Me çfarë është më afër Kosova, një qeveri e re apo zgjedhje të parakohshme?

Burim: Kosovo Online

Albin Kurti është i qartë: fillimisht rezultatet e zgjedhjeve, pastaj verifikimi i votave dhe vetëm pastaj flet për një qeveri të re. E panjohura e parë është “shënuar”. Për këtë të fundit, nuk ka ecur përtej fillimit. “Matematika” paszgjedhore ofron mundësi të barabarta për formimin e qeverisë “Kurti 3”, një “blloku” të përbërë nga parti opozitare dhe zgjedhje të reja, të parakohshme. Rezultati nuk do të varet vetëm nga vullneti i partive politike në Prishtinë, por edhe nga “sugjerimet” e Brukselit dhe Uashingtonit, janë të bindur bashkëbiseduesit e Kosovo online.

Shkruan: Arsenije Vuçkoviq

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve u lirua të enjten për të shpallur rezultatet përfundimtare të zgjedhjeve të 9 shkurtit pasi Gjykata Supreme refuzoi ankesën e Partisë Demokratike të Ashkalive se kishte pasur manipulim të votave postare.

Sipas këtyre rezultateve, Lëvizja Vetëvendosje ka 48 deputetë, PDK-ja 24, LDK-ja 20 dhe koalicioni AAK-Nisma tetë.

Tani për tani e vetmja e sigurt është se Vetëvendosje, të paktën sipas pretendimit të kryetarit të Kuvendit të Kosovës, Gljauk Konjufca, nuk do të formojë qeveri me Partinë Serbe.

“Qeveria ‘Kurti 2’ siç e keni parë është formuar në bashkëpunim me pakicat joserbe. Ky është qëllimi ynë sepse ka pasur një ndikim pozitiv në Kosovë, duke mos lejuar që Lista Serbe, e cila vepron nën ndikimin e Beogradit, të ketë fuqinë vendimtare që kishte në qeveritë e mëparshme”, tha Konjufca.

Por, nëse i besohet Lahi Brahimajt nga Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës, Vetëvendosje nuk ka probleme vetëm me Listën Serbe.

Ai thotë se shtatë deputetë të kësaj partie janë të gatshëm t'i bashkohen opozitës dhe në atë rast qeveria e re do të formohej nga "blloku anti Kurti".

Vulent Bugaku, hulumtues në Institutin Demokratik të Kosovës, është i bindur se votat e “fluturuesve” do të vendosin për qeverinë e re apo zgjedhjet e reja.

Duhet pranuar se e quan “praktikë e tërheqjes së deputetëve”.

“Unë besoj se do të kemi qeveri, nuk e përjashtoj mundësinë e largimit të ndonjë deputeti dhe as mundësinë që ndonjë deputet i partive të tjera të votojë për qeverinë”, tha Bugaku, duke sqaruar se nëse brenda 60 ditëve nuk formohet Qeveria, atëherë krijohen kushte për shpërndarjen e Kuvendit dhe zgjedhje të reja.

(Mos) disponimi nga Uashingtoni

Milosh Pavkoviq, bashkëpunëtor i Qendrës për Politika Evropiane nga Beogradi, nuk e përjashton mundësinë e “mbi fluturimit”, por nuk e ka fjalën për deputetët e partisë që ka fituar më shumë mandate.

Qeverinë e re “Kurti 3”, parashikon ai, mund të formohet nga koalicioni i Vetëvendosjes dhe opozitar Nisma e udhëhequr nga Fatmir Limaj, por gjithashtu thekson se një kombinim i tillë do të varet më së shumti nga Brukseli dhe Uashingtoni, të cilët nuk i duken “favorshëm” kryeministrit aktual Albin Kurti.

“Shtrohet pyetja nëse Nisma e Fatmir Limajt potencialisht do të bëjë koalicion me Kurtin dhe kështu do t'i japë atij mbështetjen e nevojshme. Kjo është ende e pasigurt dhe mendoj se do të varet edhe nga bashkësia ndërkombëtare dhe partnerët perëndimorë të Kosovës. Më duket se në Evropë për momentin, dhe veçanërisht jo në Uashington, nuk ka humor për të miratuar ‘Qeverinë Kurti 3’”, thotë Pavkoviq për Kosovo online.

