Ćirić: Paljenje Pećke patrijašije jedna od najmračnijih epizoda oštećenja srpskog kulturnog nasleđa

Paljenje Pećke patrijaršije u noći između 15. i 16. marta 1981. godine zapravo je prvi u nizu događaja koji će se ponavljati kada je reč o oštećenju materijalnih dobara na Kosovu i Metohiji i, nažalost, predstavlja jednu od najmračnijih epizoda vezanih za uništavanje kulturnog nasleđa, izjavila je za Kosovo onlajn istoričarka umetnosti Jasmina S. Ćirić.

Iako sam kompleks crkava u okviru Pećke patrijaršije nije bio oštećen, prilikom paljenja konaka, kako dodaje, osim stambenog dela manastira došlo je i do oštećenja određenih rukopisa, o čemu se u tadašnjoj javnosti vrlo malo govorilo.

„Poruka koja se Srbima šalje već 45 godina, kako dodaje, svakako nije optimistična. Daleko je od toga“, ukazuje Ćirić.

Kako ocenjuje, razlog zbog kojeg su se sakralne građevine tokom decenija nalazile na meti ekstremista na Kosovu jeste to što se na njima nalaze sačuvani zapisi i natpisi, bez obzira na to da li je reč o portalima ili freskama koje direktno svedoče o srpskom identitetu na prostoru Kosova i Metohije.

„Ukoliko govorimo o freskama, tu su i ktitorski portreti koji su direktno svedočanstvo srpskog prisustva na tom prostoru. Naravno da nije slučajno zašto su te građevine na meti, ne samo u smislu materijalnog oštećenja, što smo imali prilike da pratimo u prošlosti, već i u savremenom smislu, a to je izmena istorijskih narativa“, kaže naša sagovornica.

Kao poseban problem ona ističe „kosovizaciju“ srpskog kulturnog nasleđa, koja, kako navodi, proizlazi iz činjenice da se na svakodnevnom nivou krši Rezolucija Saveta bezbednosti 1244, kao i iz, kako kaže, nesrećne činjenice da su na sajtu Uneska zadužbine na Kosovu registrovane kao spomenici srednjeg veka na Kosovu, a ne na Kosovu i Metohiji, kako je prvobitno stajalo u nominacionom dosijeu.

Imajući u vidu da se u vreme društvenih mreža nekontrolisano šire dezinformacije o poreklu srpskih spomenika na Kosovu, Ćirić kaže da bi digitalna borba protiv toga trebalo da se zasniva na širenju tačnih informacija i adekvatnih argumenata, uz upotrebu relevantnih istorijskih izvora i naučne istoriografije.

„Informacije koje se pojavljuju iz dana u dan svakako podrazumevaju bržu borbu i brže reagovanje, a tu nauka ipak ne može uvek adekvatno da odgovori. Može biti od velike pomoći ukoliko se na državnom nivou organizuju određeni timovi stručnjaka koji bi sprovodili svojevrsni monitoring dezinformacija koje se pojavljuju u vezi sa srpskom srednjovekovnom kulturom na Kosovu i Metohiji i pisali demantije uz navođenje relevantnih izvora. U takav postupak svakako bi trebalo uključiti istoričare, istoričare umetnosti i arheologe koji nedvosmisleno svedoče o arheološkim slojevima koji pokazuju prisustvo srpske srednjovekovne materijalne kulture i iskreno se nadam da će to u nekoj budućnosti moći da se sprovede u delo“, ističe Ćirić.