E djathta në Kosovë mes dëshirës dhe realitetit – ndarjet pengojnë bashkimin, a mund të jetë Osmani çelësi?

Bashkimi i së djathtës në Kosovë për momentin duket si një ide vështirë e realizueshme për shkak të ndarjeve të thella mes partive, por një grumbullim i mundshëm me përfshirjen e Vjosa Osmanit mund të ndryshojë ndjeshëm raportet e forcave në politikën e brendshme dhe të rrezikojë dominimin e Vetëvendosjes, vlerësojnë analistët për Kosovo online. Ata janë gjithashtu të një mendimi se fokusi i bllokut të ri do të ishte ruajtja e marrëdhënieve të mira me Perëndimin, ndërsa mbetet e paqartë se si do të pozicionoheshin në një situatë të tillë ndaj dialogut.

Shkruan: Petar Rosiq

Kryetari i Lidhjes Demokratike të Kosovës, Lumir Abdixhiku, foli së fundmi për mundësinë e një bashkimi të madh të së djathtës në Kosovë.

“Të gjitha potencialet duhet të bashkohen”, deklaroi Abdixhiku dhe shtoi se është i përkushtuar për forcimin dhe ribashkimin e së djathtës në Kosovë përmes një bashkimi sa më të gjerë politik, në të cilin të gjithë ata që besojnë në vlerat e së djathtës dhe orientimin pro-perëndimor mund të gjejnë vendin e tyre.

Abdixhiku theksoi gjithashtu se në këtë projekt rol të rëndësishëm do të kishte edhe presidentja aktuale, Vjosa Osmani.

Edhe pse shumë e fajësojnë pikërisht LDK-në që opozita nuk formoi qeverinë vitin e kaluar, thirrje për bashkim po vijnë megjithatë edhe nga parti të tjera.

Deputeti i PDK-së, Enver Hoxhaj, deklaroi se partitë opozitare duhet të gjejnë një mënyrë të re bashkëpunimi.

“Është koha e fundit të shohim nëse duhet të funksionojmë në këtë sistem bashkëpunimi apo duhet të ndërmarrim një rrugë që mund të jetë më konkrete në mënyrën se si do të veprojmë si opozitë”, tha Hoxhaj.

Koncepti i së djathtës në Kosovë

Në një bisedë për Kosovo online, politologu Ognjen Gogiq thekson fillimisht se koncepti i së djathtës ka një konotacion të ndryshëm në Kosovë krahasuar me jetën politike në Serbi.

“Ndërsa në Serbi me të djathtën nënkuptohen parti që janë nacionaliste, sovraniste, ndoshta edhe anti-perëndimore, në Kosovë kjo ka një konotacion tjetër. Kjo, para së gjithash, i referohet partive që janë aktualisht në opozitë – LDK, PDK dhe Aleanca. Ato identifikohen si parti të qendrës së djathtë, në kundërshtim me partinë aktuale në pushtet, Vetëvendosjen, e cila është një parti e majtë. E djathta në kuptimin kosovar në fakt nënkupton parti që janë të orientuara pro-perëndimore, në kontrast me pushtetin aktual”, tha ai.

Front kundër Kurtit

Duke folur për iniciativën e Abdixhikut, Gogiq thotë se qëllimi i saj thelbësor është kundërshtimi politik ndaj kryeministrit Albin Kurti.

“Abdixhiku shmang të thotë se kjo do të ishte një front kundër Kurtit, por në thelb është pikërisht kjo. Ai dëshiron që kjo të tingëllojë ideologjikisht, si një bashkim i partive që janë të orientuara pro-perëndimore dhe që nuk do të krijonin probleme në marrëdhëniet me Perëndimin siç ka bërë Kurti”, theksoi ai.

Sa i përket realitetit të një bashkimi të tillë, Gogiq vë në dukje marrëdhëniet mes partive.

“LDK e sheh veten si partinë qendrore, por mbetet pyetja nëse PDK, e cila aktualisht qëndron më mirë, do të pranonte të ishte pjesë e një fronti më të gjerë të udhëhequr nga LDK”, tha ai.

Problem i ndarjeve mes liderëve

Analisti politik nga Prishtina, Artan Muhaxhiri, megjithatë vlerëson se ideja për një bashkim të madh të së djathtës në Kosovë nuk ka bazë reale.

“Mendoj se kjo është një ide joreale. Nuk besoj se ka ndonjë mundësi që e djathta kosovare të bashkohet, të mblidhet dhe të krijojë një bllok politik, pra një front, sepse ndarjet mes tyre janë të mëdha. Këtë e treguan vitin e kaluar kur ishin të detyruar të bashkoheshin dhe t’i kundërviheshin kryeministrit Kurti, por nuk e bënë këtë. Mbajtën qëndrime të ndara dhe kryeministri Kurti fitoi me 51 për qind pikërisht për shkak të mungesës së unitetit të opozitës, përfshirë edhe partitë e djathta”, tha ai për Kosovo online.