Ai thekson se këtë e tregojnë edhe masat kufizuese që BE-ja nuk i ka hequr ndaj Kosovës, si dhe marrëdhëniet ndërmjet Uashingtonit dhe Prishtinës.

“Shtëpia e Bardhë e sheh Kurtin në mënyrë shumë të pafavorshme dhe marrëdhëniet dypalëshe mes Uashingtonit dhe Prishtinës janë në nivel shumë të ulët”, saktëson Pavkoviq.

Ai beson se kjo do të thotë se ka shanse të barabarta për një mandat të ri, të tretë për Albin Kurtin, si dhe për zgjedhje të parakohshme.

Opsioni i tretë ka më pak shanse: një qeveri e formuar nga partitë opozitare.

"Kur flasim për një opsion të tretë për një qeveri që do të ishte pa Vetëvendosjen, ajo është në margjina dhe mendoj se ka shumë pak mundësi për një 'platformë anti-Kurti' që në fakt do të formonte një qeveri së bashku me Listën Srpska," thotë Pavkoviq.

Ai dyshon se qeveria e re në Prishtinë do të mund të formohej falë votave të deputetëve të Vetëvendosjes që do të ndryshonin “kampet”.

“Nëse një parti shqiptare, p.sh. LDK-ja dhe PDK-ja, do të bëjnë koalicion, ekziston mundësia që realisht të tërheqin disa deputetë të Vetëvendosjes. Mirëpo, në vitet e fundit në pushtet, Vetëvendosje ka pasur qëndrime shumë të ngurta ndaj partive të tjera shqiptare dhe pyetja është nëse në radhët e tyre ka të interesuar të ‘fluturojnë’”, ka përfunduar Pavkoviq.

Gatishmëria për kompromis

Edhe analisti politik Artan Muhaxhiri dyshon se mund të ketë një “fluturim” të deputetëve të Vetëvendosjes, por se rezultatet e zgjedhjeve tregojnë se Kosova është po aq afër formimit të qeverisë së re dhe mbajtjes së zgjedhjeve të parakohshme dhe se zgjidhja do të varet vetëm nga gatishmëria e aktorëve politikë për kompromis dhe nga fakti se mandati i një koalicioni të tillë do të fiksohej përpara.

“Shanset janë 50:50”. Dera është e hapur për çdo skenar dhe gjithçka është e mundur. Ka mundësi që Kurti të formojë një qeveri me Nisma dhe minoritetet. Por është gjithashtu e mundur që partitë opozitare të bashkojnë forcat dhe të formojnë një qeveri. Është e mundur edhe mbajtja e zgjedhjeve të reja. Gjithçka do të varet nga vullneti i mirë i të gjithë liderëve, por rezultatet e zgjedhjeve ofrojnë shumë mundësi të ndryshme sepse ne nuk kemi një shumicë të qartë si katër vjet më parë”, thekson Muhaxhiri në një intervistë për Kosovo online.

Çelësi për zgjidhjen e enigmës paszgjedhore qëndron në pragmatizmin e liderëve politikë.

“Kushdo që formon qeverinë do të duhet të bëjë shumë kompromise. Kurti apo opozita do të duhet të ndajnë shumë pushtet mes aktorëve të shumtë. Megjithatë, mendoj se në çdo rast nuk do të mund të zgjasë kjo qeveri katër vjet, sepse cilado parti që ta formojë qeverinë, besoj se nuk do të jetë e qëndrueshme dhe se do të kemi zgjedhje të reja”, beson Muhaxhiri.

Ai përmend gjithashtu dy arsye kryesore: zgjedhjet presidenciale të planifikuara për pranverën e vitit të ardhshëm dhe presionin ndërkombëtar mbi Prishtinën lidhur me dialogun.

