Abstenimi dhe rënia e mbështetjes për partitë shqiptare: Përgjigjja e votuesve ndaj situatës aktuale dhe ofertës politike

Rezultatet përfundimtare të zgjedhjeve dhe shpërndarja e saktë e mandateve ende nuk dihen, por një gjë dihet – në zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare të mbajtura të dielën në Kosovë u shënua përqindja më e ulët e pjesëmarrjes së votuesve që nga viti 2001. Pjesëmarrja më e ulët solli edhe më pak vota për partitë shqiptare krahasuar me zgjedhjet e dhjetorit dhe ato të shkurtit të vitit të kaluar. Bashkëbiseduesit e Kosovo online theksojnë se abstenimi është përgjigjja e votuesve ndaj situatës politike dhe ofertës politike, pasi ata janë lodhur nga daljet e shpeshta në zgjedhje që nuk sjellin zgjidhje për krizën në të cilën ndodhet Kosova. Ata shtojnë se kjo është në masën më të madhe një mesazh i drejtuar liderit të Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti, por edhe pjesëmarrësve të tjerë në zgjedhje, sepse nuk ka pasur transferim votash nga një parti te tjetra, por votuesit thjesht kanë zgjedhur- të mos votojnë.

Shkruan: Jellena Millenkoviq

Mungesa e marrëveshjes për zgjedhjen e presidentit e çoi Kosovën në zgjedhjet e treta parlamentare brenda 16 muajsh. Fushata, siç kishin paralajmëruar analistët, u karakterizua nga akuza të ndërsjella dhe bartje e përgjegjësisë, ndërsa programet dhe planet mbetën në plan të dytë.

Lideri i Vetëvendosjes, Albin Kurti, besonte se koalicioni rreth partisë së tij, i mbështetur nga rezultati i mirë i dhjetorit të vitit të kaluar, mund të arrinte deri në 60 për qind të votave. Ish-presidentja Vjosa Osmani, e cila iu rikthye Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK), si dhe lideri i kësaj partie, Lumir Abdixhiku, duket se mendonin se kjo do të mjaftonte që LDK-ja të rikuperohej nga rezultati i dobët i dhjetorit. Partia Demokratike e Kosovës e kritikoi në mënyrë të vazhdueshme Kurtin, ndërsa Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës para zgjedhjeve ndryshoi emrin dhe udhëheqjen e partisë.

Dhe pastaj – erdhi zhgënjimi.

Pjesëmarrja e përgjithshme të dielën ishte rreth 230.000 vota më e ulët sesa në dhjetor të vitit të kaluar. Sipas vlerësimeve të përafërta dhe të dhënave aktuale, Vetëvendosja fitoi rreth 180.000 vota më pak sesa në fund të vitit 2025. Edhe Partia Demokratike e Kosovës pësoi rënie, ndërsa LDK-ja mbeti në vendin e tretë, me një rënie më të vogël pavarësisht “kartës së saj të fortë” – Vjosa Osmanit. Edhe Aleanca mori më pak vota, por jo në mënyrë drastike.

Arsyeja për pjesëmarrjen më të ulët duhet kërkuar te mungesa fizike e votuesve nga diaspora, por edhe te lodhja e popullsisë lokale shqiptare, e cila në këtë mënyrë u dërgoi një mesazh të gjithë politikanëve.

Votuesit iu përgjigjën situatës politike me abstenim

Politologu Ognjen Gogiq konstatoi se votuesit në Kosovë iu përgjigjën situatës politike dhe ofertës politike me abstenim dhe se nuk mund të flitet për transferim votash nga një parti te tjetra.

“Është shënuar një rënie e madhe e pjesëmarrjes dhe kjo pjesërisht shpjegohet me faktin se këtë herë diaspora nuk ishte në Kosovë në masën që ishte në dhjetor, por ky nuk është i vetmi shkak i rënies. Edhe popullsia lokale në masë të madhe abstinoi dhe i anashkaloi këto zgjedhje. Prandaj nuk mund të thuhet se votat e një partie kaluan te një tjetër; më tepër mund të thuhet se votuesit e të gjitha partive kaluan në abstenim”, tha Gogiq për Kosovo online, duke folur për mesazhin që votuesit u dërguan Albin Kurtit dhe Vjosa Osmanit, por jo vetëm atyre.

Ai theksoi se Vjosa Osmani ka pësuar një dështim dhe se nuk arriti të tërheqë votues të rinj për Lidhjen Demokratike të Kosovës.

“Ajo është, megjithatë, një person që në vitin 2021 kishte rreth 300.000 vota preferenciale, kur kryesonte listën e Vetëvendosjes. Atëherë u zgjodh presidente sepse ekzistonte një konsensus në komunitetin shqiptar se ajo ishte zgjidhja e duhur për atë post. Tani nuk mund të flitet për një gjë të tillë. Nuk arriti të tërheqë votues të rinj drejt LDK-së; partia mbeti e treta dhe, megjithëse ka një përqindje më të lartë se në dhjetor, ka fituar më pak vota. Për këtë arsye nuk mund të jetë e kënaqur me rezultatin dhe Osmanit nuk mund t’i atribuohen merita për një rritje që në fakt nuk ka ekzistuar”, sqaroi Gogiq dhe shtoi se pas këtij rezultati mbetet e diskutueshme nëse Osmani ka të ardhme në skenën politike të Kosovës.

