Serbët në Krajishtë: Jemi mësuar me provokime, “faleminderit” fqinjëve shqiptarë

Edhe këtë vit përkujtimi i lavdisë së tempullit në Krajishtë afër Lipjanit nuk mund të kalonte pa provokime nga shqiptarët. Serbët, të cilët janë mbledhur në liturgjinë në kishën e shën Kozma dhe Damian, thonë se fqinjët e tyre shqiptarë i presin gjithmonë kështu, por se kjo nuk do t'i pengojë të vijnë në vendlindjen e tyre nga e cila është dashur të largohen.

Kisha është përdhosur me mbishkrimet “UÇK”, të cilat më pas janë “kryqëzuar” me bojë të kuqe dhe me të njëjtin mesazh në rrugën pranë kishës. Flamujt shqiptarë, të Kosovës dhe të UÇK-së vendosen përgjatë rrugës për në kishë, ndërsa nga shtëpia pikërisht pranë kishës vjen muzika e lartë dhe këngët që përmendin me brohoritje të forta për liderin e UÇK-së, Adem Jasharin.

Kjo është fotografia që ka përshëndetur serbët, rreth njëqind prej tyre, në Krajisht më 14 korrik.

Për serbët që u larguan nga vendlindja në vitin 1999 dhe shtëpitë e të cilëve thuajse të gjitha u dogjën, provokimet nuk janë asgjë e re, dhe siç theksojnë ata, ata gjithashtu u japin motivimin që çdo vit të kthehen në numër më të madh.

“Kështu është çdo vit, por duke ardhur tregojmë harmoninë tonë dhe se do të vijmë edhe më shumë. Fqinjët na mirëpresin me muzikë, faleminderit për këtë”, thotë me hidhërim Ivan Nedeljkoviq nga Nerodimlja.

Milorad Nedeljkoviq tha se serbët nga Nerodimle nuk e meritonin një marrëdhënie të tillë nga fqinjët e tyre shqiptarë.

“Ne i ndihmuam kur ishte më e vështira, nuk i ndoqëm, nuk u dogjëm shtëpitë, asgjë... Ah, ja si na presin... Shtëpitë tona janë djegur të gjitha, ne nuk i kemi djegur, nuk kemi shtëpi këtu. Ne vijmë për dy orë dhe duhet të kthehemi, nuk ka vonesë, nuk ka asgjë, dhe fqinjët nuk kanë qenë atje, por kur vijnë serbët për të pastruar oborrin e kishës, ata mësojnë për festën dhe e shihni se çfarë ndodh nuk është fqinjësi, nuk është njerëzore”, tha Nedeljkoviq, dukshëm i mërzitur.

Ai kujton se kur serbët u dëbuan nga Krajishtja, ata kishin dy orë kohë për t'i bërë gjërat gati dhe për t'u larguar nga shtëpitë e tyre.

“Para vitit 1999, këtu ishin rreth 25 shtëpi serbe dhe rreth 150 deri në 180 shtëpi shqiptare. Askush nuk i preku shtëpitë e tyre, dhe tonat u dogjën të gjitha. Na u shkatërrua e gjithë pasuria, njerëzit u shpërndanë. Kishim dy orë për t'u përgatitur dhe "Le të largohemi nga shtëpia. Kjo ishte gjëja më e vështirë për mua, dhe tani është e vështirë për mua. Nëna ime u varros atje në vitin 1994. Më besoni, po dridhem derisa po flas", thotë Nedeljkoviq.

Jelica Jovanoviq thotë se është shumë e vështirë të durosh kur sheh monumentet e thyera të prindërve të tu.

"Kjo muzikë më bezdis, nuk e duroj dot... Është shumë e vështirë. Unë kam lindur këtu, prindërit e mi janë varrosur këtu. Monumentet janë të gjitha të prishura. Është shumë e vështirë për mua kur vij këtu", thotë kjo grua.

"Kam jetuar këtu, kjo është ende shtëpia ime, shtëpia ime, dhjetë metra nga këtu... E imja. I pa tjetërsuar. Unë kam qenë mësues fshati, dy djemtë e mi janë rritur këtu, kanë lindur këtu. Gjithë gjërat më të mira që më kanë ndodhur janë këtu në jetë, prandaj jam shumë i lumtur që jam këtu, në mesin e njerëzve të mi”, tha Kostiq.

Ajo nuk ka dashur të komentojë për provokimet shqiptare. Ajo thotë se është një plagë e përjetshme.

"Jemi mësuar, por kemi akoma shpresë, do të vijmë edhe vitin e ardhshëm, jemi këtu, pra tani, çfarë do të na japë Zoti. Por ai do të japë të mira për këtë komb. Ne jemi të fortë, do të durojmë këtu, ne nuk do të largohemi nga këtu, nuk do të largohem, nëse "Nëse dikush duhet të largohet, unë nuk do të largohem", tha Kostiq.

Famullitari lipjan, At Dragisha Jeriniq, thotë se serbët para disa ditësh erdhën për të pastruar oborrin, por atëherë nuk kishte grafite.

Megjithatë, vinte re se “është duke u përgatitur një mirëseardhje për serbët”.

Ai shtoi se serbët në Kosovë disi janë mësuar me provokimet dhe flamurin e Kosovës, por habitet pse theksohet flamuri shqiptar.

“Më provokon, sepse kur kam vendosur flamurin tim serb, kam lindur këtu, në Kosovën e shenjtë, pyesin “çka do të bëjë flamuri serb këtu”, flamuri serb ka qenë, është dhe do të jetë këtu. Çfarë do këtu flamuri shqiptarë nuk kam përgjigje. Mua nuk me pengojnë flamujt e Kosovës, por flamujt e Shqipërisë vazhdojnë…”, thotë Jeriniq.

Ai thotë se kur i është afruar kishës ka parë që ajo ishte e lyer me ngjyrë të kuqe.

“Ne dyshojmë në atë që është shkruar dhe me sa vërejmë, duke pasur parasysh që kemi udhëtuar për 40 minuta këto tetë kilometra, nga Lipljani në Krajishtë, tani duhet të na jetë fshehur nga sytë, nuk do të na shqetësojë, do të vazhdojmë të vijmë.  Tani kemi edhe më shumë vullnet për të ardhur, për të punuar dhe rregulluar. Më duket se kjo është një ftesë për ne që të vijmë të rregullojmë kishën, që të shërbejmë edhe liturgjitë dhe jo vetëm ritet e shenjta”, tha prifti, duke shtuar se serbët ortodoksë kanë ende prona në Krajishtë dhe ku të kthehen.

“Ne do të punojmë në restaurimin e kësaj kishe, që ata dhe ne të kthehen këtu”, tha Jeriniq.

Ekipi i Kosovo online ka pyetur policët e Kosovës që ndodheshin aty afër se kush i kishin gërvishtur ndërkohë grafitet, por nga ata nuk morën përgjigje, pasi nuk donin të flisnin, me pretendimin se nuk e kuptonin gjuhën serbe.