Cili kandidat për president do të ishte kompromisi më pak i dhimbshëm për Kurtin?

Në prag të fillimit të negociatave për kandidatët për presidentin e ri të Kosovës, Lëvizja Vetëvendosje ka përcaktuar se çfarë është e pranueshme për të: kandidatët e propozuar duhet të jenë jopartiakë. Nga opozita deri më tani nuk ka propozime të tilla, ndërsa sipas vlerësimit të bashkëbiseduesve të Kosovo online, kompromisi i vetëm që Albin Kurti mund të pranonte do të ishte një figurë neutrale nga bota akademike ose nga familja Jashari.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

Udhëzimet për mënyrën e të menduarit brenda partive opozitare, nëse dëshirojnë që kandidati i tyre të zgjidhet president i Kosovës, i dha disa ditë më parë Arberie Nagavci, shefja e Grupit Parlamentar të Vetëvendosjes në legjislaturën e kaluar. Ajo deklaroi se kandidatët partiakë nuk janë zgjidhja më e mirë për postin e presidentit.

Nagavci tha gjithashtu se Vetëvendosja është e gatshme të bisedojë për një kandidat konsensual dhe jopartiak.

Nëse ky mbetet një parim i palëkundur i Vetëvendosjes, kjo do të nënkuptonte se kandidatët e mbështetur nga partitë politike, si ish-presidentja Vjosa Osmani, e cila në zgjedhje ishte në listën e LDK-së, ose kryetari i nderit i Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës, Ramush Haradinaj, tashmë janë përjashtuar nga gara.

Sipas analistit politik Ilir Deda, një figurë e mirë për president do të ishte gazetari dhe publicisti Blerim Shala, pasi ai bashkëpunon me të gjitha subjektet politike. Megjithatë, Shala vitin e kaluar nuk ishte i interesuar për një angazhim të tillë.

Disa njohës të skenës politike në Prishtinë janë të mendimit se Kurti, në fakt, nuk do të pranojë asnjë kandidat të opozitës.

Kështu, analisti Astrit Gashi nuk beson në asnjë skenar sipas të cilit vendimi për presidentin do të ishte jashtë kontrollit të Kurtit. Në mënyrë të ngjashme mendon edhe analistja Shqipe Pantina, e cila vlerëson se Albin Kurti dëshiron të zgjedhë një president “sipas masës së tij” ose ta çojë vendin sërish në zgjedhje.

A ekziston një marrëveshje kompromisi, sa më pak e dhimbshme, të cilën lideri i Vetëvendosjes do ta pranonte, sidomos në një situatë kur diplomatët po theksojnë hapur se edhe partia më e madhe politike duhet të bëjë kompromise?

“I vetmi emër që do të mund të vinte nga opozita si kandidat për president dhe që Albin Kurti nuk do të mund ta refuzonte, do të ishte dikush nga familja Jashari”, tha për Kosovo online politologu Ognjen Gogiq.

Ai kujton se vetë Kurti më herët është shprehur se për të do të ishte i pranueshëm një kandidat nga familja Jashari.

“Nëse, për shembull, opozita do të arrinte të bindte ndonjërin prej tyre ta pranonte këtë kandidaturë, Kurti nuk do të mund të ishte kundër. Megjithatë, gjasat për një gjë të tillë janë të vogla”, vlerëson Gogiq.

Për çdo emër tjetër, qofshin anëtarë të partive opozitare, kuadro apo disa figura jopartiake të propozuara nga opozita, Kurti, beson Gogiq, do të gjente një mënyrë për të mos e pranuar propozimin.

"Jo për shkak të atij personi, por për shkak të opozitës. Por e vetmja gjë që do të ishte e pakapërcyeshme është të refuzohet një kandidat nga familja Jashari, nëse ai vjen si kandidat nga opozita", thotë ky politolog.

Ish-diplomati Sylë Ukshini vlerëson se nëse Albin Kurti dëshiron një marrëveshje për zgjedhjen e presidentit, atëherë emri i kandidatit do të jetë objekt i marrëveshjes dhe se mund të jetë ndonjë person neutral nga bota akademike. Është gjithashtu e rëndësishme, thotë ai, që të jetë një person i besueshëm, i cili nuk njihet për korrupsion dhe që nuk ka pasur probleme me ligjin.

Me dy milionë shqiptarë, siç deklaroi Ukshini për Kosovo online, ka "sa kandidatë të doni" për politikanë, por ajo që mund të shihet nga stili i të bërit politikë është se Kurti nuk është në favor të kompromisit.

