Montgomeri: Kurti shkatërron marrëdhëniet me SHBA, refuzon bashkëpunimin dhe sillet në mënyrë të pafalshme

Ish-ambasadori i Shteteve të Bashkuara të Amerikës në Serbi, Uilliam Montgomeri, ka vlerësuar se kryeministri i Kosovës Albin Kurti po sillet në mënyrë të pafalshme dhe po i shkatërron marrëdhëniet me SHBA dhe shtoi se çështja e Kosovës është problem primar për të gjithë liderët në Perëndim.

Në një intervistë për Kosovo online, Montgomeri shtoi se SHBA dhe BE aktualisht nuk kanë ide të reja apo qasje të re për dialogun dhe zgjidhjen e situates, dhe se pa një qasje të re përparimi do të jetë i vështirë për t'u arritur.

Sa ndikim kanë mesazhet e presidentit serb Vuçiq, të cilat ai i dërgoi në Kombet e Bashkuara, në qëndrimin e Uashingtonit ndaj Serbisë dhe integritetit të saj territorial? A e kupton Departamenti i Shtetit argumentin e Serbisë se ajo gjithashtu pret respektimin e Kartës së OKB-së në rastin e Kosovës, siç pritet në rastin e Ukrainës?

Le të fillojmë me faktin se presidenti Vuçiq ka plotësisht të drejtë në pohimin e tij se SHBA, së bashku me disa aleatë të saj evropianë, anashkaluan OKB-në dhe iu bashkuan NATO-s në fushatën e bombardimeve të Serbisë. Është e vërtetë se i njëjti grup e ka njohur në mënyrë të njëanshme pavarësinë e Kosovës, pa OKB-në. Pasoja e kësaj është se Putini mund ta përdorë atë si një justifikim për përdorimin e tij të dhunës në Ukrainë. Plotësisht i saktë. Problemi është se është si kur i bie ziles dhe tani nuk ka kthim prapa. Fokusi ynë është në përpjekjen për të lidhur të gjithë këtë rajon për të ecur përpara dhe për të punuar së bashku. I jap mirënjohje të madhe Miroslav Lajçakut për atë që ka bërë me durim prej vitesh.

Më lejoni t'ua bëj të qartë të gjithëve se vendimi që morëm nuk u mor papritur. Kemi dhjetë vjet që jemi të shqetësuar për situatën në Kosovë. Duke filluar nga momenti kur Millosheviqi e tërhoqi arbitrarisht statusin autonom të Kosovës dhe privilegjet tjera për Kosovën. Që atëherë, ne jemi të shqetësuar për Kosovën. Ne ishim më të shqetësuar për Kosovën, në fakt, sesa luftërat në Kroaci dhe Bosnje. Pse? Sepse dhuna e mundshme në Kosovë mund të përhapet lehtësisht në vende të tjera, dhe ne absolutisht nuk donim që kjo të ndodhte. Si tregues për këtë, mund t'ju them se në dhjetor 1992, shtatë vjet para fushatës së bombardimeve, unë ndihmova në hartimin e diçkaje të quajtur "Alarmi i Krishtlindjeve", që ishte një deklaratë shumë e shkurtër dhe e qartë. Përfaqësuesi ynë kërkoi takim me Millosheviqin dhe ne i thamë - mos i thuaj asgjë Millosheviqit as privatisht, vetëm thuaj 'kam një mesazh për të dhënë nga qeveria amerikane'. Ja ku është, dorëzojeni dhe ik. Mos hyni në asnjë bisedë me të. thuhej në mesazh. Nëse ka ndonjë dhunë ushtarake në Kosovë, Shtetet e Bashkuara do të përdorin të gjitha mjetet e nevojshme, duke përfshirë edhe ato ushtarake, për të zgjidhur situatën. E kemi thënë në vitin 1992. Që nga viti 1992, ne kemi pasur bisedime, takime të panumërta, kemi pasur një samit në Rambuje etj., duke u përpjekur që Millosheviqi të marrë një qëndrim më të arsyeshëm për Kosovën. Pra, bombardimi erdhi vetëm pas dhjetë vjet përpjekjesh të vazhdueshme të qeverisë sonë për zgjidhjen e situatës. Por, ne jemi këtu ku jemi, dhe shqetësimi ynë tani është që rajoni t'i zgjidhë çështjet në mënyrë paqësore, e jo të shikojmë prapa.

