Rakoçeviq: Të gjithë ata që menduan se flaka e Patriarkanës së Pejës nënkuptonte fundin e kulturës serbe në Kosovë, gabuan.

Gazetari dhe shkrimtari nga Graçanica, Zhivojin Rakoçeviq, me rastin e 45-vjetorit të zjarrvënies në rezidencën e Patriarkanës së Pejës, thotë se flakët tronditën thellë çdo anëtar të popullit serb, sepse të gjithë, pavarësisht nëse ishin ateistë apo besimtarë, ndjenin se nëna e kishave serbe po digjej. Ai shton se të gjithë ata që menduan se flaka e Patriarkanës së Pejës nënkuptonte fundin ose fillimin e fundit të kulturës, spiritualitetit dhe qytetërimit serb në Kosovë dhe Metohi, gabuan.

Rakoçeviq e sheh zjarrin në Patriarkanën e Pejës natën midis 15 dhe 16 marsit 1981 si një sërë fatkeqësish që i ndodhën Kishës Ortodokse Serbe, popullit serb, spiritualitetit dhe kulturës.

"Djegia e Patriarkanës së Pejës është një lloj pike ku u gjetën mijëra hektarë tokë të vjedhur, Zoti e di sa pronë. Në zjarrin e Patriarkanës së Pejës u gjetën murgj të dëbuar, priftërinj të burgosur, të zhveshur nga të drejtat e tyre. E gjithë ajo fatkeqësi nga viti 1941 deri në vitin 1981 u mblodh në të. Është një tërësi padrejtësish, diskriminimi, përjashtimi nga jeta dhe përpjekjesh për të eliminuar Kishën Ortodokse Serbe, spiritualitetin dhe vlerën e saj, kulturën tonë. Djegia e patriarkanës së Pejës është momenti kur kuptuam se nëna e kishave serbe tha: 'Unë ekzistoj, edhe në këtë zjarr'." Dhe ai zjarr nuk është një fillim, por shuma e fatkeqësive që na ndodhën. Ne numërojmë prej tij për një farë kohe, për fat të keq, dhe pas asaj kohe, filluan elementë të rinj dhe ato që mund të etiketohen si goditje fatale për një qytetërim që është i gjallë”, thotë Rakoçeviq.

Ai kujton një fjali që përshkruan kontekstin shoqëror në të cilin ndodhi zjarrvënia e Patriarkanës së Pejës: "Zjarrfikësit shtetërorë erdhën pa ujë." Kjo fjali, thotë ai, mbeti në poezinë e Darinka Jevriq, por edhe në kujtimet e murgeshave dhe njerëzve të atij rajoni.

"Është fati ynë i përjetshëm që sistemet në të cilat jetuam, në të cilat jetoi Patriarkana e Pejës, në të cilat ata jetojnë ende sot, nuk janë aty për t'u kujdesur, për t'i mbrojtur ose të paktën për t'i lënë të qetë. Situata është pothuajse e njëjtë edhe sot. Disa sisteme pa ujë erdhën për të shuar zjarret në të cilat morën pjesë dhe për të cilat janë përgjegjës”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Sipas tij, sot ekzistojnë dy procese paralele të shkatërrimit të trashëgimisë kulturore serbe në Kosovë. I pari është në terren, brutal dhe fizik, i cili shkatërron atë që sheh përpara, dhe i dyti, në një nivel teorik dhe shpirtëror, i cili është i projektuar dhe i saktë dhe që përfaqëson kërkimin e një mënyre për të falsifikuar gjithçka që ata që synojnë të shkatërrojnë nuk mund ta bëjnë.

“Ato dy procese paralele kanë vazhduar gjatë gjithë shekullit tonë dhe janë në konflikt me diçka që quhet qytetërim. Qytetërimi ynë në Kosovë dhe Metohi është i përbërë nga një milion kube në mozaikun që shohim dhe të cilin e etiketojmë si Kosovë dhe Metohi. Secili prej këtyre kubeve është, në një farë mënyre, shumë i rëndësishëm, disa prej tyre janë të rëndësishëm globalisht, dhe kjo është arsyeja pse ky konflikt është kaq kompleks dhe kjo është arsyeja pse këto dy nivele duhet të zhduken. Ndërsa po flasim këtu, diku po shembet ndonjë monument, dikush del me ndonjë ide për ta bërë atë që është e jona të bëhet e tija, sepse ai qytetërim i është kushtuar ripërtëritjes, dialogut me të tjerët, nuk ka frustruar kurrë askënd dhe dëshmon pa mëdyshje se kush është pronari i tij. Dhe aty qëndron problemi", thekson Rakoçeviq.

Siç shton ai, për shkak të kësaj, këndet e sulmit do të zgjerohen, por në perspektivë, në epokën dixhitale ku gjithçka është e dukshme dhe e rinovueshme, ato nuk mund të shkatërrojnë një qytetërim të vetëm.

"Është tepër vonë për këtë, por nuk ka dyshim se do të përballemi me probleme, se do të kemi një luftë dhe se do të zgjasë shumë, shumë gjatë. Dhe kjo është ajo për të cilën jemi përgatitur që nga viti 1941 deri më sot. Në këtë mozaik fatkeqësish, shfaqen këto simbole, shfaqen këto shënjues: ndodh zjarrvënia e Patriarkanës së Pejës, ndodh në vitin 1999, ndodh në vitin 2004, dhe ato pika ndodhin kur grumbullohet e keqja që kthehet kundër vlerës. Kjo vlerë është aty për t'i bërë ballë sulmit dhe për t'u ripërtërirë", përfundon ai.

Duke kujtuar një anekdotë gjatë një vizite në Patriarkatin e Pejës me Nele Karajliq, i cili, duke parë jetën e kryepeshkopëve, patriarkëve dhe shenjtorëve, në një moment pyeti pse nuk u zhdukëm si Majat, Inkasit dhe shumë popuj të tjerë, Rakoçeviq thotë se ne nuk u zhdukëm sepse besimi ynë është i gjallë dhe qytetërimi është i pavdekshëm.

"Ne nuk u zhdukëm sepse ata shenjtorë nga Patriarkatin e Pejës janë të lidhur ngushtë me një njeri që jeton sot në Gorazhdevc, në Osojan, i cili është në vetmi dhe izolim të plotë. Jemi pothuajse të sigurt se ky plan, shpirtëror, qytetërues, kulturor, komunikon me ata njerëz që vetëm Zoti i njeh dhe vetëm ata i njohin dhe ata jetojnë dhe mbijetojnë në atë marrëdhënie. Kultura jonë është e gjallë, e cila është një kulturë ringjalljeje dhe një kulturë e ripërtëritjes së vërtetë dhe thelbësore që nuk mund të shkatërrojë", thotë ky shkrimtar.