Navršilo se 45 godina od početka studentskih demonstracija na Kosovu

Danas se navršava 45 godina od početka studentskih demonstracija u Prištini 11. marta 1981. godine, kojima je - posle Titove smrti - počela kriza na Kosovu i u Jugoslaviji.

Studentske demonstracije koje su izbile u martu 1981. na Kosovu počele su kao protest zbog loših uslova u studentskim domovima i menzama u Prištini, ali su ubrzo prerasle u masovni politički pokret sa zahtevima za promenu statusa pokrajine u tadašnjoj Jugoslaviji.

Prvi protest održan je 11. marta 1981. na Univerzitetu u Prištini. Studenti su u početku tražili bolje životne uslove, više stipendija i rešavanje problema nezaposlenosti. Nakon policijske intervencije i hapšenja učesnika, protesti su se proširili i poprimili politički karakter.

U narednim nedeljama demonstracije su zahvatile više gradova na Kosovu, a studentima su se pridružili radnici i deo stanovništva. Najčešći politički zahtev demonstranata bio je da Kosovo dobije status republike u okviru tadašnje Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije.

Jugoslovenske vlasti reagovale su slanjem policije i vojske, a protesti su tokom marta i početkom aprila nasilno razbijeni. Prema tadašnjim podacima, u sukobima je bilo poginulih i ranjenih, dok je nekoliko hiljada ljudi privedeno ili kasnije osuđeno.

Demonstracije iz 1981. godine bile su prva velika politička kriza u tadašnjoj Jugoslaviji posle Titove smrti i često se navode kao jedan od događaja koji su produbili političke i međunacionalne tenzije u zemlji, a može se čuti i mišljenje da su one označile početak raspada SFRJ.

Ovim događajima bio je posvećen feljton Kosovo onlajna u dva nastavka, objavljen 2024. godine, u kome je autor Dragan Bisenić konstatovao da su demonstracije studenata u Prištini 11. marta 1981. i posle toliko godina ostale misterozni događaj koji nije svestrano razjašnjen ni od strane neposrednih učesnika, a ni onih koji su kasnije nastojali da razumeju logiku kosovske i jugoslovenske krize, ali i da su te demonstracije promenile pravac istorije u Jugoslaviji.