Çfarë e ka inkurajuar Marta Kos lidhur me njohjen e Kosovës dhe sa reale është që pesë vendet e BE-së të ndryshojnë qëndrimin?

Pesë shtete anëtare të BE-së nuk e njohin pavarësinë e Kosovës, por pas deklaratës së komisioneres evropiane për zgjerim Marta Kos se po ndjek zhvillimet dhe se “progresi është inkurajues”, shtrohet pyetja nëse kjo mund të ndryshojë së shpejti. Përgjigjja e parë erdhi nga Bratislava, ku nga Ministria e Punëve të Jashtme të Sllovakisë për Kosovo online thanë se mbeten në qëndrimin e vitit 2007 – që të mos njohin deklaratat e njëanshme të pavarësisë, bazuar në të drejtën ndërkombëtare.

Shkruan: Velko Nestoroviq

Edhe bashkëbisedues të tjerë të Kosovo online për këtë çështje vlerësojnë se është e vështirë të pritet që Greqia, Qiproja, Rumania, Sllovakia dhe Spanja të ndryshojnë qëndrimin për Kosovën, megjithëse disa nuk e përjashtojnë një mundësi të tillë në të ardhmen.

Përveç faktit që pesë vende të BE-së nuk e njohin Kosovën, peshë shtesë ka edhe fakti se katër prej tyre janë gjithashtu anëtare të NATO-s, pa pëlqimin e të cilave Prishtina nuk mund të bëhet pjesë e Aleancës.

Është e vërtetë se komisionerja evropiane për zgjerim Marta Kos, e cila deklaroi se “po ndjek zhvillimet” lidhur me pesë vendet anëtare të BE-së që ende nuk e kanë njohur Kosovën dhe se “progresi është inkurajues”, nuk sqaroi më në detaje se çfarë nënkupton me këtë.

Nga Ministria e Punëve të Jashtme të Sllovakisë, në përgjigjen për portalin tonë lidhur me qëndrimin për njohjen e pavarësisë së Kosovës, thuhet:

“Siç dihet gjerësisht, qëndrimi ynë bazohet në Deklaratën e parlamentit sllovak nga marsi i vitit 2007, e cila parashikon se: zgjidhja e statusit të ardhshëm të krahinës së Kosovës duhet të bazohet në respektimin e kërkesave legjitime të Serbisë, si dhe të Kartës së Kombeve të Bashkuara dhe normave të tjera të së drejtës ndërkombëtare. Pritet që qeveria sllovake të kërkojë një zgjidhje të përbashkët për rregullimin e ardhshëm të marrëdhënieve në Ballkanin Perëndimor në bashkëpunim me shtetet e tjera anëtare të BE-së, me një perspektivë të qartë të integrimit të vendeve të Ballkanit Perëndimor në BE”, thuhet nga MPJ e Sllovakisë.

Në përgjigje theksohet më tej se kjo deklaratë mbetet në fuqi.

“Në bazë të parametrave të mësipërm, Sllovakia mbështet dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës nën ndërmjetësimin e BE-së. Rezultati i tij do të shqyrtohet nga organet kompetente të Sllovakisë në funksion të përmbushjes së kërkesave të deklaratës së lartpërmendur. Sllovakia dhe diplomacia e saj mbrojnë qëndrime parimore edhe në çështje të tjera të ngjashme, në bazë të së drejtës ndërkombëtare, dhe për këtë arsye nuk njohin deklarata të njëanshme të pavarësisë edhe në raste të tjera, si Krimea, Abkhazia, Osetia e Jugut, Transnistria dhe situata të ngjashme.”

Nga ana tjetër, profesori universitar Mazllum Baraliu vlerëson se deklarata e komisioneres evropiane për zgjerim Marta Kos nuk është e rastësishme dhe se ekziston gatishmëri te vendet e BE-së që nuk e kanë njohur Kosovën për të ndryshuar qëndrimin.

