Nastiq: Serbia nuk duhet të jetë lodra e vendeve dhe interesave perëndimore, duhet më shumë presion mbi Prishtinën

Deputetja e Majtë në Bundestagun Gjerman, Zhakllin Nastiq, në një intervistë për Kosovo Online, dënoi presionet të BE-së dhe veçanërisht të Gjermanisë, të cilat i drejtohen vetëm Beogradit, sepse sipas saj, ato tregojnë se Berlini nuk është partner neutral. Nastiq vlerëson se kjo do të thotë se Prishtina, pra kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, do të shkelë gjithnjë e më shumë marrëveshjet dhe kjo do të çojë në konflikte të mëtejshme.

“Serbia aktualisht është nën presion të madh për të rënë dakord me planin franko-gjerman, por Serbia dhe qytetarët e saj nuk duhet të jenë më lodra e vendeve perëndimore dhe interesat e tyre, por populli duhet të vendosë”, thotë Nastiq.

Ajo shton se qeveria gjermane është e “me sy të lidhur” në drejtimin e politikës së jashtme dhe se i vjen turp që Berlini nuk i dënoi sulmet me motive etnike ndaj serbëve në Kosovë në fillim të vitit.

Pas 15 vitesh nga shpallja e pavarësisë së Kosovës, sërish kemi luftë në Evropë. A krijoi njohja e Kosovës një precedent që çoi në destabilitet në Evropë dhe indirekt në luftën në Ukrainë?

Shkëputja e Kosovës, në kundërshtim me të drejtën ndërkombëtare, nga RF Jugosllavia e atëhershme përmes një luftë agresore të NATO-s padyshim që krijoi një precedent të cilit i referohen sot vendet e tjera. NATO jo vetëm që shkeli të drejtën ndërkombëtare, por shkeli edhe Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së, e cila u miratua nga shtetet e saj anëtare dhe konfirmoi sovranitetin dhe integritetin territorial të Republikës Federale të Jugosllavisë. Në aneksimin e katër rajoneve ukrainase të Luhanskut, Donjeckut, Zaporizhjës dhe Hersonit, presidenti rus Vladimir Putin u thirr në shkeljen e ligjit ndërkombëtar në shkëputjen e Kosovës, siç bëri gjatë aneksimit të Krimesë.

Për shkak të shkeljes së tyre të ligjit ndërkombëtar, udhëheqësit e kombeve të industrializuara perëndimore nuk janë shumë të besueshëm kur tani kërkojnë respektimin e pakushtëzuar të tij.

Natyrisht, unë dënoj secilën nga këto luftëra të paligjshme, nuk ka më mirë apo më keq.

A zbatohet ende e drejta ndërkombëtare në botë?

E drejta ndërkombëtare karakterizohet nga vlefshmëria e saj universale. Fatkeqësisht, veçanërisht vendet anëtare të NATO-s kanë shkelur vazhdimisht ligjin ndërkombëtar, duke dobësuar kështu besimin në zbatimin e tij. Lufta e NATO-s në kundërshtim të drejtën ndërkombëtare kundër Republikës Federale të Jugosllavisë të atëhershme dhe njohja e shkëputjes së Kosovës janë vetëm disa shembuj se si Perëndimi shkeli të drejtën ndërkombëtare.

Që e drejta ndërkombëtare të zbatohet sërish pa kushte, të gjithë ata që e kanë shkelur duhet të mbajnë përgjegjësi. Nëse disa kombe vazhdojnë të sillen përpara Gjykatës Penale Ndërkombëtare ose tribunaleve speciale, por të tjerë si SHBA-ja jo, kjo dobëson besueshmërinë e juridiksionit ndërkombëtar dhe drejta ndërkombëtare do të reduktohet në një grumbull letrash.

Si e shihni të ardhmen e Kosovës?

