“Çekani i Thorit” në duart e Berbokut: Çfarë mund të presin vendet anëtare të Kombeve të Bashkuara prej saj?

Ajo premtoi se, si kryetare e Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, do t’u shërbejë si vendeve të mëdha ashtu edhe atyre të vogla dhe se dyert e saj do të jenë të hapura. Megjithatë, duke gjykuar nga biografia politike e gjermanes Analena Berbok, bashkëbiseduesit e Kosovo online dyshojnë se ajo do të jetë neutrale kur në tryezë të jenë temat që kanë të bëjnë me Rusinë. Po ashtu, ata vërejnë se çdo rezolutë eventualisht më radikale, që me ndihmën e saj do të arrinte në rendin e ditës të AP të OKB-së, ka gjasa të mbetet aty, pa ndonjë shans të madh për të kaluar në Këshillin e Sigurimit dhe për të marrë forcë detyruese.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

Ish-ministrja e Punëve të Jashtme të Gjermanisë do të marrë “çekanin e Thorit” dhe funksionin e kryetares së Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së më 9 shtator, për një periudhë njëvjeçare.

Gjatë atyre dymbëdhjetë muajve, do të përgatitet edhe procesi i zgjedhjes së Sekretarit të ri të Përgjithshëm të OKB-së, pasi mandati i dytë i portugalisë Antonio Guteresh përfundon më 31 dhjetor 2026. Gjatë mandatit të saj do të zgjidhen gjithashtu edhe anëtarët e rinj jo të përhershëm të Këshillit të Sigurimit për vitet 2027–2028, ku ish-kancelari gjerman Olaf Sholc e ka shpallur prej kohësh kandidaturën e Gjermanisë për një vend në KS në atë periudhë.

Nga pozita kryesisht protokollare e kryetares së Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së, Berbok nuk do të ketë ndikim vendimtar në këto procese, por me mbështetjen e mjaftueshme të shteteve, ajo mund të vendosë tema të caktuara në rendin e ditës.

Përcaktimi i axhendës nuk do të thotë se ajo do të mund të jetë “forcë bashkuese”, siç e ka shpallur vetë, pasi duhet të harmonizohen mendimet e 193 shteteve. Se kjo nuk është detyrë e lehtë e tregon edhe fakti se brenda AP të OKB-së këtë pranverë nuk është arritur uniteti as në shpalljen e Ditës Ndërkombëtare të Shpresës, ku u regjistrua një votë kundër (SHBA) dhe katër abstenime.

Docent në Fakultetin e Shkencave Politike në Beograd, Stefan Surlliq, me rastin e zgjedhjes së ish-Ministres së Jashtme gjermane Analen Berbok si kryetare e sesionit të 80-të të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, thotë se nga njëra anë, normativisht, ajo do të ketë një rol ceremonial dhe protokollar, ndërsa nga ana tjetër, Berbok ka një ambicie të madhe politike.

"Zëri i saj do të jetë i fortë nëse ajo ka mbështetjen e fortë të Berlinit, sepse zgjedhja e saj nxit historinë që është zier për dekada rreth vendit të Gjermanisë në Këshillin e Sigurimit, pasi ajo nuk është anëtare e përhershme. U fol për modalitete të ndryshme, për një lloj rotacioni, për një vend për Bashkimin Evropian... Edhe pse ajo do të ketë një rol ceremonial, Berbok do të dëshirojë në thelb të paraqitet si zëri i Gjermanisë dhe përmes rolit të saj të reformojë sistemin aktual të Kombeve të Bashkuara", tha Surlliq për Kosovo online.

Ai thekson se Berbok do të këmbëngulë që Kombet e Bashkuara të braktisin platformën e neutralitetit dhe thirrjen për kompromise nga palë të shumta dhe se ai do të dëshirojë, mbi të gjitha, që pala ruse të paraqitet si agresive.

"Reagimi i Rusisë, e cila ishte me gjithë zemër kundër zgjedhjes së saj dhe e cila kërkoi një votim të fshehtë, duke pritur që disa vende do të ishin fshehurazi kundër saj, megjithatë, ajo përsëri fitoi", shton bashkëbiseduesi ynë.

Ai vëren se procedurat në Kombet e Bashkuara janë shumë të rrepta, por se Burbok, si kryetare, do të ketë të drejtën të përcaktojë prioritetet dhe se në atë kontekst mund të pritet që ajo të jetë e përqendruar edhe në Ballkan.