“Pra, ekziston një disponim, ndoshta në katër apo në të pesë vendet që ende nuk e kanë njohur pavarësinë e Kosovës. Në këtë drejtim mendoj se kryeson Greqia, e cila njeh të gjithë dokumentacionin e Kosovës – pasaportat, letërnjoftimet dhe të tjera, dhe e cila gjithashtu ka një interes shumë të rëndësishëm ekonomik, por edhe politik për të qenë vendi më ndikues në Ballkan”, thotë Baraliu.

Ai shton se, përveç Greqisë, edhe Spanja i njeh dokumentet e Kosovës.

“Duke qenë se është edhe anëtare e Bashkimit Evropian dhe e NATO-s, por edhe për arsye ekonomike, pasi shumë përfaqësues të ekonomisë greke janë të pranishëm në ekonominë e Kosovës, por edhe të Shqipërisë. Pra, ekziston interes juridik, politik dhe ekonomik, veçanërisht për Greqinë. Ajo disa herë ka qenë afër njohjes. Por jo vetëm kaq, edhe Spanja tashmë i ka njohur dokumentet, megjithëse ka qenë më e ashpra në këtë çështje, dhe ndoshta edhe Rumania dhe Sllovakia e të tjera”, thotë Baraliu.

Në fund ai përfundon se ekziston gatishmëri te pesë vendet e BE-së që nuk e kanë njohur Kosovën për të ndryshuar qëndrimin.

Diplomati i karrierës Zoran Milivojeviq thotë se çështja e zgjidhjes së problemit të Kosovës është lart në agjendën e Bashkimit Evropian dhe se për këtë zhvillohen diskutime intensive, por gjithashtu thekson se është e vështirë që Spanja, Greqia, Qiproja, Sllovakia dhe Rumania të ndryshojnë qëndrimin.

Negociatat me këto pesë shtete janë padyshim një nga qëllimet e Komisionit në përpjekje për të paraqitur një propozim për zgjidhjen e çështjes së Kosovës, thotë Milivojeviq për Kosovo online dhe shton:

“Mesazhi tjetër është se çështja e Kosovës dhe Metohisë është lart në agjendën e Bashkimit Evropian dhe se kjo çështje në një farë mënyre po përshpejtohet. Këtë e shohim nga disa informacione të tjera, për shembull nga riaktualizimi i çështjes së anëtarësimit të Kosovës në Këshillin e Evropës, si dhe nga presionet e gjermanëve dhe britanikëve në këtë drejtim, kështu që mendoj se edhe kjo deklaratë është në atë kontekst.”

Deklarata e Marta Kos për shenja inkurajuese lidhur me pesë shtetet anëtare të BE-së që ende nuk e kanë njohur Kosovën ishte mjaft e paqartë dhe e përmbajtur, thotë studiuesi i Qendrës për Politika Evropiane në Beograd, Marko Todoroviq.

Todoroviq për Kosovo online thekson se deri më tani nuk ka pasur asnjë sinjal që ndonjë nga këto pesë vende mosnjohëse brenda Bashkimit Evropian ka ndërmend të ndryshojë qëndrimin e vet, i cili është shumë i fortë në këtë çështje.

“Do të thosha se deklarata e Marta Kos ishte mjaft e paqartë dhe e përmbajtur dhe ajo po i përgjigjej një pyetjeje të një eurodeputeti, përkatësisht raportuesit të Parlamentit Evropian për Kosovën. Në thelb, një formulim i tillë, kur një zyrtar i Komisionit Evropian thotë se situata po ndiqet dhe se ka shenja inkurajuese, zakonisht nënkupton dy gjëra, ose njërën nga dyja”, thotë Todoroviq dhe vazhdon:

“E para është që në fakt nuk ka ndonjë përparim të veçantë dhe se kjo është vetëm një formulë diplomatike, ndërsa e dyta është se ndoshta në rrugë diplomatike po zhvillohen disa bisedime, por që ende nuk kanë arritur në një fazë të tillë që të flitet publikisht për to”, shpjegon bashkëbiseduesi ynë.

Todoroviq beson se skenari i parë është shumë më realist, duke pasur parasysh se nuk ka pasur asnjë sinjal që ndonjë nga këto pesë vende mosnjohëse në kuadër të Bashkimit Evropian synon të ndryshojë qëndrimin e vet.