Nuk është sekret që unë kritikoj shkëputjen e Kosovës, e cila ishte shkelje e së drejtës ndërkombëtare, dhe njohjen e pavarësisë së saj nga Perëndimi e shoh si një gabim historik. Vendi është jofunksional, korrupsioni është i shfrenuar, papunësia është jashtëzakonisht e lartë, ndërsa bashkëpunëtorët e nazistëve si Xhafer Deva respektohen nga pjesë të popullsisë, deri në nivelin e qeverisë. Ndërtimi i shtetit në Kosovë si “projekt transatlantik” – siç e përshkroi politikania e CDU-së, Gisela Mandela, në vitin 2020 – për mendimin tim ka dështuar. Megjithatë, ne duhet të gjejmë një zgjidhje që është e kënaqshme për të dyja palët dhe për të cilën nuk duhet të luftohet me armë. Prandaj pres nga aktorët politikë në Prishtinë bashkëpunim konstruktiv me bashkësinë ndërkombëtare, e veçanërisht me Serbinë, për të garantuar një bashkëjetesë paqësore që garanton të drejtat që i përkasin serbëve dhe të gjitha pakicave tjera. Diskriminimi dhe sulmet ndaj minoriteteve duhet të ndalet menjëherë dhe Prishtina duhet të bëjë gjithçka për të ndriçuar këto incidente dhe për t'i sjellë autorët para drejtësisë. Sipas kësaj duhet të matin shtetin kushtetuese demokratike që po promovojnë.

BE dhe SHBA po i bëjnë presion të madh Beogradit dhe Prishtinës për të arritur një zgjidhje të shpejtë me planin franko-gjerman. A është ai plan një zgjidhje e mundshme për problemin e Kosovës?

Në këtë moment, Serbia është padyshim nën presion të madh që të pajtohet me planin franko-gjerman, i cili ende nuk është i disponueshëm as për mua, as për publikun, dhe për ta njohur de facto Kosovën. Megjithatë, zgjidhjet e mundshme duhet të shqyrtohen dhe diskutohen me kujdes, edhe me publikun serb, në mënyrë që të sigurohet se ato janë në përputhje me interesat e të gjitha palëve të përfshira. Mendoj se themelimi i Bashkësisë së Komunave Serbe, për të cilin të dyja palët u obliguan në Marrëveshjen e Brukselit në vitin 2013 dhe që duhet të jetë gjithashtu pjesë e planit franko-gjerman, është një hap në drejtimin e duhur. Mirëpo, Albin Kurti së fundi ka bërë të ditur se miratimi për themelimin e këtij Bashkësisë do të kushtëzohet me njohjen e Kosovës nga Beogradi. Fakti që ai shpall shkeljen e marrëveshjes së vitit 2013 ngre dyshime serioze për besueshmërinë e tij si partner negociator. Është gjithashtu e diskutueshme nëse ai do t'u përmbahej marrëveshjeve të parashikuara në planin franko-gjerman. Në fund të fundit, popullata serbe duhet të përfshihet në procese vendimmarrëse kaq të gjera, për shembull përmes një referendumi. Serbia dhe popullsia e saj nuk duhet të jenë më lodra e vendeve perëndimore dhe interesave të tyre, për mua është populli ai që vendos.

Propozimi franko-gjerman parasheh anëtarësimin e Kosovës në OKB, NATO dhe BE, çfarë do të thotë kjo dhe pse Berlini zyrtar insiston në të?

Anëtarësimi i Kosovës në OKB, NATO dhe BE do të nënkuptonte që pavarësia dhe sovraniteti i saj politik të njihet në nivel ndërkombëtar dhe të ngrihet në një nivel deri më tani të paparë. Kjo do t'i jepte legjitimitet shtesë precedentit të krijuar nga shkëputja e Kosovës. Megjithatë, bëhet fjalë edhe për zgjerimin e sferave të ndikimit. Berlini dhe qeveritë e tjera e mbështesin këtë propozim sepse ofron një mënyrë të lirë për të zgjeruar dhe konsoliduar ndikimin e tyre në Ballkan. Unë mendoj se kjo nuk është vetëm e gabuar, por edhe e rrezikshme.

Prishtina kundërshton themelimin e BKS-së, për të cilën është rënë dakord në Bruksel. Pse nuk ka presion nga Gjermania ndaj Prishtinës për të zbatuar të gjitha marrëveshjet e nënshkruara?

