Katër mijë ditë pa Bashkësinë e Komunave serbe

Bashkësia e komunave serbe, për të cilin është rënë dakord në marrëveshjen e parë të Brukselit të nënshkruar nga Beogradi dhe Prishtina në vitin 2013, nuk u krijua nga autoritetet e Kosovës për plot 4.000 ditë.

Siç u saktësua, u ra dakord edhe në Bruksel, në parimet e përgjithshme për formimin e BKS nga viti 2015, Bashkësia duhet të ketë kompetenca të gjera, presidenti i saj, të vendosë për shëndetësinë, arsimin, planifikimin urban dhe rural, zhvillimin ekonomik, të ketë e drejta për të pasur pronë të luajtshme dhe të paluajtshme dhe se ajo mund të financohet nga Serbia.

Dy muaj pasi këto parime u miratuan në prani të përfaqësueses së lartë të BE-së, Federica Mogherini, në tetor 2015, presidentja e Kosovës, Atifete Jahjaga, kërkoi nga Gjykata Kushtetuese që të vlerësojë kushtetutshmërinë e marrëveshjes për formimin e Bashkësia së Komunave Serbe. Deri në vendimin e gjykatës, ajo ka kërkuar që të pezullohet marrëveshja nga Brukseli për BKS.

Për këtë çështje, Gjykata Kushtetuese nxori një aktgjykim më 23. dhjetor 2015, në të cilin thuhet se parimet lidhur me BKS, për të cilat u ra dakord në Bruksel, “nuk përputhen plotësisht me frymën e Kushtetutës”, me shpjegim se për dispozitat që kanë të bëjnë me barazinë para ligjit, si dhe të drejtat e bashkësisë dhe pjesëtarëve të tyre.

Në aktgjykim, megjithatë, thuhet “se Bashkësia e Komunave me shumicë serbe do të themelohet ashtu siç parashihet në Marrëveshjen e Parë, të ratifikuar nga Kuvendi i Republikës së Kosovës dhe të shpallur nga Presidenti i Republikës së Kosovës”.

Ky vendim i Gjykatës Kushtetuese është i detyrueshëm edhe për qeverinë aktuale në Kosovë, por BKS nuk është formuar gjatë tri viteve të fundit, kur në krye të qeverisë është Albin Kurti.

Edhe pse në Marrëveshjen për rrugën e normalizimit ndërmjet Kosovës dhe Serbisë të datës 27 shkurt të vitit të kaluar, BKS nuk përmendet me atë emër, por ajo flet për “sigurimin e një niveli të duhur të vetëqeverisjes për komunitetin serb në Kosovë”, dhe Kurti ka një justifikim për moszbatimin e atij dokumenti: ai duhet të nënshkruhet. Një tjetër “argument” që ai bën është se Bashkësia “nuk është prioriteti kryesor i normalizimit dhe nuk mund të nxirret nga paketa si çështje individuale”.

Ekipi menaxhues, i përbërë nga përfaqësues e serbëve nga Kosova, prezantoi një draft të statutit të BKS në Bruksel më 2 maj të vitit të kaluar, por Kurti menjëherë e hodhi poshtë atë dokument, duke shpjeguar se ai ishte "i papajtueshëm me kushtetutën e Kosovës" dhe se asocion me Republikën Srpska. Një ditë pas prezantimit të draftit, ministri i Vetëqeverisjes Lokale Eljbert Krasniqi e shkarkoi ekipin serb dhe Kurti e shpalli “vizionin” e tij të draftit bazuar, siç tha ai, në modelin kroat për pakicat kombëtare.

Së shpejti (në fillim të qershorit) propozuesve të projekt-statutit të BKS iu “bashkua” edhe kryeministri shqiptar Edi Rama, i cili ia dërgoi propozimin e tij presidentit francez Emmanuel Macron dhe kancelarit gjerman Olaf Scholz, në mënyrë që në tetor “peshja e madhe" do të prezantonte draft-statutin e Bashkësisë në takimet në Prishtinë dhe në Beograd, i cili u karakterizua në Bruksel si "propozim modern evropian".

Përpos që Kurti tha për këtë propozim në atë kohë se paraqet “kornizë” për vazhdimin e bisedimeve të mëtutjeshme, nuk është shënuar asnjë progres.

Premtimi i ri i Prishtinës për formimin e BKS është gjetur në një letër protokollare dërguar raportueses për Kosovën në Këshillin e Evropës, Dora Bakojani. Në të, Presidentja, Kryeministri dhe Kryetari i Kuvendit të Kosovës morën përsipër të respektojnë të gjitha nenet e marrëveshjes së Brukselit dhe Ohrit, përfshirë edhe formimin e Bashkësis të Komunave Serbe.

Ata nuk specifikuan nëse do të duheshin edhe 4.000 ditë të tjera.