OSBE 50 vite pas Aktit të Helsinkit mbetet në bllokadë për shkeljen e këtij dokumenti

Organizata për Siguri e Bashkëpunim të Europës (Oebs), 50 vite prej miratimit të Aktit Final të Helsinkit, mbetet bllokadë që zgjat prej nisjes së luftës në Ukrainë dhe këtë nuk mundi t’a ndryshojë as Finlanda, e cila këtë vit prezanton këtë organizëm dhe as Këshilli Ministerial i 32 që gjatë dy ditëve të fundit është mbajtur në Vjenë.

Këshilli Ministerial u përqendrua tek thirrjet për respektimin e parimeve të Helsinkit, të cilat përgjithësisht kanë të bëjnë me integritetin territorial dhe sovranitetin.

Në fjalimet e tyre, përfaqësuesit e vendeve perëndimore theksuan se respektimi i integritetit territorial dhe sovranitetit të shteteve, është çelësi i sigurisë, ndërsa njëkohësisht akuzuan Rusinë për shkeljen e këtyre parimeve me sulmin ndaj Ukrainës.

Sesa thirrje për respektimin e integritetit territorial dhe sovranitetit, me sa duket vlejnë vetëm për Ukrainën, e tregoi dhe ngeli pa reagim, fjalimi i ministres së punëve të jashtme të Shqipërisë, Elisa Spiropali.

Ajo tha se meqenëse stabiliteti dhe siguria janë të rëndësishme në mbarë Europën dhe për të arritur siguri dhe përparim të qëndrueshëm në rajon, duhet të njihet Kosova "si shtet i pavarur dhe sovran".
Kjo, në fakt, nuk është hera e parë që Shqipëria lobon për njohjen e Kosovës.

Dhe në takimet e mëparshme ministrore, por dhe në Këshillin e Përhershëm të OSBE në shumë raste, Shqipëria kërkoi njohjen e Kosovës dhe pranimin në anëtarësi tek kjo organizatë.

Para disa javësh, kur në Këshillin e Përhershëm temë ka qenë raporti i misionit OSBE në Kosovë, ambasadori i Shqipërisë kërkoi ulje të frekuencës së shqyrtimit të raportit për Kosovën, çka u mbështet nga disa vende perëndimore, por propozimi i tij u hodh poshtë pasi nuk pati konsensus.

Sesa çështja e integritetit territorial dhe sovranitetit që nuk janë respektuar në rastin e Sërbisë dhe në të cilën në Vjenë e vuri në dukje ministri i punëve të jashtme të Sërbisë Marko Gjuriq-paraqet problem në botë, flet fakti që në ditën e dytë të takimit ministerial në Vjenë, Maroku dhe Algjeria anëtare të të Partneritetit Mesdhetar për Bashkëpunim, “shkëmbyen” akuza se kush është pushtues i territorit të kujt. 
Gjithashtu dhe fakti që Turqia po bllokon kandidaturën e Qipros për marrjen e presidencës së OSBE në vitin 2027, tregon se nuk është vetëm çështja e luftës në Ukrainë ajo që po bllokon OSBE, por edhe diskutimet territoriale të anëtarëve të tjerë të kësaj organizate, për të cilën Trojka e OSBE që përbëhet nga presidenti aktual, pasuesi dhe i hershmi, mbetet ngërç pa asnjë anëtar.

Konkretisht, në Këshillin Ministerial çështja e kryesuesit për vitin 2027 nuk u zgjidh, kështu që përgjigjja do të duhet të kërkohet në periudhën pasuese. 

Fjalimet e ministrave në tubimin e Vjenës, treguan se OSBE mbetet e ndarë dhe për organizatën që vendimet i merr me konsensus, kjo të çon vetëm në vazhdimin e bllokadës.

Sa e dëmshme është për OSBE, më mirë flet fakti se organizata në katër vitet e fundit, as në fund të kryesimit finlandez, nuk ka miratuar buxhetin, çka zvogëlon funksionimin e institucionit dhe misionet e tij.
Ambasadori i Zvicrës në OSBE Rafael Negeli, vendi i të cilit prej 1 janarit merr kryesimin, apeloi për konstruktivitet nga të 57 vendet anëtare që të miratohet buxheti.

Ai u shpreh se OSBE është platformë unike për dialog dhe tha se Zvicra i ka kuptuar mirë kërkesat për modernizimin e organizatës.

"Dëgjuam kërkesat për reforma dhe jemi gati t'i vlerësojmë, por nuk është e mundur t'i zbatojmë pa të 57 anëtarët. Fokusi i kryesimit tonë do të jenë rezultatet. Ndërsa për zbatimin e reformave, nevojitet miratimi i buxhetit. U lutemi të gjithë anëtarëve të angazhohen konstruktivisht rreth kësaj teme", tha Negeli.

Theksoi se respektimi i parimeve të OSBE, është baza për paqe të qëndrueshme në Ukrainë dhe shtoi se Zvicra kuptoi se OSBE duhet të përgatitet për mbështetje të mundshme pas vendosjes së paqes.
Zvicra formalisht më 15 janar në seancën e parë të Këshillit të Përhershëm pas pauzës dimërore, do të marrë kryesimin e OSBE dhe në këtë takim të Vjenës, do të paraqesë me detaje prioritetet e saja.
Ndërkaq, në konferencën finale për shtyp, nuk morën pjesë ministrja e punëve të jashtme të Finlandës, ashtu sikurse as sekretari i përgjithshëm i OSBE, çka është e zakonshme, por ndihmësministri i punëve të jashtme të Finlandës Pasi Rajala dhe drejtoresha e Qendrës së Parandalimit të Konflikteve të OSBE Kejt Firon.

Rajala në konferencën për mediat tha se Këshilli Ministerial diskutoi rreth të ardhmes së OSBE dhe se Finlanda gjatë presidencës së vet, inkurajoi diskutimin "Helsinki Plus", gjatë të cilit u riafirmuan parimet e organizatës.

Këto parime, sikurse theksoi, përfshijnë respektin për sovranitetin e shteteve, integritetin territorial, mospërdorimin e forcës dhe respektimin e të drejtave humane. Rajala nënvizoi se këto parime jo vetëm janë vetëm baza e OSBE, por duhet të jenë edhe në fokusin e dialogut rreth sigurisë së Europës.
Kur është fjala për rezultatet e Këshillit Ministerial, pranoi se nuk kishte marrëveshje për kryesuesin për vitin 2027, ashtu sikurse as për buxhetin.

"Nuk kursyem përpjekje për arritjen e marrëveshjes rreth kandidaturës së Qipros për presidencën e OSBE për 2027 dhe për buxhetin. Kemi punuar mjaft tek kjo dhe tashmë gjithçka që mund të bëjmë, është të fokusohemi në ofrimin e mbështetjes Zvicrës në arritjen e përparimit tek këto çështje", tha ai.