Ligji për Dhomat e Specializuara në pritje: A po fiton Prishtina kohë për shkak të paralajmërimit të BE-së?
Ligji për Dhomat e Specializuara të Kosovës është ende duke pritur një kuorum në Parlamentin e Kosovës për rimiratim, dhe bashkëbiseduesit e Kosovo Online e shohin atë si blerje kohe para paralajmërimeve të ashpra të Brukselit. Ndërsa diplomati Albert Prenkaj thekson se një zgjidhje mund të gjendet vetëm përmes dialogut midis Prishtinës dhe BE-së, studiuesi i studimeve të sigurisë Nikola Vujinoviq paralajmëron se çdo këmbëngulje e mëtejshme për ndryshime të njëanshme do të sillte sanksione të reja për Kosovën dhe do t'i hapte rrugën një krize të re parlamentare dhe zgjedhjeve të parakohshme në pranverë.
Shkruan: Milena Miladinoviq
Pas vendimit të shkallës së parë për dënime shumëvjeçare me burg për udhëheqësit e UÇK-së për krime lufte, me iniciativën e Partisë Demokratike të Kosovës, ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara u miratuan nga Kuvendi i Kosovës më 6 tetor, në marrëveshje me PDK-në dhe Vetëvendosjen për zgjedhjen e Presidentit të Kosovës.
Domethënë, që PDK-ja të votonte në parlament për zgjedhjen e Justina Shiroka Pula si Presidente e Kosovës, kushti i tyre ishte miratimi i Ligjit për Ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar.
Pas formimit të Kuvendit dhe Qeverisë së Kosovës, ligji, sipas procedurës, iu dërgua Presidentes Siroka Pula për shqyrtim, por, për habinë e shumë njerëzve, PDK-ja kërkoi që ligji të kthehej në parlament për rishqyrtim.
Në një njoftim për shtyp, PDK-ja deklaroi në atë kohë se besonte se rishqyrtimi i atij ligji do të bënte të mundur sqarimin e disa dispozitave dhe do të forconte sigurinë juridike të ligjit, gjë që, sipas tyre, do të ishte në interes kombëtar dhe do të siguronte mbrojtje të plotë të të drejtave kushtetuese të udhëheqësve të ish-UÇK-së.
Gjatë asaj periudhe, nuk munguan reagime të forta nga publiku në Kosovë, por edhe nga Bashkimi Evropian, i cili një ditë pas miratimit të ndryshimeve në ligjin për Kosovën njoftoi në internet se ishte thellësisht i shqetësuar për ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara të Kosovës, të cilat, sipas zyrtarëve nga Brukseli, janë në kundërshtim me detyrimet ndërkombëtare të Kosovës ndaj BE-së.
Më 12 nëntor, zyra e Bashkimit Evropian në Kosovë tregoi nevojën për konsultime para çdo miratimi në parlament, në përputhje me detyrimet ndërkombëtare të Kosovës.
Shqyrtimi i Ligjit për Ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar ishte në rendin e ditës të seancës së sotme të Kuvendit të Kosovës, por u shty për një kohë të pacaktuar.
Bashkëbiseduesit e Kosovo Online besojnë se reagimet e BE-së janë arsyeja pse PDK kërkoi kthimin e ligjit dhe se deri më tani nuk kishte kuorum në Kuvendin e Kosovës për rimiratimin e tij.
Ata e shohin gjithashtu kthimin e ligjit në parlament për rishqyrtim si blerje kohe për konsultime me Brukselin zyrtar, megjithatë, ata gjithashtu besojnë se BE-ja nuk do të lejojë ndryshime dhe se ligji do të mbetet siç ishte deri më 6 tetor.
Përmes dialogut drejt marrëveshjes
Diplomati Albert Prenkaj beson se duhet të arrihet një marrëveshje përmes dialogut mbi koordinimin e aktiviteteve të përbashkëta midis Prishtinës dhe Brukselit, në mënyrë që ndryshimet dhe plotësimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara të jenë në përputhje me parimin e vendosjes së lidhjeve të ngushta të solidaritetit dhe formave të bashkëpunimit midis palëve.
Prenkaj i konsideron deklaratat zyrtare të Bashkimit Evropian, dhe veçanërisht deklaratën e Komisioneres për Zgjerim Marta Kos, në të cilën ndryshimet në Ligjin për Këshillat e Specializuara u vlerësuan si të papranueshme, një lloj qortimi diplomatik që, sipas Prenkaj, Brukseli zyrtar i drejton aspirantit i cili ende nuk ka hapur as një dialog mbi procesin e integrimit evropian.