Gogiq vuri re se rënien më të vogël e shënoi Aleanca, e cila arriti të përballojë ndryshimin e udhëheqjes dhe emrit të partisë, duke dhënë, sipas tij, ndoshta një shembull për partitë e tjera se si duhet t’i qasen reformave të brendshme nëse duan të llogarisin në rezultate më të mira në të ardhmen.

Abstenimi i votuesve, mesazh negativ për Kurtin

Analisti politik nga Prishtina, Artan Muhaxhiri, vlerësoi se abstenimi i votuesve është një mesazh i madh negativ për Albin Kurtin, se ai duhet ta ndryshojë qasjen e tij dhe se, nëse nuk e bën këtë, do të humbasë edhe më shumë votues në zgjedhjet e ardhshme.

Një numër i madh i votave që Vetëvendosja dukshëm i humbi këtë herë nuk kaluan te partitë e tjera.

“Ata nuk donin të votonin për Kurtin, por nuk donin të votonin as për partitë e tjera. Kjo është arsyeja pse edhe Partia Demokratike e Kosovës humbi shumë vota”, tha Muhaxhiri për Kosovo online.

Ai konstatoi gjithashtu se Vjosa Osmani, për fajin e saj, nuk i solli shumë vota Lidhjes Demokratike të Kosovës, sepse përveç populizmit dhe proamerikanizmit nuk kishte një platformë konkrete.

“Pritej që ajo t’i sillte shumë vota LDK-së. Megjithatë, kjo nuk ndodhi dhe kjo për fajin e saj, sepse nuk kishte një platformë të mirë për t’ua ofruar votuesve, përveç populizmit dhe proamerikanizmit. Këtu është edhe ndryshimi i shpejtë i qëndrimit ndaj Albin Kurtit, sepse për pesë vjet ata ishin bashkëpunëtorët më të afërt, e më pas u bënë armiqtë më të mëdhenj”, theksoi Muhaxhiri.

Shpresat e LDK-së ranë në ujë

Se rikthimi i Vjosa Osmanit në Lidhjen Demokratike të Kosovës nuk ndikoi në masë të madhe në rezultatin zgjedhor të kësaj partie, pajtohet edhe bashkëpunëtori i organizatës joqeveritare Nisma e Re Sociale, Aleksandar Shluka.

“Rikthimi i Osmanit pati ndikim, por jo në masën që e prisnin në LDK. Do të thosha se kjo ndoshta ndikoi një ose dy për qind në përmirësimin e rezultatit të LDK-së, por në renditjen e përgjithshme nuk bëri ndonjë ndryshim të rëndësishëm”, tha Shluka për Kosovo online.

Sipas tij, ndryshimin më të madh e solli fakti që diaspora nuk erdhi në Kosovë, gjë që u reflektua veçanërisht në pjesëmarrjen dukshëm më të ulët krahasuar me zgjedhjet e dhjetorit të vitit të kaluar. Për këtë arsye, thekson ai, Vetëvendosja arriti një rezultat disi më të dobët në përqindje, ndërsa partitë opozitare dolën disi më mirë.

“Mendoj se ky ishte faktori kryesor, por deri diku ndikoi edhe lodhja e votuesve. Këto janë zgjedhjet e treta parlamentare në një vit e gjysmë, ndërsa të katërtat në total nëse llogariten edhe zgjedhjet lokale në dy raunde në tetorin e vitit të kaluar. Prandaj besoj se një pjesë e votuesve janë lodhur nga këto procese. Ata shohin se në thelb nuk po ndodh asgjë dhe se situata nuk po përmirësohet, kështu që ndoshta disa prej tyre vendosën të qëndrojnë në shtëpi. Pra, faktori Osmani pati ndikim, por jo në masën që e prisnin njerëzit e partisë së saj të vjetër-të re”, tha Shluka.

Ai konsideron gjithashtu se për opozitën gjëja më e rëndësishme është fakti se Albin Kurti, me vizionin e tij maksimalist, u ka mundësuar atyre një shans për t’u “ringjallur”.

“Ata ishin konsideruar të mbaruar pas zgjedhjeve të dhjetorit. Shumë besonin se Osmani do të zgjidhej presidente për herë të dytë dhe dukej sikur pas kësaj Kurti do të kishte një mandat të ri katërvjeçar, pa pengesa, me shumicë në parlament. Ai kishte një vizion maksimalist; nuk ishte i gatshëm t’ia lëshonte as Vjosa Osmanit atë post, por donte njerëz nga partia e tij. Tani ai vetë e ka sjellë veten në një situatë ku ka shumë gjasa që të mos ketë shumicë në parlament, të paktën jo atë forcë që kishte pas zgjedhjeve të dhjetorit”, tha Shluka.