Zeka: Kosovo rizikuje odnose sa SAD odbijanjem projekta američkog gasa

Kosovo šalje negativne signale Sjedinjenim Američkim Državama time što se ne priključuje regionalnim projektima tečnog prirodnog gasa (LNG), ocenio je izvršni direktor Američke privredne komore na Kosovu Arian Zeka.

Prema njegovim rečima, uključivanje u projekte američkog LNG-a nema samo energetski značaj, već i strateški i geopolitički, upozoravajući da nedostatak volje Kosova može negativno uticati na odnose sa glavnim saveznikom.

Zeka je rekao da je širenje mreže američkog tečnog prirodnog gasa u Evropi i na Zapadnom Balkanu prioritet američkih administracija više od jedne decenije.

„Širenje mreže tečnog prirodnog gasa Sjedinjenih Američkih Država na evropske zemlje, uključujući Kosovo i ostale države Zapadnog Balkana, ostaje jedan od najvažnijih prioriteta aktuelne američke administracije. Međutim, određeni kontinuitet postojao je i u prethodnoj administraciji i već oko 13 godina pamtim da je ova tema bila prioritet za američku administraciju tokom više mandata. Žalosno je što Vlada Republike Kosovo, ova u tehničkom mandatu, ali i ona prethodna koja je od 2021. godine imala puni mandat, ne uspeva da razume ovaj važan i strateški aspekt za američku administraciju. To je potvrđeno i u izjavi Stejt departmenta, koji je naveo da ovo pitanje ostaje jedan od glavnih stubova uspostavljanja ekonomskih odnosa između Sjedinjenih Američkih Država i svih evropskih zemalja“, rekao je Zeka za Ekonomiju onlajn.

On je naveo da su evropske zemlje nakon početka rata u Ukrajini smanjile zavisnost od ruskog gasa i okrenule se američkom gasu.

„Od početka sukoba u Ukrajini, odnosno ruske agresije na Ukrajinu, evropske države su veoma brzo smanjile zavisnost od ruskog gasa i sve više se oslanjale na tečni prirodni gas. U međuvremenu su Sjedinjene Američke Države povećale svoje proizvodne kapacitete i danas više od 65 odsto ukupnog snabdevanja Evrope dolazi iz SAD. To znači da su evropske države shvatile da pitanje tečnog prirodnog gasa nije samo pitanje energetskog snabdevanja, već i strateški aspekt razvoja odnosa sa Sjedinjenim Američkim Državama“, istakao je.

Komentarišući nezainteresovanost Kosova za ovaj projekat, Zeka je rekao da se šalje pogrešna poruka Vašingtonu.

„To nije dobra poruka. I u tekstu otpravnice poslova Ambasade Sjedinjenih Američkih Država navedeno je da Kosovo kasni. To je kasnije ponovio i drugi zvaničnik Ambasade SAD. Mi smo kao Američka privredna komora više puta isticali da verujemo da će kvalitet odnosa između Kosova i Sjedinjenih Američkih Država pretrpeti negativne posledice. Ovaj nedostatak volje Kosova da se pridruži ovoj inicijativi i regionalnim projektima može imati negativan uticaj. Sve države Zapadnog Balkana, čak i one koje nisu imale dobre odnose sa SAD, obavezale su se da će razvijati potrebnu infrastrukturu za uvoz tečnog prirodnog gasa, dok je Kosovo jedina zemlja u regionu koja ovoj inicijativi kaže 'ne'“, rekao je on.

Zeka je dodao da je Kosovo imalo priliku da iskaže spremnost za priključenje ovoj inicijativi i tokom sastanaka održanih u Vašingtonu.

„Nije tajna da je u februaru u Vašingtonu održan sastanak Saveta za energetsku dominaciju, tela osnovanog pri Beloj kući, odnosno u okviru najvažnije institucije u Sjedinjenim Američkim Državama. Naš vladin kabinet bio je tamo zastupljen, ali Kosovo nije dalo potrebne garancije niti preuzelo obaveze kao druge države Zapadnog Balkana. To je čudno i niko ne može u potpunosti da razume zašto Vlada Kosova odbija da napravi takav korak. Verujem da ćemo u budućnosti pokazati želju i interesovanje da se priključimo ovoj inicijativi, posebno imajući u vidu našu veliku zavisnost od energetskog uvoza iz zemalja koje možda nemaju diplomatske odnose sa Republikom Kosovo, pa čak ni ne priznaju Kosovo. Istovremeno, mi ohrabrujemo da se kaže 'da' uvozu važnog energetskog resursa iz države koja je naš najvažniji saveznik – Sjedinjenih Američkih Država“, dodao je.

Upozorio je da bi najveća šteta mogla biti strateške prirode i da bi mogla uticati na evroatlantske ambicije Kosova.

„Pored toga što ne uspevamo da u potpunosti diversifikujemo izvore snabdevanja energijom, s obzirom na to da se tečni prirodni gas smatra jednim od najvažnijih energetskih izvora za jačanje našeg državnog entiteta, verujem da bi upravo tu bio najveći gubitak. Mogli bismo da izgubimo podršku Sjedinjenih Američkih Država na našem putu ka evroatlantskim integracijama i da ugrozimo druge državne prioritete, poput članstva u evroatlantskim institucijama. Sve češće se, kako od predstavnika društvenog života, tako i od političkih aktera koji nisu povezani sa vlašću, može čuti da upravo to predstavlja mogući rizik“, kazao je.

Kosovo jedino na Zapadnom Balkanu nije uključeno u projekte širenja energetskog uticaja Sjedinjenih Američkih Država u regionu kroz projekte tečnog prirodnog gasa.

Tehnička vlada Kosova koju predvodi Aljbin Kurti pokazala je veće interesovanje za „gasifikaciju domaćeg uglja“.

„To možemo da uradimo sa američkom kompanijom, na primer“, izjavio je ranije Kurti.

SAD nemaju skrivene motive, njihov interes je da istisnu Rusiju iz energetskog sektora na Zapadnom Balkanu i da prodaju svoj gas, ocenjuju sagovornici Kosovo onlajna.