"Në të kaluarën e afërt, ne ishim dëshmitarë se mungesa e koordinimit me Brukselin çoi në ndëshkimin e Kosovës përmes futjes së sanksioneve dhe kufizimeve financiare", tha Prenkaj për Kosovo Online.
Siç shtoi ai, në qarqet diplomatike të Brukselit njihet se Gjykata e Specializuar, në mungesë të fakteve dhe provave, nuk arriti të ngrinte çështjen kyçe për të cilën u krijua.
"Bëhet fjalë për "tregtinë e organeve", e cila u ngrit nga senatori Dick Maritio, e cila rezultoi të ishte një rast i pabazuar", tha diplomati.
Sipas tij, duke pasur parasysh faktin se BE është financuesi kryesor i asaj strukture gjyqësore, e themeluar në bazë të një shkëmbimi notash dhe një ligji i cili, pas miratimit të tij në Kuvendin e Kosovës, mori formën e një marrëveshjeje ndërkombëtare, reagimi i mprehtë i BE-së ndaj ndryshimeve në ligjin për Gjykatën Speciale është rezultat i këmbënguljes së palës kosovare që çështja të trajtohet si një marrëveshje ndërkombëtare në diskursin publik.
"Përkundrazi, BE e vëzhgon këtë strukturë në kontekstin e procedurave gjyqësore të zhvendosura në territorin e një shteti anëtar, përkatësisht Holandës, e cila e njohu Kosovën", tha bashkëbiseduesi ynë.
Prenkaj deklaron se, duke pasur parasysh që dialogu është një nga instrumentet thelbësore të BE-së, i cili shërben për të ndërtuar një konsensus midis shteteve anëtare, partnerëve socialë dhe aktorëve ndërkombëtarë, në vend të gjuhës diplomatike joproporcionalisht të ashpër që vjen nga nivelet më të larta të Brukselit zyrtar, diskursi duhet të kthehet te dialogu me Kosovën.
"Dialogu, pra negociatat, duhet të çojnë në një marrëveshje mbi koordinimin e aktiviteteve të përbashkëta të Prishtines zyrtare dhe Brukselit, në mënyrë që ndryshimet dhe plotësimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara të jenë në përputhje me parimin e "vendosjes së lidhjeve të ngushta të solidaritetit dhe formave të bashkëpunimit midis palëve", tha Prenkaj.
Siç tha ai, BE-ja nuk duhet të nxjerrë përfundime dhe të marrë qëndrime bazuar në jehonën e deklaratave publike, populiste që vijnë nga Kosova, por bazuar në përmbajtjen dhe efektet ligjore të ligjit në fjalë.
"Sipas vlerësimit tim, ky ligj nuk ndikon në vendimin e shkallës së parë dhe as nuk paragjykon rezultatin e procedurave para Gjykatës së Apelit. Qëllimi i tij është të ruajë strukturën gjyqësore brenda institucioneve mëmë, pra, institucioneve shtetërore të Kosovës. Le të kujtojmë letrën e Përfaqësueses së Lartë të BE-së, Catherine Ashton, të cilën ajo ia dërgoi Presidentes së Kosovës, Atifete Jahjagi, në vitin 2014, në përgjigje të letrës që i ishte dërguar më parë nga Presidentja, ku thuhet, ndër të tjera: Kjo qasje ka formuar një konsensus politik dhe shoqëror në Kosovë, social i të cilit është rezultat i ligjit në fjalë”, tha Prenkaj.
Sipas mendimit të tij, ndryshimet në ligj nuk shkelin standardet e BE-së në aspektin e harmonizimit me acquis ligjore të Bashkimit Evropian, si një nga elementët kryesorë të procesit të integrimit evropian.
Ai është i bindur se kthimi i ligjit nga Presidentja e Kosovës Siroka Pulja, me këmbënguljen e DPK-së, po blen kohën e nevojshme për konsultime dhe negociata midis Brukselit zyrtar dhe Prishtinës.
“Pacta sunt servanda në të drejtën ndërkombëtare do të thotë që marrëveshjet duhet të respektohen dhe zbatohen në frymën e mirëbesimit”.