E kritikoj fuqishëm faktin që Prishtina deri më tani ka refuzuar të formojë Bashkësinë e Komunave Serbe. Në fund të fundit, formimi i Bashkësisë, për të cilin është rënë dakord në vitin 2013, duhet të ishte zbatuar shumë kohë më parë. Kohët e fundit, mungesa e respektimit të të drejtave të pakicës serbe pothuajse na solli në prag të ripërsëritjes së konfliktit të armatosur. Koalicioni "Semafori" në Gjermani, duke përfshirë disa anëtarë të të Gjelbërve dhe SPD, janë gjithashtu të lumtur të pohojnë se kjo rrezikon një situatë të ngjashme me atë në Republika Serbe dhe se krijon destabilitet. Besoj se ky është një argument i rremë dhe demagogjik që synon të mbështesë edhe Kurtin nga Gjermania, sepse ka vende ku këto bashkësitë të komunave funksionojnë shumë mirë. Vetëm në Spanjë ka shumë shoqata komunale autonome që kanë kompetenca në fushën e arsimit, kulturës, transportit dhe ekonomisë. Këto komunitete kanë një rol të rëndësishëm në promovimin e identiteteve kulturore dhe gjuhësore dhe përfaqësimin e interesave të komunave në nivel rajonal dhe kombëtar.

Sa i përket mungesës së presionit për zbatimin e marrëveshjes, mund të vërehet se Perëndimi vepron në mënyrë të njëanshme dhe dëshiron ta detyrojë Serbinë të heqë dorë nga kërkesa e saj për themelimin e Bashkësisë. Dhe sigurisht, kjo ka të bëjë edhe me luftën kundër sferës së ndikimit të Rusisë dhe Kinës.

Si e shihni rolin e Serbisë në bisedimet aktuale për Kosovën?

E mirëpres faktin që, pavarësisht rrethanave, ka një qasje në zgjidhje e qëndrueshme të negociuar. Pavarësisht presionit masiv të ushtruar mbi Serbinë prej vitesh, shpresoj se do të arrihet një zgjidhje konstruktive e konfliktit. Por, siç thashë edhe më parë, populli serb, i cili ka vuajtur shumë, sidomos nga lufta agresore e NATO-s, për mua është ai që duhet të vendosë.

Në pyetjen e një deputeti nga Bundestagu, qeveria gjermane pak ditë më parë u përgjigj se nuk ka njohuri për sulme me motive etnike në Kosovë, edhe pse vetëm nga fillimi i këtij viti ka pasur disa sulme ndaj fëmijëve dhe të rinjve serbë, sulme të armatosur. A besoni se qeveria gjermane nuk dëshiron ta shohë këtë dhe pse është kështu?

Në fillim të mandatit, qeveria jonë federale, në radhë të parë ministrja e jashtme e të Gjelbërve, Analena Burbok, vendosi zyrtarisht të veprojë të bazuar në vlera dhe feministe në politikën e jashtme të ardhshme. Se sa pak rëndësi universale u kushtohet këtyre vlerave, tregon mosreagimi i qeverisë gjermane ndaj sulmeve gjatë festës së Krishtlindjeve Ortodokse, kur një pjesëtar shqiptar i forcave të sigurisë së Kosovës qëlloi dy të rinj, mes tyre edhe një fëmijë njëmbëdhjetëvjeçar. Më vjen thellësisht turp për heshtjen e autoriteteve për këtë. Nuk kam asnjë dyshim në mendjen time se qeveria gjermane është me sy të lidhur në politikën e saj të jashtme. Kjo nuk ka të bëjë me një politikë të jashtme të bazuar në vlera.

A është mirë që BE-ja të bëjë kaq shumë presion ndaj Serbisë, edhe duke marrë parasysh provokimin e destabilitetit politik?

Refuzoj veprimet e BE-së dhe qeverisë gjermane. Presioni këtu është krejtësisht i paligjshëm, BE-ja nuk është një partner neutral. Në fund të fundit, vendet e NATO-s, dhe rrjedhimisht pjesë të mëdha të BE-së, zhvilluan luftë kundër Jugosllavisë në kundërshtim me të drejtën ndërkombëtare dhe në këtë mënyrë shkaktuan situatën aktuale. Presioni vetëm do të krijojë konflikte të mëtejshme dhe në këtë rast, duke qenë se është i njëanshëm vetëm ndaj Beogradit, do të bëjë që Albin Kurti të thyejë gjithnjë e më shumë premtimet dhe marrëveshjet dhe të bëhet i ngurtë në pozicionin e tij të pakompromis. Përderisa qeveria gjermane dhe BE-ja mohojnë interesat e Serbisë dhe popullatës serbe në Kosovë, ata nuk kanë të drejtë të pretendojnë se janë ndërmjetësues neutralë.