Raundi i fundit i dialogut në Bruksel, i cili u mbajt javën e kaluar, përfundoi pa sukses, si dhe disa të mëparshme. Kryeministri i Kosovës Albin Kurti hodhi poshtë propozimet e BE-së. Si e shihni zhvillimin e mëtejshëm të dialogut në formatin aktual?

Për të qenë shumë i sinqertë, Shtetet e Bashkuara të Amerikës, duke injoruar dhe anashkaluar OKB-në, bënë një hap të madh për të ndihmuar shqiptarët e Kosovës. Një hap i madh. Që atëherë kemi punuar së bashku, në kushte shumë të mira. Kryeministri i Kosovës e refuzon këtë bashkëpunim. Ai po shkatërron marrëdhënien tonë dhe po sillet në një mënyrë që është e pafalshme. Për të gjithë liderët në Perëndim, çështja e Kosovës është problem parësor. Ai nuk po u bën asnjë nder shqiptarëve të Kosovës, sepse siç thashë ne kishim një marrëdhënie të mirë dhe ai do ta shkatërrojë atë.

Si e shihni rolin e SHBA-së në formatin aktual të dialogut? Administrata e Bajdenit ka një qasje të ndryshme nga ajo e Presidentit Trump. A duhet që SHBA të angazhohet më drejtpërdrejt?

Sinqerisht, as SHBA-ja dhe as BE-ja nuk kanë ndonjë ide të re apo një qasje të re për zgjidhjen e situatës. Pa një qasje të re, nuk mendoj se do të arrijmë gjëkundi. Do të thosha se kjo është çështja parësore, besoni apo jo, më e rëndësishme me të cilën po përballet Kosova tani. Në mënyrë që Kosova të zhvillohet ekonomikisht, të marrë investime të huaja, duhet të ketë marrëdhënie të mira me të gjithë fqinjët e saj, përfshirë Serbinë. Kosova duhet të bëjë çdo përpjekje për të pasur një marrëdhënie të mirë me Serbinë. Në këtë mënyrë Kosova mund të arrijë progres ekonomik. Siç janë gjërat tani, Kosova është një vend i botës së tretë ekonomikisht dhe kjo duhet të ndryshojë. Kjo mund të ndryshohet duke ecur përpara në vend që të provokoni vazhdimisht serbët dhe të shkaktoni probleme. Unë kam parë njerëz si Kurti në të gjithë Ballkanin që duan të vazhdojnë të kthehen pas në kohë, sepse kjo u sjell atyre grail dhe mbështetje, por nuk i zgjidh problemet. Kjo duhet të ndalet.

Një nga temat e sesionit të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara në ditët e kaluara ishte zgjerimi i Këshillit të Sigurimit, në mënyrë që në përbërje të tij të hyjnë vende të mëdha si India, Japonia dhe Gjermania. Sipas jush, si do të ndikonte një ndryshim i tillë në zgjidhjen e çështjeve si Kosova, por edhe Ukraina dhe situata të ngjashme konflikti?

Menjëherë pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, ne formuam organizata të shumta ndërkombëtare, si, ndër të tjera, Bankën Botërore dhe OKB-në. Fakti është se këto organizata nuk i përgjigjen më situatës së sotme. Ideja që këto pesë vende, SHBA, Anglia, Franca, Kina dhe Rusia të kenë një vend të përhershëm në Këshillin e Sigurimit me mundësinë e vetos, e bën OKB-në të parëndësishme sot. Nëse shikoni ndonjë çështje të madhe ndërkombëtare sot, OKB-ja është e parëndësishme, sepse secili nga anëtarët e përhershëm të Këshillit të Sigurimit ka të drejtën e vetos.

Nëse duam që OKB-ja të funksionojë, të gjithë ne që kemi të drejtën e vetos duhet të heqim dorë. Ne jemi të gjithë fajtorë për përdorimin e vetos për çfarëdo qëllimi tjetër përveçse për të bërë të suksesshme OKB-në. Ne duhet të ndryshojmë sistemin, duhet të heqim qafe të drejtën e vetos dhe duhet ta bëjmë OKB-në të pasqyrojë botën e sotme, dhe jo bota e vitit 1945. Kjo do të thotë, siç thoni ju, futjen e vendeve të mëdha si Brazili, India, Japonia në të gjithë këtë proces. Problemi është se nuk garanton se gjërat do të funksionojnë, sepse të gjitha këto shtete kanë interesat e tyre. Por askush nuk duhet ta ketë timonin. Derisa të shpëtojmë nga vetoja, OKB-ja do të vazhdojë të jetë e parëndësishme.