Shluka: Negociatat e drejtpërdrejta joreale kur mosbesimi mes palëve është në minimum historik

Bashkëpunëtori i organizatës joqeveritare "Nisma e Re Shoqërore", Aleksandar Shluka, thotë për Kosovo online se negociatat e drejtpërdrejta midis Beogradit dhe Prishtinës, në këtë moment, nuk janë të realizueshme. Sipas tij, qëllimi i promovimit të ideve të tilla mund të jetë "për të turbulluar ujin", pra për të nxitur palët që të mendojnë ndryshe dhe më pas të arrihet në një format tjetër të dialogut.

Ish-diplomati amerikan James Hooper deklaroi për Radio Evropa e Lirë se Kosova mund të arrijë qëllime më të vogla por shumë të rëndësishme nëse negocion drejtpërdrejt me Serbinë, dhe Shluka thekson se në shumë situata të ngjashme në Ballkan në të kaluarën, marrëveshjet nuk janë arritur pa ndërmjetës mes palëve me mosbesim të madh.

“Në këtë moment, kur mosbesimi është ndoshta në nivelin më të ulët të të gjitha kohërave kur bëhet fjalë për dialogun, është shumë joreale të pritet që të zhvillohen negociata të drejtpërdrejta kur shohim se këto negociata të zhvilluara përmes Bashkimit Evropian ose nuk ekzistojnë në të vërtetë ose, kur ekzistojnë, nuk japin rezultatet e dëshiruara”, thotë Shluka.

Historia rreth negociatave të drejtpërdrejta, shton ai, mund të synojë të shihet se si do të reagojë Beogradi apo Prishtina. Nëse e anashkalojnë këtë temë, siç kanë bërë deri më tani, asgjë nuk do të ndodhë, por nëse dikush do të reagonte, do të ishte, thotë ai, një sinjal se nuk ka besim në dialogun e ndërmjetësuar nga BE-ja.

“Meqenëse kjo vjen nga një diplomat amerikan, ndoshta kjo është një përpjekje për të futur SHBA në të gjithë historinë dhe për të dërguar një mesazh se BE nuk ka bërë një punë të mire, se kjo nuk çon në asgjë dhe se duhet ndonjë format i ri, qoftë domosdoshmërisht si negociata të drejtpërdrejta, qoftë si një lloj diplomaci shuttle që kemi pasur në kontekstin e Marrëveshjes së Dejtonit në vitin 1995”, thekson Shluka.

Duke folur hipotetikisht, në rastin e negociatave të drejtpërdrejta, shton ai, Beogradi dhe Prishtina do të duhej të lidheshin nga një palë, një shtet, në të cilin të dy kanë besim, dhe bisedimet mund të fokusohen fillimisht në çështjet ekonomike, siç ishte rasti me Marrëveshjen e Uashingtonit, në mënyrë që negociatat të mos rëndohen me çështje politike të lidhura me statusin.

“Besoj se është më e lehtë të merren vesh për çështjet e tregtisë, energjisë, komunikimit në aspektin e trafikut dhe infrastrukturës. Për çështjet politike, do të duhej të kishte presion vendimtar nga aktorët e huaj. Ne shohim SHBA-në, me administratën e Donald Trump, duke ushtruar presion të jashtëzakonshëm mbi shumë aktorë. Zelenski është në qendër të vëmendjes së publikut tani, por mund të jetë dikush tjetër në të ardhmen. A janë këto zgjidhje afatgjata dhe të qëndrueshme, mbetet për t'u parë, por kjo mund të jetë një rrugëdalje nga apatia aktuale që mbizotëron në kontekstin e dialogut me BE-në”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Sipas Hooper-it, është gjithashtu e mundur që Kosova të ketë marrëdhënie me Serbinë “që nuk janë marrëdhënie miqsh, por fqinjësh dhe e vetmja mënyrë për ta arritur këtë është që lidershipi i Kosovës të zhvillojë një kanal komunikimi me Vuçiqin, dhe me këtë rast, Shluka thotë se diçka e tillë mund të jetë e mirë, por edhe se nuk është reale.

“Mund të jetë mirë në kuptimin e arritjes së marrëveshjeve dhe marrëveshjeve të caktuara dhe të ndërtimit të marrëdhënieve personale, siç ka, për shembull, Vuçiç në një situatë krejtësisht të ndryshme me Viktor Orban në Hungari dhe me Edi Ramën në Shqipëri, edhe pse në përgjithësi kjo do të ishte joproduktive sepse nuk është diçka që siguron strukturë. Këto janë marrëdhënie personale, kështu që marrëveshjet do të ishin edhe personale, të cilat mund të mos ishin të vlefshme nëse p.sh., qeveria në Serbi ndryshon dhe Vuçiq nuk është president. Disa opsione të mëvonshme mund t'i anulojnë ato, kështu që ato nuk janë afatgjata dhe të qëndrueshme në këtë kuptim", thotë Shluka.