“Ai thotë se fitoi. Kurti dhe të gjithë të tjerët duhet ta dinë se asnjë parti nuk ka votat për të zgjedhur presidentin, kështu që nevojitet një kompromis. Ai tha se kandidati duhet të jetë jopartiak. Është e vështirë të kuptohet për çfarë po flet, por nga deklaratat para zgjedhjeve, duket se ai dëshiron të shkojë përsëri në zgjedhje të reja me idenë e mposhtjes së partive të tjera përsëri dhe lodhjes së tyre. Por demokracia nuk është vetëm fitorja dhe lodhja e palës kundërshtare, por edhe fitimi i besimit të votuesve për të qeverisur vendin”, thekson Ukshini.

Siç shton ai, kryetari i Kuvendit dhe kryeministri i përkasin Lëvizjes Vetëvendosje, por do të ishte mirë të gjendej një kompromis rreth presidentit.

"Fakti që Kurti ka më shumë zëvendës është në dorën e tij. Nëse ai dëshiron të ketë një marrëveshje për zgjedhjen e presidentit, emri i presidentit do të jetë objekt i marrëveshjes, dhe unë mendoj se një person neutral mund të jetë dikush nga bota akademike, por është e rëndësishme që ai të jetë një person me karakter dhe i besueshëm, që të mos njihet për korrupsion dhe që të mos ketë pasur probleme me ligjin", përfundon ai.

Drejtori i programit të OJQ-së Qendra për Përfaqësimin e Kulturës Demokratike në Mitrovicën e Veriut, Aleksandar Rapajiq, vlerëson se në këtë moment Vetëvendosja dhe Albin Kurti nuk duan një figurë të rëndësishme politike në pozicionin e presidentit dhe se, nëse duan që presidenti të zgjidhet fare, do të zgjedhin një figurë jopartiake.

"Mendoj se si Vjosa Osmani ashtu edhe Haradinaj do të bien, sepse në atë moment do të krijohej një qeveri e dyfishtë, të cilën Albin Kurti nuk e dëshiron fare. Ai nuk dëshiron të ketë një person të fortë që mund të kundërshtojë vendimet e tij në një moment. Nëse dëshiron të zgjedhë një president fare, atëherë do të shkojë me një personalitet jopartiak, dhe nëse dëshiron të kandidojë përsëri në zgjedhje, atëherë do të ketë një pozicion të fortë me dikë nga mjedisi i tij që nuk do të jetë i pranueshëm për partitë e tjera", tha Rapajiq për Kosovo online.

Lidhur me atë nëse ka emra me të cilët Kurti mund të pajtohet pa humbur votuesit e tij, ai thotë se Vetëvendosja duhet të peshojë se sa humbet në këtë rast.

Zgjedhjet e fundit, siç tregon ai, treguan se numri i votuesve të Vetëvendosjes ra ndjeshëm, që do të thotë se ndoshta do të ishte i njëjtë edhe në zgjedhjet e ardhshme, por nëse numri i vendeve në parlament të fituara nga ajo parti nuk do të binte.

"Në këtë moment, Vetëvendosja po peshon nëse është më mirë të zgjedhë një president dhe të formojë institucione dhe të futet në një situatë ku duhet të marrë disa vendime ndoshta të vështira për ta, apo të shkojë në një situatë ku ata vazhdojnë këtë proces ku institucionet nuk ekzistojnë dhe nuk ka përgjegjësi për to", përfundon Rapajiq.

Negociatat për formimin e institucioneve, sipas njoftimeve të kryeministrit në detyrë të Kosovës, Albin Kurti, do të fillojnë pasi Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) t’i certifikojë rezultatet e zgjedhjeve të 7 qershorit.

Procedura

Presidenti i Kosovës zgjidhet nga Kuvendi me votim të fshehtë. Që një person të nominohet si kandidat, duhet të sigurojë nënshkrimet e të paktën 30 deputetëve.

Për t’u zgjedhur president, kandidati duhet të marrë dy të tretat e votave të të gjithë 120 deputetëve në raundin e parë ose të dytë të votimit. Nëse në dy raundet e para asnjë kandidat nuk siguron shumicën e nevojshme, organizohet një raund i tretë, në të cilin garojnë dy kandidatët që kanë marrë numrin më të madh të votave në raundin e dytë. President zgjidhet kandidati që merr shumicën e votave të deputetëve të pranishëm.

Sipas Rregullores së Punës së Kuvendit të vitit 2022, që raundi i parë dhe i dytë i votimit të jenë të vlefshëm, në to duhet të marrin pjesë të paktën 80 deputetë, ndërsa në raundin e tretë duhet të marrin pjesë të paktën 61 deputetë.

Nëse presidenti nuk zgjidhet as në raundin e tretë, Kuvendi shpërndahet dhe shpallen zgjedhje të reja, të cilat duhet të mbahen brenda 45 ditëve.