Si do të ndikojë votimi për Srebrenicën në OKB dhe suksesi i diplomacisë serbe në statusin e mëtutjeshëm të Kosovës dhe dialogun?

“Në votimin për Srebrenicën në OKB, njihet rezistenca gjithnjë e më e fortë ndaj asaj që qëndron thelbi i fortë i Perëndimit, që është një rend ndërkombëtar i bazuar në rregullat e tyre dhe që synon interesat e tyre. Kjo është arsyeja pse edhe elita politike shqiptare në Kosovë nuk ka shumë arsye për t'u kënaqur, edhe pse çdo akuzë ndaj serbëve, sado e rreme, është gjithmonë e mirëseardhur për ta”.

Përgatiti: Millosh Gariq

Ka kaluar një javë nga votimi shumë i ngushtë i të ashtuquajturit Rezolutat e Srebrenicës mbi gjenocidin në Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, dhe pasojat globale dhe lokale të kësaj ngjarjeje ende diskutohen me shumë vëmendje dhe polemika.

Fakti që rezoluta u miratua me vetëm 84 vota, dhe se në total, dukshëm më shumë vende abstenuan (68) dhe votuan kundër (19), së bashku me 21 anëtarë të OKB-së që nuk hynë as në sallën e votimit, shqetësoi ata që hynë në të gjithë biznesin me idenë kryesore, të realizojnë interesat e tyre egoiste pas shpinës së popullit serb.

Por nuk janë vetëm qarqet ekstreme myslimane në Sarajevë dhe sponsorët e tyre që janë të zhgënjyer nga numri "i vogël" i vendeve që votuan pro miratimit të këtij dokumenti në OKB.

Dështimi i fuqive perëndimore për të siguruar të paktën gjysmën e anëtarëve të OKB-së për verifikimin ndërkombëtar të akuzave më të rënda ndaj serbëve, me gjithë presionin e ushtruar nga shtetet individuale, i mohoi elitës politike shqiptare në Kosovë një dozë më të madhe kënaqësie dhe një mundësi më e mirë për të shfrytëzuar rrethanat e reja në drejtim të synimeve të tij maksimaliste.

Gjithsesi, çdo akuzë ndaj shtetit të Serbisë dhe popullit serb, sado e sajuar dhe keqdashëse, është gjithmonë një mundësi e mirëpritur për Albin Kurtin, kështu që kryeministri aktual i Kosovës menjëherë uroi Kombet e Bashkuara për "miratimin e Rezolutës në Ditën Ndërkombëtare të Përkujtimit të Gjenocidit në Srebrenicë" me vlerësimin se ngjarja ishte "masakra më brutale në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore".

Kurti ka shkruar në platformën X se nuk ka paqe në Ballkan “derisa Serbia të pranojë përgjegjësinë” dhe ka shtuar se duhen përpjekje të mëtejshme për të nxjerrë autorët para drejtësisë.

Iku koha e diktateve të të mëdhenjve

Miratimi i Rezolutës u mbështet edhe nga institucionet dhe partitë tjera politike të shqiptarëve nga Kosova, por njohës të mirë të politikës së lartë shohin në rezultatet e përmendura të votimit në OKB disa sinjale domethënëse që nuk janë në favor të palës shqiptare.

Ministri i Punëve të Jashtme të Serbisë, Marko Gjuriq, ditë më parë tha se për Serbinë përfitimi shtesë i votimit të Rezolutës për Srebrenicën në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së vlen edhe për çështjen e Kosovës, sepse, siç saktësoi ai, fakti që Serbia arriti të fitojë 107 shtete në një temë kaq të vështirë siç është gjenocidi, është një sinjal për ata që mund të përpiqen ta shtyjnë Kosovën në OKB, se nuk do të shkojë në një drejtim të mirë për ta.

Në të vërtetë, si mund të shihet rezultati i votimit në OKB në kontekstin e zhvillimit të mëtejshëm të dialogut ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës dhe statusit të Kosovës në kornizën ndërkombëtare?

Dragana Mitroviq, profesoreshë në Fakultetin e Shkencave Politike në Beograd, thotë për Kontekst se epilogu i fundit i deklaratës në OKB dërgon mesazhe të qarta për Kosovën.

"Përkrahja relativisht e dobët për të ashtuquajturën rezolutë të Srebrenicës, e cila u miratua si një material "nën të ndryshme" në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së, me më pak se gjysmën e mbështetjes, tregon se koha e diktatit të të mëdhenjve në OKB ka përfunduar, pavarësisht se ata ende zotërojnë fuqinë me të cilën mund të shantazhojnë, ndëshkojnë dhe imponojnë vullnetin e tyre mbi të dobëtit dhe ata që kanë pranuar si fat të ndjekin zgjedhën e të mëdhenjve, apo edhe për të bërë disa nga punët e pista në emër të tyre. Institucionet e përkohshme të të ashtuquajturës Kosovë, gjegjësisht krahinës serbe nën protektoratin e OKB-së, në përpjekje për të marrë shtetësinë për atë subjekt, si pjesë e projektit të madh, të gjitha së bashku morën një mesazh mjaft të fortë se përparime të mëtejshme në këtë drejtim do të të jetë gjithnjë e më e vështirë. Sigurisht që synimi i tyre është të “thithin” këtë pjesë të territorit tonë në NATO, por edhe kjo nuk do të jetë e lehtë, meqenëse ka këndvështrime kontradiktore midis anëtarëve dhe se palma gjeopolitike rajonale dhe globale po lëviz gjithnjë e më shpejt drejt anës që i tmerron dhe i lë pa përgjigje”, shpjegon Mitroviq, e cila është themeluese dhe drejtuese e Qendrës për Studime Aziatike dhe Lindore të Largët në Fakultetin e Shkencave Politike.

