KS i OKB-së për Kosovën më 8 prill: Pa përparim në dialog, situata e sigurisë ende e brishtë

Seanca e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara për Kosovën do të mbahet më 8 prill, ku përfaqësuesja speciale dhe shefja e Misionit të Administratës së Përkohshme të OKB-së në Kosovë (UNMIK), Karolina Zijade, do të paraqesë raportin gjashtëmujor. Siç thuhet në njoftimin për seancën, në raport konstatohet se nuk ka pasur përparim të rëndësishëm në dialogun për normalizimin e marrëdhënieve mes Beogradit dhe Prishtinës, me ndërmjetësimin e BE-së, ndërsa përpjekjet për zbatimin e marrëveshjeve të mëparshme janë ndalur.

Është shprehur shqetësim për veprimin e Policisë së Kosovës për të mbyllur institucionet që funksionojnë në sistemin serb, gjë që ndikon në jetën e përditshme të komuniteteve joshumicë që varen prej tyre dhe thuhet se situata e sigurisë në veri të Kosovës mbetet ende e brishtë.

Kujtohet se më 28 tetor të vitit të kaluar, Serbia miratoi një projektligj me të cilin Kosova përkufizohet si “zonë e mbrojtjes së veçantë sociale”, e cila përcakton kornizën për ofrimin e ndihmës financiare për grupe të caktuara në Kosovë me qëllim të parandalimit të përjashtimit social dhe mbështetjes së mbijetesës së tyre. Në të njëjtën ditë, Qeveria e Serbisë miratoi një projektligj të posaçëm për organizimin dhe juridiksionin e organeve të saj gjyqësore, i cili e zgjeroi juridiksionin e Prokurorisë së Lartë Publike dhe Gjykatës së Lartë në Beograd në ndjekjen penale të krimeve të kryera në Kosovë. Prishtina i dënoi këto masa, duke i konsideruar si shkelje të sovranitetit të Kosovës.

Ndërkohë, përpjekjet për zbatimin e marrëveshjeve të mëparshme janë ndalur.

Thuhet se më 17 dhjetor të vitit të kaluar, ish-përfaqësuesi i posaçëm i BE-së për dialogun mes Beogradit dhe Prishtinës, Miroslav Lajçak, ishte mikpritës i bisedimeve në Bruksel me negociatorët kosovarë dhe serbë, të cilët ripohuan edhe një herë përkushtimin e tyre për zbatimin e Deklaratës për Personat e Zhdukur nga viti 2023.

"Megjithatë, kryenegociatori i Serbisë, Petar Petkoviq, thuhet se e ka lënë takimin e Komisionit të Përbashkët për Personat e Zhdukur, i cili ishte planifikuar për 15 janar, në shenjë proteste ndaj mbylljes së disa institucioneve paralele në Kosovë nga ana e Prishtinës më herët atë ditë. Institucionet paralele i referohen një rrjeti strukturash administrative, arsimore dhe shëndetësore në Kosovë, të cilat menaxhohen dhe financohen nga Serbia dhe që operojnë paralelisht me strukturat e lidhura me Prishtinën, shpesh në zona me popullatë të konsiderueshme etnike serbe," thuhet në raportin para seancës.

Gjithashtu, bëhet me dije se policia e Kosovës deklaron se këto mbyllje – që kanë për qëllim zyrat postare dhe bankat – janë bërë për të vendosur “rendin dhe ligjshmërinë”, ndërsa BE-ja i ka kritikuar ato lëvizje, për shkak të mospërputhjes në përmbushjen e obligimeve të Kosovës në kuadër të dialogut dhe ka theksuar se statusi i strukturave të mbështetura nga Serbia duhet të zgjidhet përmes dialogut.

Ziajde shpreh shqetësimin edhe për ndikimin e këtij veprimi në jetën e përditshme të komuniteteve joshumicë që varen nga këto institucione, duke bërë thirrje për një angazhim të përtërirë për dialog.

Në raport theksohet se situata e sigurisë në veri të Kosovës ka mbetur e brishtë.

“Një shpërthim i fuqishëm më 29 nëntor 2024 dëmtoi kanalin e furnizimit me ujë në komunën e Zubin Potokut. Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, akuzoi Beogradin se kishte orkestruar sulmin, ndërsa presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, e hodhi poshtë këtë si të pabazë. Këshilli i Sigurisë Kombëtare të Kosovës reagoi duke miratuar masa urgjente për rritjen e sigurisë rreth infrastrukturës strategjike, ndërsa policia njoftoi arrestime të lidhura me sulmin," thuhet në raport.

Shefja e Unmikut e dënoi këtë sulm, duke vënë në dukje se ai dëmtoi infrastrukturën bazë civile dhe ndërpreu furnizimin me ujë. Ajo e përshkroi incidentin si thellësisht shqetësues dhe paralajmëroi se rrezikon të minojë stabilitetin dhe vuri në dukje nevojën për një hetim gjithëpërfshirës dhe transparent për të identifikuar përgjegjësit.

Në mes të këtyre zhvillimeve, më 27 janar, Këshilli Evropian emëroi Peter Sorensen si përfaqësuesin e ri special të BE-së për dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës. Ai e mori këtë rol më 1 shkurt me një mandat fillestar prej 13 muajsh. Më 6 shkurt, Sorensen foli veçmas me kryenegociatorët serbë dhe kosovarë dhe mirëpriti ftesën e tyre për të vizituar Kosovën dhe Serbinë.

Përmenden edhe zgjedhjet parlamentare në Kosovë të mbajtura më 9 shkurt.

"Pavarësisht se siguroi një pluralitet të qartë, Vetëvendosje nuk arriti të arrijë një shumicë absolute dhe do të duhet të krijojë një koalicion për të qeverisur. Kjo është në kontrast me mandatin e mëparshëm të partisë, gjatë të cilit ajo sundoi e vetme pasi fitoi zgjedhjet e 2021," shtoi ajo.

Gjithashtu thuhet se çështja e ndryshimit të mandatit të Unmikut me synimin për tërheqjen e mundshme të tij është një tjetër pikë debati mes anëtarëve të Këshillit të Sigurimit të OKB-së.

Gjatë muajit prill, presidenca e Këshillit të Sigurimit të OKB-së është Franca.