Letra drejtuar Këshillit të Evropës si garanci për BKS ose një farsë e re - Sa kushton nënshkrimi i Kurtit?

Pak më shumë se një vit më parë, kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, në një takim në Bruksel ka premtuar se do ta formojë Bashkësinë e Komunave Serbe dhe pas kësaj ka përsëritur vazhdimisht se diçka është e detyrueshme vetëm kur të nënshkruhet. Në një letër drejtuar Dora Bakojanit, raportuese për anëtarësimin e Kosovës në Këshillin e Evropës, Kurti së fundmi i ka premtuar sërish BKS “sa më shpejt”, këtë herë me nënshkrim. Mirëpo, pak besojnë se ai do ta përmbushë premtimin e tij, sidomos serbët në Kosovë, ndërsa për analistët politikë kjo lëvizje e tij nuk është gjë tjetër veçse një konfirmim i strategjisë së tij të dyfishtë që e zbaton që nga dita e parë në pushtet.

“Në letrën tuaj të datës 21 mars 2024, na keni ofruar “obligimet e propozuara me të cilat Kosova do të duhet të përmbushë kur të bëhet pjesë e Këshillit të Evropës”. ‘Korrespondenca juaj tregon se kjo listë, e cila kërkon përgjigje nga institucionet shtetërore të Kosovës, paraqet një komponent integral të procesit tonë të aplikimit dhe paraqet një hap të rëndësishëm në procesin e anëtarësimit të plotë të Kosovës në Këshillin e Evropës”, ​​thuhet në letrën e nënshkruar nga Kurti së bashku me presidenten Vjosa Osmani dhe kryeparlamentarin Glauk Konjufca vetëm një ditë më vonë.

Në shtojcën e bashkangjitur letrës, ata premtuan se do të ndërmarrin “hapa të rëndësishëm dhe të prekshëm” në mënyrë që të zbatohen të gjitha nenet e Marrëveshjes Bruksel-Ohër, që përfshin themelimin sa më të shpejtë të Bashkësisë së Komunave Serbe.

Se bëhej fjalë për një lojë të dyfishtë, u dyshua sapo letra arriti në publik. Kryetarja e Grupit Parlamentar të Vetëvendosjes, Mimoza Kusari-Lila, iu drejtua menjëherë votuesve, duke thënë se “letra nuk është gjë tjetër veçse një formalitet”.

Sllobodan Stoshiq, menaxher i programit të OJQ-së Qendra për Përfaqësimin e Kulturës Demokratike nga Mitrovica Veriore, thotë se pas deklaratës së saj, koalicioni qeverisës do ta trajtojë letrën si të tillë.

“Ne nuk do të përjetojmë asnjë garanci dhe asnjë pasojë pas asaj letre”, tha ai për Kosovo online dhe thekson se për serbët në Kosovë, të cilëve BKS u ishte premtuar për herë të parë 16 vjet më parë, nënshkrimi i Kurtit nuk do të thotë më asgjë.

“Nënshkrimi i një zyrtari teorikisht duhet të vlejë shumë, por duke marrë parasysh përvojën që të gjithë e dimë, çfarë ka ndodhur me BKS-në dhe detyrimet e tjera që janë marrë nga Marrëveshja e Brukselit, nuk e di se sa mund t'i besojnë njerëzit që jetojnë këtu një deklaratë të tillë. Nënshkrimin e tij, sidomos pjesëtarët e komuniteteve joshumicë, veçanërisht serbët, nuk e marrin seriozisht dhe nuk mendojnë se me atë nënshkrim do të zgjidhet ndonjë gjë”, thotë Stoshiq.

Ai thekson se hyrja e Kosovës në KE duhet të kushtëzohet me formimin e BKS-së.

“Vetëm formimin e saj, megjithëse e shpresoj, nuk e pres në një të ardhme të afërt. Ndoshta këtë vit, statuti i BKS-së do t'i dorëzohet Gjykatës Kushtetuese për vlerësim të kushtetutshmërisë. Kjo është diçka që unë pres, dhe vetë formimi do të jetë një proces i gjatë dhe i dhimbshëm për të dyja palët”, beson Stoshiq.

Ndryshe nga ai, analisti nga Prishtina, Afrim Hoti, vlerëson se letra e liderëve kosovarë drejtuar Dora Bakojanit konfirmon gatishmërinë e tyre për të përmbushur të gjitha kërkesat e bashkësisë ndërkombëtare për anëtarësim në Këshillin e Evropës, por nga ana tjetër, ai gjithashtu nuk beson se formimi i BKS-së mund të ndodhë së shpejti, të paktën jo para mbajtjes së zgjedhjeve.