Megjithatë, në të njëjtën kohë, marrëveshjet ndërkombëtare mund të jenë subjekt i ndryshimeve, në format dhe sipas procedurave të parashikuara nga Konventa e Vjenës për të Drejtën Kontraktuese”, tha Prenkaj.
Siç shtoi ai, dispozita kryesore thotë: Kontrata mund të ndryshohet me marrëveshje midis palëve.
"Që do të thotë se ndryshimet në ligjin për Këshillin e Specializuar janë objekt i një marrëveshjeje ose koordinimi midis Prishtinës dhe Brukselit. Aktualisht, ligji, i cili u miratua me shumicë votash, në përputhje me zgjedhjen e presidentes së re Justina Široka Pulja, mbetet i përfshirë në kuvend me shpresën se do të merret në konsideratë", tha Prenkaj.
Nuk ka ndryshime pa miratimin e BE-së
Hulumtuesi i studimeve të sigurisë Nikolla Vujinoviq beson se Bashkimi Evropian nuk do të lejojë ndryshime në Ligjin për Dhomat e Specializuara dhe se politikanët në Kosovë janë të vetëdijshëm për këtë, prandaj nuk kishte kuorum për të votuar për atë ligj pasi u kthye në parlament për rishqyrtim.
Vujinoviq për Kosovo Online deklaron se kritika kryesore ndaj BE-së në këtë çështje ishte se nuk pati konsultime.
"Për këtë arsye, tani ka një problem me kuorumin. Më duket se tani të gjithë po e shtyjnë, për të parë se si do të jetë situata në Bashkimin Evropian, nëse do të marrin ndonjë shenjë se gjithçka është në rregull dhe se mund të vazhdojnë në këtë rrugë. Megjithatë, më duket se këtë herë, për habinë time të madhe, Bashkimi Evropian ka vendosur të mos e lejojë këtë të ndodhë", thotë bashkëbiseduesi ynë.
Vujinoviq pret që ndryshimet në ligj nuk do të mbijetojnë. Nëse Prishtina është këmbëngulëse me ndryshimet, ai beson se mund të ketë një lloj të caktuar sanksionesh të BE-së.
"Mendoj se shqiptarët e Kosovës nuk do të jenë në gjendje ta ndryshojnë ligjin me iniciativën e tyre pa u konsultuar me Bashkimin Evropian, ose do t'i shkaktohet ndonjë dëm tjetër Kosovës, qoftë përmes Planit të Rritjes apo disa sanksioneve personale. Mendoj se në këtë rast ata gabuan shumë", tha Vujinoviq.
Siç theksoi ai, politikanët në Kosovë panë gjithashtu rrezikun e sanksioneve.
"Deklaratat e të gjithë udhëheqësve të partive parlamentare tregojnë se ata e panë që kishin gabuar. Dhe ata kishin gabuar sepse e bënë atë në të njëjtën mënyrë siç e kanë bërë shumë herë më parë, dhe u lejua. Tani është e qartë se nuk është kështu", tha Vujinoviq.
Megjithatë, ai beson se veprimet e BE-së nuk do të ndodhin, sepse, siç shton ai, ndryshimet në atë ligj nuk do të votohen në parlamentin e Kosovës.
"Nuk është rastësi që PDK-ja i kërkoi presidentit ta kthente ligjin, as që nuk ka kuorum për të votuar për ato ndryshime. Mendoj se mund të presim që ligji të kthehet në tekstin e tij origjinal pa ndryshime", deklaroi Vujinoviq.
Sipas tij, "fajtori" në këtë rast është identifikuar tashmë, duke deklaruar se Bedri Hamza nuk dha dorëheqjen aksidentalisht nga posti i presidentit të PDK-së, ndërsa kryeministri i Kosovës Albin Kurti po përpiqet t'ia kalojë fajin ministres së Drejtësisë Donika Gërvala.
"Mendoj se shumë shpejt do të kemi një qengj sakrifikues dhe kam frikë se ky qengj sakrifikues do të jetë një prelud i një krize të re parlamentare, sepse me 61 deputetët që ka Vetëvendosja tani, na tregon se me shumë mundësi do të shkojmë në zgjedhje të reja në pranverë, dhe në atë fushatë kjo situatë do të jetë një nga temat kryesore për diskutim, sepse ndryshimet në ligj erdhën për shkak të protestave të mëdha, dhe partitë politike kishin frikë se ato do të shndërroheshin në atë që po ndodh në Shqipëri", përfundoi Vujinoviq.
0 komentet