Rakoçeviq: Kulmi i diskriminimit kur njerëzit kanë frikë nga përdorimi i gjuhës së tyre amtare

Kulmi i diskriminimit është kur njerëzit kanë frikë të përdorin gjuhën e tyre amtare, tha për Kosovo online gazetari dhe shkrimtari Zhivojin Rakoçeviq, duke deklaruar se në Kosovë ligjet evropiane të kopjuara në mënyrë perfekte nuk zbatohen në të gjitha nivelet dhe se situata është e njëjtë me Ligjin për përdorimin e gjuhëve.

"Nuk ka asnjë prej nesh këtu që të mos pyesë veten të paktën një herë në javë: "A mund të them diçka në gjuhën time amtare serbe tani?" Nëse dilni në ndonjë nga enklavat tona dhe takoni një gjimnazist, një fëmijë dhe i thoni një "dobar dan" të thjeshtë, kalojnë disa momente të panatyrshme derisa ai ju thotë "dobar dan". Dhe çfarë fshihet në ato pak çaste? Ai fëmijë po kontrollon se kush jeni ju, ai fëmijë po kontrollon nëse i lejohet t'ju përgjigjet, ai fëmijë ka mësuar kujdes instinktiv në përdorimin e gjuhës së tij amtare”, shpjegon Rakoçeviq.

Ligji për përdorimin e gjuhës, siç pretendon ai, absolutisht nuk respektohet dhe shembujt janë të shumtë.

"Një oficer policie në vendkalim, kudo, nga ju kërkon dhe ju pyet "pse nuk flisni gjuhën shqipe", dhe ju paguani taksa që ai polici të thotë thjesht "dobar dan". Madje ai ka shkuar në disa shkolla, të cilat janë themeluar sërish sipas parimit ndërkombëtar, se nuk mund të gjejë punë derisa të thotë “dobar dan” apo gjërat elementare në gjuhën zyrtare, por kjo nuk zbatohet rreptësisht. Provoni të shkoni në Vushtrri, Glogovac, Kaçanik, Prishtinë..., kudo. Është thjesht një fakt në të cilin gjuha juaj amtare, gjuha juaj serbe, është shkas për fatkeqësinë tuaj, dhe 25 vjet pas konfliktit, është një alarm pas të cilit ju përzënë nga jeta. Hyni në një institucion dhe thoni 'dobar dan' ose kërkoni diçka në gjuhën tënde amtare, ose telefononi kur të ndërpritet rryma, siç bëhet në Osojan dhe fshatrat e të kthyerve. Sapo të dëgjojnë të flasësh në gjuhën amtare serbe, menjëherë ka një kufje, menjëherë ka një pengesë. Kjo shoqëri nuk është e përgatitur për të tjerët, kjo shoqëri nuk është e përgatitur për ligje që janë rishkruar dhe që ekzistojnë vetëm formalisht në letër dhe në Kushtetutë dhe shërbejnë vetëm si mbulesë, dhe përsosmëria e tyre është aq e madhe, sa shumë represion ka ndaj nesh”, tha Rakoçeviq.

Edhe pse ka ankesa për mos respektim të Ligjit për përdorimin e gjuhës, institucionet nuk janë të gatshme ta zgjidhin problemin, pohon Rakoçeviq.

“Ne vazhdimisht e përsërisim, sidomos mediat dhe njerëzit e kulturës, se nuk ka gjuhë, se njoftimet më të shpeshta që dalin janë se ato institucione nuk i plotësojnë standardet dhe normat elementare. Thjesht nuk mund të shkojmë përtej kësaj, sepse kjo është fusha ku përdorimi i gjuhës ka shkaktuar konfuzion në shumicën e rasteve. Kjo është zona ku përdorimi i gjuhës ishte 100 marka në Pejë, dhe deri në 30 marka në Kamenicë... Njerëzit shkonin dhe dëgjonin se çfarë gjuhe flisnit. Tashmë është bërë instinkt, është bërë mënyrë jetese, për 25 vjet vëzhgon në mënyrë refleksive se kush çfarë gjuhe flet”, shpjegon Rakoçeviq.