"Nëse disa tema paraqiten në një mënyrë të tillë që të jetë ndonjë ndikim kancerogjen i Rusisë, Kinës ose partive të tjera, në këtë drejtim ajo do të jetë më e ndjeshme ndaj kushteve të Ballkanit, për të mos përmendur politikën e qartë të Gjermanisë kundër Millorad Dodik dhe në anën e mbrojtjes së institucioneve që janë krijuar deri më tani në BeH. Unë supozoj se kjo do të jetë një temë brenda Kombeve të Bashkuara dhe nëse ka disa iniciativa diplomatike, ajo do të jetë shumë e lumtur t'u përgjigjet atyre dhe ta bëjë atë një përparësi", thotë Surlliq.

Sipas historianit Vukan Markoviq, zgjedhja e Berbokut në vetvete është interesante, pasi, siç thotë ai, ekziston pak a shumë një konsensus në bashkësinë ndërkombëtare se ajo ishte një ministre e jashtme veçanërisht e keqe e Gjermanisë.

Sfidat e mëdha me të cilat është përballur Gjermania që nga zgjedhja e saj si kreu i diplomacisë, kur Olaf Sholc u bë kancelar, dhe humbja katastrofike në zgjedhjet që ato përjetuan në fillim të këtij viti, siç pohon ai, tregojnë se edhe qytetarët gjermanë nuk janë veçanërisht të kënaqur me veprimet e saj.

Markoviq vëren se kryetari i Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së nuk ka fuqi të mëdha dhe as nuk ka fuqi që janë të rëndësishme për ngjarjet e mëdha gjeopolitike dhe vendimet e mëdha të marra nga organizata më e madhe ndërkombëtare, dhe se fuqitë e Berbok do të jenë në fushën e formimit të axhendës dhe renditjes së axhendës së Asamblesë së Përgjithshme.

"Çdo vendim i Kombeve të Bashkuara që bëhet ndërkombëtarisht i detyrueshëm ligjërisht për anëtarët e tjerë të Kombeve të Bashkuara merret në Këshillin e Sigurimit. Vitin e kaluar, kemi parë disa rezoluta të Asamblesë së Përgjithshme mbi çështjen e Ukrainës, Izraelit, Gazës, asnjëra prej të cilave nuk arriti në Këshillin e Sigurimit ose nuk u bllokua në Këshillin e Sigurimit nga vetoja e njërës prej pesë fuqive të mëdha. Nëse Berbok përpiqet disi të shtyjë diçka më radikale përmes Asamblesë së Përgjithshme, ato rezoluta do të pësojnë të njëjtin fat ose në Këshillin e Sigurimit ose para Këshillit të Sigurimit nëse fuqitë e mëdha nuk duan ta vendosin atë në axhendë", thotë Markoviq për Kosovo online.

Një strukturë e tillë e OKB-së, shton ai, nuk është domosdoshmërisht e mirë dhe shumë do të donin që Këshilli i Sigurimit të zgjerohej në mënyrë që vendet e mëdha të jugut global të bëhen pjesë e Këshillit të Sigurimit të OKB-së.

"Por Analena Berbok sigurisht që nuk do të pyetet për këtë, të, gjë që ndoshta është më mirë për bashkësinë ndërkombëtare, duke pasur parasysh mandatin e saj jo aq të lavdishëm si kreu i diplomacisë gjermane. Në rastin e çdo rezolute, ajo mund të mbështetet në të paktën dy veto, dhe duke gjykuar nga votimet e fundit, ajo mund të mbështetet edhe në veton amerikane në Këshillin e Sigurimit. Pra, ne jemi të sigurt për sa i përket paaftësisë së saj", thotë Markoviq.

Sipas mendimit të analistit politik nga Prishtina, Artan Muhaxhiri, zgjedhja e Berbokut si presidente i Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së është një lajm i mirëpritur.

Berbok, shton ai, ishte shumë aktive derisa ajo ishte Ministre e Punëve të Jashtme, madje edhe në rajonin tonë.

"Ky është një lajm i mirëpritur sepse jam i bindur se ajo do të ketë një interes politik në dialog dhe do të bëjë gjithçka që është në fuqinë e saj për të përmirësuar dialogun në mënyrë që ta përshpejtojë atë. Ne e dimë që Kombet e Bashkuara janë një institucion shumë i ngadaltë dhe shumë i ndërlikuar, por nëse një politikan i rëndësishëm ka vullnetin për të pasur një ndikim pozitiv, kjo mund të bëhet, kështu që mendoj se ky është një lajm shumë i mirëpritur", tha Muhaxhiri për Kosovo online.

Berbok u zgjodh kryetare e sesionit të 80-të të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së të hënën. Ajo ishte kandidatja e vetme dhe, sipas burimeve diplomatike, Rusia kërkoi që votimi të ishte i fshehtë. 167 nga 193 shtetet anëtare të OKB-së votuan pro saj dhe 14 abstenuan.