Serbia, shton ajo, duhet të tërhiqet nga negociatat e mëtejshme me Prishtinën.

“Serbia duhet të tërhiqet nga negociatat me institucionet e përkohshme të dhunshme dhe kriminale, të heqë dorë nga të gjitha lëshimet që ka bërë sipas negociatave të Brukselit, bazuar në mospërmbushjen e detyrimeve të palës tjetër dhe BE-së si garant. BE-ja duhet të marrë përgjegjësinë për menaxhimin jokompetent dhe jokorrekt të procesit që çoi në lëshime të mëdha të njëanshme dhe në lojën e pritjeve tona dhe në shkeljen më brutale të të drejtave të popullit tonë dhe shtetit tonë në Kosovë e Metohi. Kërkesa jonë duhet të jetë kthimi i procesit, aty ku i takon, në OKB, si dhe këmbëngulja e vazhdueshme që të respektohet rezoluta 1244 e KS të OKB-së, duke përfshirë edhe kthimin e forcave tona të armatosura në pozicionet e synuara”, përfundon Dragana Mitroviq.

Pozicioni i Serbisë është forcuar

Diplomati shumëvjeçar Zoran Millivojeviq thekson se rezultati i votimit të fundit në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së tregoi se pozita e Serbisë është forcuar dhe se ekziston një grup serioz i vendeve që janë të gatshëm të pranojnë argumentet e Serbisë dhe mënyrën se si ato paraqiten.

“Fillimisht është bërthama e fortë perëndimore, e cila është armiku ynë sa i përket Kosovës. Kjo u pa edhe në votën për Asamblenë Parlamentare të NATO-s. Ishin 14 shtete që abstenuan, kështu që ishin më shumë se katër që nuk e njohin Kosovën plus Hungarinë, e cila është kundër. Një qëndrim të ngjashëm pamë edhe me ministrat në Këshillin e Evropës. Prandaj, rezistenca e Serbisë doli të jetë një mjet që mund të ndikojë në vendime dhe që mund të ndikojë në mbrojtjen më efektive të interesave shtetërore dhe kombëtare në përgjithësi. Kur është fjala për Kosovën dhe Metohinë, votimi në Kombet e Bashkuara është i një rëndësie kapitale për ne, konfirmon se ne mund të llogarisim në shumicën e vendeve për qëndrimin tonë. Tjetër gjë, e drejta ndërkombëtare dhe Rezoluta 1244 duhet të jetë çështja numër një tash e tutje në çdo shfaqje të Serbisë kur është fjala për mbrojtjen e Kosovës dhe Metohisë, pra mbrojtjen e sovranitetit territorial të Serbisë”, thekson Millivojeviq.

Votimi në OKB, shtoi ai, tregoi se bota është e ndarë dhe se Jugu kolektiv ka një mirëkuptim për mbrojtjen e rendit ndërkombëtar bazuar në Kombet e Bashkuara dhe mbrojtjen e ligjit ndërkombëtar.

“Vendet e marrin si interes të tyre. Në këtë votim pati shumë rezistencë ndaj asaj që përfaqëson thelbi i fortë i Perëndimit, për një rend ndërkombëtar të bazuar në rregullat që ai dikton, pra bazuar në atë që është në interesin e tij. Për të theksuar, kundër votuan edhe dy anëtarë të plotë të Këshillit të Sigurimit të OKB-së. Kini parasysh, Kina votoi kundër, për një çështje që nuk ka lidhje me të, për herë të parë. Dhe kjo duhet vlerësuar dhe mbajtur parasysh”, kujton Zoran Milivojeviq për Kontekst.

Megjithatë, përshtypja kryesore, thotë ai, është se thelbi i fortë i Perëndimit është dëmtuar.

“Për herë të parë nuk ka pasur konsensus mes tyre. Kjo do të thotë se ka vende që e kuptojnë se kjo është në interes të marrëdhënieve të tyre me Serbinë, por edhe në aspektin e respektimit të Kombeve të Bashkuara. Ky është përfundimi që mund të shohim nga kjo. Gjithashtu, angazhimi i fortë i kreut të shtetit Aleksandar Vuçiq dhe marrëdhëniet e tij personale me liderët e vendeve më të rëndësishme në botë. Është një platformë mbi të cilën mund të ndërtohet forcimi i mëtejshëm i pozitës së Serbisë në raport me Kosovën”, thekson diplomati.

Tash nuk ka dialog me Prishtinën, theksoi ai, kjo është plotësisht e qartë.

“Nuk mund të jetë. Fajtori kryesor është pala prishtinase me kërkesat e saj ekskluzive maksimaliste, e cila e imponon shtetësinë e saj me dhunë. Për këtë ata kanë mbështetjen e sponsorëve. Në momentin që mungonte ajo mbështetje dhe kur u kthyen në Marrëveshjen e Brukselit nga viti 2013 pa maksimalizëm, mund të ktheheshim në një bisedë që do të kishte kuptim”, përfundoi Millivojeviq.