Është bërë “normale” për serbët, thekson ai, të dëgjojnë gjuhën e folur kudo që janë.

“Ka disa norma ligjore, ka komisionerë gjuhësh, por imagjinoni çfarë mund të bëjë? Kush u dënua, ku është ajo administratë? Dhe ato përkthime që marrim, është poshtërimi i gjuhës, kjo është gjuha serbe e shqipëruar. Shikoni emrat e vendeve, shikoni emrat, shikoni gjithë atë forcë që është thjesht inerci, që bluan dhe kulmi i diskriminimit është momenti kur gjuha juaj rebelohet brenda jush dhe thotë: "Si ka mundësi që ti që fol me mua ke këtë lloj trajtimi ndaj meje, si ka mundësi që unë, ashtu si gjuha jote, të jem armiku yt më i madh në një moment. Këto janë rebelime të rënda tek ne, janë kushte të vështira psikologjike. Nuk është e lehtë të mbijetosh, njerëzit ia dalin në mënyra të ndryshme, heshtin”, thotë Rakoçeviq.

Heshtja, shpjegon ai, është bërë normale kur serbët në Kosovë gjenden në zonat me shumicë shqiptare dhe në vende publike.

“Njerëzit në transportin publik, zyrtarët e bashkësisë ndërkombëtare që udhëtojnë me transport publik nga Prishtina për në disa nga vendet tona, heshtin si të ujitur dhe nuk lejohen të thonë asgjë. Ne ende nuk përdorim transportin publik. Pse? Sepse gjuha do të të tradhtojë dhe do të futesh në telashe me gjuhën dhe nuk do të përballesh fare me atë poshtërim. Çfarë ka ndodhur me ne në këto 25 vjet, por diku në thelb, dhe në rrethin e së keqes që na rrethon, kjo ndjenjë se gjuha juaj është armiku juaj dhe se nuk ju lejohet ta flisni dhe ta përdorni siç duhet, është vetë kulmi i diskriminimit”, pohon Rakoçeviq.

Ai shpjegon se gjuha nuk mësohet për të shmangur shtypjen dhe për të mbajtur kokën mbi supe.

“Unë nuk di asnjë gjermanisht, por askush nuk më ngacmon sepse në aeroport apo diku në një dyqan, një muze në Austri, unë nuk di gjermanisht dhe përkundrazi, të gjithë përpiqen të më ndihmojnë dhe të bëjnë diçka në këtë drejtim, gjë që është një gjest miqësor. Këtu gjuha është shkas për të keqen. Sigurisht që do të doja ta lexoja Kadarenë në shqip, por nuk do të ndaja kurrë pikëpamjet e tij politike, të cilat janë fatkeqësi dhe të këqija, dhe nga ana tjetër, ju nuk mësoni një gjuhë për të shmangur shtypjen, nuk mësoni një gjuhë dhe nuk dini një gjuhë për të shpëtuar jetën tuaj. Nëse duhet ta bëj këtë, atëherë nuk do ta mësoj kurrë atë gjuhë dhe kjo është rezistenca”, thekson ai.

Ai vëren se të mësuarit e një gjuhe nuk mund të barazohet me detyrimin.

“Jo, nuk kemi nevojë të dimë gjuhën shqipe, gjuha serbe është gjuha konstituive e kësaj zone. Çdo gur që është ndërtuar në qytetet e Kosovës dhe Metohisë është ndërtuar, ndër të tjera, edhe me gjuhën serbe, edhe në gjuhën serbe, pa përmendur të gjitha të tjerat, kështu qe, ku kjo gjuhë arriti shtrirjen e saj të madhe, ku u zhvillua, ku jetoi, askush nuk mund të të thote qe duhet të dish gjuhen qe të mos të keqtrajton polici, të mos të trajtoje keshtu doganieri, të mos të diskriminojne zyrtaret. Është kundër çdo marrëdhënie normale në komunikim, është kundër botës moderne, por kjo është larg botës moderne”, përfundoi Rakoçeviq.