“Sidomos kur bëhet fjalë për administratën Trump kur në fokus të tyre vihet Kosova”, thekson ky analist.

Ndonëse nuk e përjashton plotësisht mundësinë që nëse largohen më shumë deputetë nga Vetëvendosje, kjo parti mund të mbetet pa shumicën e nevojshme, Muhaxhiri dyshon se kjo do të ndodhë.

“Një opsion i tillë ekziston gjithmonë, por nuk besoj se do të ndodhë, sepse Vetëvendosje ka një strukturë shumë solide, janë shumë të lidhur. Deri më tani është treguar se të gjithë ata që janë larguar nga Vetëvendosje nuk kanë arritur të vazhdojnë karrierën e tyre politike. Të gjithë e kishin të vështirë të pozicionoheshin në partitë ku u bashkuan. Pra, nëse kjo ndodh, do të jetë jetëshkurtër, sepse nuk do të mund të mbijetojnë. Por besoj edhe se Kurti ka një mënyrë për t’i penguar që ta bëjnë këtë dhe se janë të vetëdijshëm se kalimi në një parti tjetër nuk do të përfundojë mirë për ta”, është i bindur Muhaxhiri.

"Modeli boshnjak"

Studiuesi i studimeve të sigurisë, Nikola Vujinoviq, beson se Kosova është më afër zgjedhjeve të reja, të parakohshme dhe arsyet i sheh në intolerancën e tepruar mes partive shqiptare.

“Nëse shikojmë mundësi të ndryshme, mund të shohim se ka baza reale për formimin e koalicioneve dhe formimit të qeverive, por mendoj se intoleranca brendashqiptare është vërtet e madhe dhe se asnjëra palë nuk dëshiron të flasë me tjetrën, e lëre më të mendojë për koalicion”, thotë Vujinoviq për Kosovo online.

Ai saktëson se rezultatet e zgjedhjeve të shkurtit u japin shpresë partive opozitare se do të fitojnë edhe më shumë vota në zgjedhjet e ardhshme.

“Mendoj se 48 deputetët e Kurtit do të zvogëlohen në zgjedhjet e ardhshme sepse problemet në Kosovë që po dalin në sipërfaqe i atribuohen qeverisë së Vetëvendosjes dhe Albin Kurtit”, saktëson Vujinoviq.

Ai paralajmëron se në të njëjtën kohë, zgjedhjet e reja do të "gjeneronin dhunë të re kundër komunitetit serb".

“Tashmë po i shohim këto tentativa për dhunë dhe po shohim një përpjekje për të futur të ashtuquajturin ‘model boshnjak’ në zgjedhjet në Kosovë. Siç e dini, në BeH, komuniteti boshnjak gjithashtu zgjedh një përfaqësues kroat, voton në zgjedhje për një përfaqësues kroat. Kështu ka ndodhur tani me Listën Serbe. Në afërsi të Prizrenit, afër Pejës, shqiptarët votuan për përfaqësuesit e komunitetit serb nga partitë tjera politike, dhe kështu një mandat nga Lista Serbe i shkoi asaj partie tjetër serbe. Mendoj se do të vazhdojë dhe do të gjenerojë edhe më shumë”, tha Vujinoviq.

Si skenar i mundshëm, ai nuk përjashton formimin e një qeverie të re, por nën presionin e aleatëve të Kosovës, në radhë të parë të SHBA-së.

“Nëse urdhërojnë të krijohet një koalicion, ai do të bëhet. Në atë rast, Lista Serbe dhe Asociacioni i Komunave Serbe do të jetë faktor që do të merret parasysh në atë qeveri të re”, beson Vujinoviq.

Ai dyshon se një qeveri e re mund të formohet, siç spekulojnë analistët e Prishtinës, përmes votave të deputetëve të Vetëvendosjes që do të kalonin në anën e opozitës.

"Shoqëria shqiptare nuk është tepër e njohur për 'tejkalimet' politike që mund të shohim në disa komunitete të tjera si në Ballkan ashtu edhe në mbarë Evropën. Jam skeptik”, thotë Vujinoviq.