Stojkovski: Procesi i heqjes së vetos në BE është i mundur, por do të ishte i gjatë dhe i ndërlikuar

Drejtori ekzekutiv i Institutit Prespa në Maqedoninë e Veriut, Andrej Stojkovski, vlerësoi se ekziston mundësia që në të ardhmen shtetet anëtare të Bashkimit Evropian të privohen nga e drejta e vetos, por se është një proces "i shtresuar", i ndërlikuar dhe i gjatë, dhe shton se për momentin ky është qëndrimi i një grupi politik, i cili nuk do të vendosë vetë për këtë.

Duke komentuar deklaratën e kryeministrit hungarez Viktor Orban se Partia Popullore Evropiane ka miratuar një strategji që kërkon t'i privojë shtetet anëtare të Bashkimit Evropian nga e drejta e tyre e vetos, Stojkovski vlerëson se kjo është shumë e mundur.

"Duke pasur parasysh marrëdhëniet globale, është ndoshta e mundur, shumë e mundur. Dhe sa shpejt do të ndodhë? Ndoshta jo shumë shpejt, sepse procedurat janë të tilla", tha Stojkovski për Kosovo online.

Ai thekson se ky është qëndrimi i Partisë Popullore Evropiane, e cila ka grupin më të madh parlamentar në Parlamentin Evropian, anëtarët e së cilës kanë pjesëmarrjen më të madhe në qeveritë e shteteve anëtare, por se ata nuk janë i vetmi grup politik që do të vendosë për këtë.

"Procedurat nuk përfundojnë gjithmonë në parlamentet kombëtare. Pra, ky është ndoshta një qëndrim politik që më vonë do të duhet të diskutohet me partitë e tjera politike evropiane, për të gjetur një lloj qëndrimi të përbashkët", tha Stojkovski.

Ai shton se e kupton qëndrimin e Kryeministrit hungarez.

"Nga ana tjetër, unë e kuptoj qëndrimin e Orbanit. Së pari, partia e tij politike vjen nga një grupim tjetër politik në Parlamentin Evropian, pak më djathtas Partisë Popullore Evropiane. Dhe, ai e trajton këtë si një kërcënim për sovranitetin që mund të jetë një pengesë për zhvillimin e procesit integrues dhe bashkimit të Unionit, ndërsa ai përdor të gjitha përfitimet e anëtarësimit, kryesisht burimet financiare", thotë Stojkovski.

Zgjerimi i ardhshëm i BE-së pritet deri në vitin 2030, dhe Stojkovski deklaron se procesi i miratimit të strategjisë së Partisë Popullore Evropiane do të zgjaste më shumë se kaq.

"Për momentin, parashikimi i BE-së dhe Komisionit është se zgjerimi i parë i ardhshëm mund të ndodhë në vitin 2028 ose 2030. Është shumë herët që e gjithë procedura të përfundojë. Dhe ky është qëndrimi i një grupi. Do të ketë mundësi për marrëveshje, negociata. Kjo duhet të përfshihet në traktatet themeluese. Ekziston një mundësi në traktatet e pranimit të, për shembull, Malit të Zi dhe Shqipërisë që të përfshihen këto elementë, sepse me traktatet e pranimit, traktatet themeluese modifikohen dhe bëjnë një modifikim të tillë", vlerëson bashkëbiseduesi i Kosovo online.

Megjithatë, ai beson se jo të gjitha shtetet anëtare do të pajtoheshin me këtë, dhe se ligjet e disa prej tyre kërkojnë një referendum para se të ratifikohen ndonjë marrëveshje.

Sipas tij, heqja e vetos mund të jetë e dobishme për vendet e Ballkanit Perëndimor, por asgjë nuk do të arrihet në një periudhë kaq të shkurtër kohore.

"Nuk mendoj se shtetet anëtare do të bien dakord. Me një qasje të tillë, ato do të duan të reformojnë traktatet themeluese, të cilat do të përfshijnë të paktën një konferencë ndërqeveritare. Dhe nëse periudha e negociatave është e shkurtër, atëherë do të pasojë procesi i ratifikimit, i cili përfshin jo vetëm ratifikimin në institucionet evropiane, por edhe në nivel kombëtar. Ratifikimi në nivel kombëtar në të paktën dy shtete anëtare është i ndërlikuar. Në Francë dhe Holandë, do të duhet të mbahet një referendum kombëtar, gjë që mund të jetë një problem serioz. Pra, procesi nuk mund të përfundojë para të paktën tre vjetësh, dhe ndoshta më shumë. Mund të jetë mirë për Ballkanin Perëndimor, por në kushtet në të cilat duam të presim integrim të përshpejtuar, anëtarësim më të shpejtë, kjo është një periudhë shumë e gjatë për ne", shpjegon Stojkovski.

Sipas tij, Maqedonia nuk do të përfitojë prej saj, pasi ende nuk e ka filluar procesin e hapjes së klastereve.

"Nuk ka asnjë mënyrë për të reflektuar mbi Maqedoninë përveçse negativisht, sepse procesi i negociatave të vërteta, hapja e klastereve dhe kapitujve dhe negocimi dhe mbyllja e tyre, ende nuk ka filluar. Kjo është arsyeja pse nuk ka asnjë mënyrë për të ndryshuar asgjë në kornizën e miratuar negociuese, e cila është një moment i rëndësishëm për Maqedoninë. Mendoj se nuk do ta bëjë këtë. Nga ana tjetër, pengesa mund të jenë procese të panumërta të tjera që do të na ndjekin. Nëse parandalojmë të gjitha proceset e mundshme të ballkanizimit të politikave evropiane, atëherë mund të presim që procesi në momentin kur të fillojmë negociatat për kapituj dhe grupe, mund të shkojë pak më shpejt”, përfundon Stojkovski.