Hoti për Kosovo online thekson se vendimi për kthimin e tokës së manastirit e Deçanit ishte “diçka si parakusht për anëtarësim në Këshillin e Evropës”.

“Është e qartë se me vendimin e fundit të qeverisë së Kosovës për t'i dhënë tokë manastirit serb të Deçanit, Kosova tashmë zyrtarisht e ka përmbushur kërkesën për anëtarësim në Këshillin e Evropës. Me fjalë të tjera, letra e dërguar nga liderët e Kosovës vetëm konfirmon gatishmërinë e autoriteteve të Kosovës për të përmbushur të gjitha kërkesat dhe për t'u deklaruar si shtet që dëshiron të jetë pjesë e proceseve demokratike dhe respektimit të të drejtave të njeriut”, thotë Hoti.

I pyetur se kur mund të pritet formimi i BKS-së, Hoti thekson se është “kërkesa më komplekse” për të cilën nuk është optimist.

“Unë jam mjaft pesimist për këtë çështje. Nuk mendoj se Bashkësia do të formohet shpejt. Ndoshta në dritën e anëtarësimit në Këshillin e Evropës, është thelbësore të fillohet ky proces. Nëse autoritetet në Prishtinë fillojnë të formohen, mendoj se është hapi më i rëndësishëm drejt anëtarësimit në Këshillin e Evropës”, ​​thotë analisti nga Prishtina dhe shton se kjo do t'i kushtonte zgjedhjet qeverisë së Albin Kurtit.

“Formimi i komunitetit serb do të ndikonte në zgjedhjet e ardhshme, prandaj nuk mendoj se Bashkësia do të merret para zgjedhjeve në Kosovë”, përfundon Hoti.

Drejtori i programit të organizatës Rruga e Tretë e Re, Dimitrije Milliq, thotë se premtimi i tre liderëve të Kosovës para votimit në Komitetin Politik të APKE-së ishte dëshira e tyre për të treguar një formë të vullnetit parimor politik. Megjithatë, shton në intervistë për Kosovo online, pyetja është nëse do ta realizojnë atë që kanë premtuar dhe se kjo ende varet nga presioni perëndimor.

“Qëllimi ishte të dërgonim një mesazh pozitiv. Natyrisht se a do të realizohet është një pyetje tjetër, por supozoj se ka pasur dëshirë për të treguar të paktën një formë të vullnetit parimor politik. Nga ana tjetër, nëse donin një zbatim real, duheshin parë dy gjëra. Nga njëra anë deri në çfarë kufiri shkon presioni perëndimor dhe nga ana tjetër deri në çfarë kufiri dëshiron Kurti të testojë kapacitetet e tij. Në kuptimin se sa dëshiron të testojë gatishmërinë e Perëndimit për t'i dhënë një lloj miratimi për veprimet e tij”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Ky veprim, shton ai, u prit me dënim, por ende i pamjaftueshëm që Kurti të ndryshojë qëndrimin e tij politik.

“Nëse shikojmë disa nga sondazhet e opinionit publik që janë në dispozicion, mund të shohim se Vetëvendosja definitivisht ka mbështetje më të ulët se sa kishte në zgjedhjet e 2021, kështu që ka disa efekte të dënimeve perëndimore ndaj qeverisë së Kurtit. Ndoshta ka shumë çështje ekonomike, sepse për shkak të treguesve të dobët ekonomikë, qeveria ka problem më të madh se sa në sferën e politikës së jashtme, ku ka shumë më tepër mbështetje për veprimet e saj”, vlerëson Milliq.

Lidhur me zbatimin e obligimeve para bashkësisë ndërkombëtare dhe formimin e BKS-së, Milliq thotë se “në mënyrë dominuese varet nga presioni perëndimor”.

“Besoj se për momentin Perëndimi, për shkak të shpërndarjes së tij në pjesë të ndryshme të botës, me çështjen e Gazës, luftën në Ukrainë dhe tensionet që ekzistojnë në Lindjen e Largët në Detin e Kinës Jugore,

aktualisht nuk po vjen mjaftueshëm kapital dhe vëmendje politike për të investuar në këtë çështje. Ata po përpiqen ta zgjidhin disi këtë çështje kalimthi me të gjitha çështjet e tjera që po ndodhin. Pra, çështja e Kosovës është e lidhur shumë për vëmendjen perëndimore, dhe ajo vëmendja perëndimore është e lidhur me ngjarjet e përgjithshme ndërkombëtare dhe paqëndrueshmëritë në botë që tërheqin vëmendjen për çështje shumë më kritike, sepse ato janë rajone shumë më të mëdha me shumë më tepër banorë, të cilat kërcënojnë shumë më tepër vende me prioritet aktualisht më të lartë. Prandaj supozoj se nuk ka më fokus në këtë çështje”, përfundon Milliq.