Sipas tij, për një bashkim të tillë nevojiten platformë dhe plan i qartë, të cilat aktualisht nuk ekzistojnë.

“Kjo është më shumë një dëshirë e kotë sesa realitet”, vlerësoi ai.

Ai shtoi se do të ishte mirë që diçka e tillë të ndodhte, sepse kështu do të krijohej një bllok i madh që do të mund t’i kundërvihej më me kuptim dhe më fuqishëm kryeministrit Kurti dhe Vetëvendosjes.

“Në situatën aktuale, partitë e tjera politike – PDK, LDK dhe AAK – janë shumë të dobëta krahasuar me 51 për qind që ka kryeministri Kurti dhe Vetëvendosje. Për shembull, mund të ishte si në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, ku keni demokratët dhe republikanët – vetëm dy blloqe të mëdha”, theksoi Muhaxhiri.

Ai përsëriti se kjo do të ishte mirë, por nuk mendon se është reale, duke pasur parasysh, siç thotë ai, qasjet e liderëve dhe dëshirën e tyre për të qenë numri një.

“Secili prej tyre do të duhej të ishte lider i atij blloku, gjë që është e pamundur, dhe për këtë arsye nuk mendoj se është e realizueshme. Nuk shoh shumë gjasa që kjo të ndodhë”, përfundoi Muhaxhiri.

Roli i Osmanit

Megjithatë, Gogiq sheh një rol të veçantë në bashkimin e së djathtës te një angazhim i mundshëm politik i Vjosa Osmanit.

"Abdixhiku mbështetet te rikthimi i Osmanit në politikën partiake, pasi mandati i saj si presidente është gati të skadojë. Duket joreale që ajo të kthehet në partinë e saj Gudjo, por spekulohet se ajo do të jetë një kuadër i ri i vjetër i LDK-së. Abdixhiku ndoshta shpreson që me rikthimin e Osmanit, ky do të jetë një faktor që do të bashkojë të gjithë opozitën kundër Kurtit. Kjo po bëhet në kontekstin e zgjedhjeve parlamentare në Kosovë që priten. Pavarësisht vendimit të Gjykatës Kushtetuese, duket se Kosova do të shkojë në zgjedhje", vlerësoi Gogiq.

Duke folur për ndikimin e mundshëm zgjedhor të një blloku të tillë, Gogiq beson se ai mund të jetë i rëndësishëm.

"Nëse do të formohej një koalicion i gjerë i këtyre partive dhe nëse Osmani do t'u bashkohej atyre, do të ishte një bllok i fortë parazgjedhor që mund të kërcënonte rezultatin zgjedhor të Vetëvendosjes. Vetë LDK, e forcuar nga Vjosa Osmani, mund të hynte në elektoratin e Vetëvendosjes dhe të kërcënonte mbështetjen e saj, sepse Kurti ishte mjaft i pakënaqur midis votuesve të tij për mosnominimin e Vjos për rizgjedhje", deklaroi ai.

Kur bëhet fjalë për diskursin politik, Gogiq vlerëson se fokusi do të ishte në marrëdhënien me Perëndimin.

"Në momentin e parë, ai bllok nuk do të deklaronte shumë për marrëdhënien e tij me Serbinë dhe dialogun. Kjo do të lihej pas dore. Retorika bazë do të kishte të bënte me orientimin pro-perëndimor të Kosovës - që Kosova duhet të shkojë drejt BE-së dhe se duhet të përmirësojë marrëdhëniet me SHBA-në. Fakti që Osmani e prezantoi Kosovën në Komitetin e Paqes dhe se ajo, padyshim, mori mbështetjen e Donald Trump, do të ishte një aset i rëndësishëm këtu", tha analisti.

Qëndrimi ndaj dialogut

Ai shtoi se është shumë herët për të thënë se si do të pozicionohej ky bllok sipas dialogut kur të vijë në pushtet.

"Ata me siguri do të kritikojnë lëvizjet e Kurtit në dialog. Opozita gjithashtu ka kritikuar këto lehtësime të reja që lidhen me zbatimin e Ligjit për të Huajt. Ata gjithmonë do të duken sikur kritikojnë çfarëdo që ndodh në dialog dhe do të kërkojnë pikat e dobëta të Kurtit, por nëse do të merrnin pushtetin, ndoshta do të ishin më bashkëpunues", tha ai.

Ai thekson se ndryshimi kryesor do të ishte në qasjen ndaj partnerëve ndërkombëtarë.

“Ky bllok do të ishte qartësisht i orientuar drejt Bashkimit Evropian dhe Amerikës dhe nuk do të rrezikonte prishjen e marrëdhënieve me Evropën dhe Amerikën për shkak të dialogut dhe marrëdhënieve me serbët në Kosovë ose Serbi, siç ndodhi gjatë qeverisjes së Kurtit, kështu që ai bllok ndoshta do të ishte më konstruktiv”, përfundoi Gogiq.