kushtetutës që përmban atë pozicion, ka të bëjë me situatën kur presidenti pengohet përkohësisht të kryejë detyrat e tij, dhe jo kur ai nuk zgjidhet dhe ky është një boshllëk që mund të hapet. Pyetja kryesore këtu është nëse ekziston një periudhë gjashtëmujore fare për situatën kur presidenti nuk zgjidhet apo është vetëm një afat për një situatë kur presidenti pengohet përkohësisht të kryejë detyrat e tij", tha Gogiq për Kosovo online.

Një çështje tjetër që mund të merret në konsideratë nga gjykata është, siç thotë ai, nëse ajo periudhë gjashtëmujore është përfundimtare apo nëse është e rinovueshme.

"Në mënyrë specifike, Albulena Haxhiu u rizgjodh si Presidente e Kuvendit në fillim të shtatorit, dhe pozicioni i Presidentit në detyrë të Kosovës nuk lidhet me një person, por me një funksion. Nëse dikush tjetër do të ishte zgjedhur në vend të Haxhiu, pyetja do të ishte nëse ai person do të kishte edhe gjashtë muaj të tjerë. Pyetja është, për shembull, nëse zgjedhja e saj si Presidente e Kuvendit filloi përsëri një cikël të ri prej gjashtë muajsh dhe nëse ky afat vlen për situatën aktuale në Kosovë. Kjo është një pyetje shumë e rëndësishme sepse është Presidenti ose Presidenti në detyrë që duhet ta shpërndajë Kuvendin nëse ndodh që ai të mos zgjedhë një president brenda afatit të caktuar nga Gjykata Kushtetuese", thotë ai.

Megjithatë, siç shton ai, do të ishte plotësisht kundërintuitive të supozohej se Kushtetuta dhe Gjykata Kushtetuese konsiderojnë se në çdo situatë pozicioni i presidentit mund të jetë vakant sepse ka kompetenca që Kushtetuta ia jep ekskluzivisht presidentit.

"Do të ishte e pakuptimtë që Gjykata Kushtetuese të thoshte: 'jo, askush nuk mund ta kryejë më atë funksion sepse ka kaluar periudha gjashtëmujore'. Kjo do të thoshte se disa përgjegjësi që i atribuohen presidentit nuk mund të kryhen fare”, thekson Gogiq.

Ajo që mund të ndodhë dhe ajo që, siç beson ai, ndoshta dëshiron të arrijë Haxhiu është që gjykata të mund të përcaktojë ndonjë masë të përkohshme derisa të shqyrtojë kërkesën e saj, nëse ajo bën një të tillë, për të pezulluar punën e Kuvendit dhe në këtë mënyrë të ndalojë afatin për zgjedhjen e presidentit.

"Megjithatë, kjo është një pritje joreale, sepse deri më tani Gjykata Kushtetuese ka sjellë gjithmonë masa të përkohshme kur aktivitetet e mëtejshme do të shkaktonin dëme të pariparueshme. Dhe këtu vetë Gjykata Kushtetuese përcaktoi se afati për zgjedhjen e presidentit është 6 tetori, dhe do të ishte kontradiktore nëse Gjykata Kushtetuese tani do ta pezullonte atë afat për ndonjë arsye. Pra, ndoshta është vetëm një manovër politike për të testuar terrenin, dhe për Haxhiun se ajo është vërtet në dilemë dhe se ajo vërtet donte ta paraqiste këtë iniciativë në Gjykatën Kushtetuese, ajo duhet ta kishte bërë shumë më herët, në mënyrë që gjykata të mund të vlerësonte me kohë nëse mund ta shpërndajë Kuvendin apo jo", beson Gogiq.

Nëse Haxhiu ia referon çështjen Gjykatës Kushtetuese dhe ai nuk i përgjigjet kërkesës së saj brenda një periudhe të shkurtër kohore dhe nuk miraton një masë të përkohshme, kjo, siç thekson ai, në fakt do të thotë se ekziston një detyrim për të shpërndarë Kuvendin dhe se gjykata do të mbetet me qëndrimin dhe gjykimin e mëparshëm se Kuvendi duhet të shpërndahet dhe se kjo rrethanë ka ndodhur.

"Ajo që mund të ndodhë është që vetë Haxhija të refuzojë të shpërndajë Kuvendin, ndërsa gjoja pret një masë të përkohshme ose mendimin e Gjykatës Kushtetuese. Sepse kjo është një praktikë që është treguar tashmë, sepse Vetëvendosja me shumë vetëdije e humbi afatin kushtetues për të konstituuar Kuvendin. Ata vetë caktuan një afat të ri në të cilin konstituuan Kuvendin dhe doli që Gjykata Kushtetuese nuk e respektoi atë. Gjykata Kushtetuese tha se Kuvendi duhej të konstituohej më herët, domethënë deri më 6 gusht dhe se që atëherë, fillon të rrjedhë briri për shkak të presidentes. Pra, ajo që mund të ndodhë është që të ndodhë voluntarizmi politik dhe ajo të refuzojë të shpërndajë Kuvendin dhe të justifikohet duke thënë se nuk është e sigurt nëse mund ta bëjë këtë", pohon ai.

Sipas tij, shanset për të pezulluar punën e mëtejshme të parlamentit janë të vogla, sepse do të ishte kundër të gjitha vendimeve që gjykata ka dhënë më parë dhe logjikës me të cilën është udhëhequr, e cila është se duhet të shkojmë në drejtim të krijimit të institucioneve dhe se vendet nuk mund të jenë të lira.

"Do të ishte çmenduri nga ana e tij që të ndalonte gjithçka vetë për shkak të një çështjeje të tillë. Por në teori, nëse, për shembull, ai do të pezullonte punën e Kuvendit, atëherë kjo do të zgjaste periudhën e shpalljes së zgjedhjeve, gjë që do të jepte një afat shtesë dhe do të shtynte momentin e shpalljes së zgjedhjeve dhe mbajtjen e tyre. Do të ishte një përpjekje për të fituar kohë shtesë në këtë mënyrë, domethënë, për të shtyrë momentin e mbajtjes së zgjedhjeve në dhjetor, për kur besohet se është më i përshtatshëm për Vetëvendosje", përfundon Gogiq.