A është Vjosa Osmani në fushatë dhe për cilën pozitë?

Sapo kishte përfunduar vizitën në Zvicër, presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, udhëtoi për në Dejton. Para kësaj, radhiteshin vizitat në Austri, Brunei, Malajzi, Finlandë... Me një Qeveri në mandat teknik dhe një Kuvend që nuk është konstituuar, Osmani është aktualisht e vetmja që ushtron funksionin e saj me kapacitet të plotë dhe në këtë dritë mund të interpretohen aktivitetet e saj të intensifikuara. Ato mund të shihen, sipas bashkëbiseduesve të Kosovo online, edhe si një lloj fushate – për një mandat të dytë ose për ndonjë pozitë tjetër.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

Politologia Arta Tahiri-Beqa ka vlerësuar së fundmi se nuk beson që Vjosa Osmani do të tërhiqet nga politika, por edhe se Osmani ka kuptuar që pozita e saj nuk është mjaftueshëm stabile për të fituar një mandat të dytë. Në deklaratat e saj, siç thekson ajo, “vërehet një ton parazgjedhor”.

Mandati pesëvjeçar i Osmanit përfundon më 4 prill 2026 dhe sipas Kushtetutës së Kosovës, presidenti i ri duhet të zgjidhet më së voni tridhjetë ditë para skadimit të mandatit të presidentit aktual, që do të thotë se deri më 4 mars të vitit të ardhshëm duhet të jetë e qartë nëse Osmani do të qëndrojë në zyrën e presidentes për një mandat të dytë apo do t’ia dorëzojë detyrën dikujt tjetër.

“Fillimi i vitit të ardhshëm do të jetë momenti për të biseduar për këtë çështje”, ishte përgjigja e Osmanit kur gazetarët e pyetën në mars nëse planifikon të kandidojë për një mandat të dytë si presidente.

Ajo u zgjodh presidente në vitin 2021 si kandidate e Lëvizjes Vetëvendosje, në raundin e tretë të votimit në Kuvendin e Kosovës, me mbështetjen e 71 deputetëve, pasi në dy raundet e para nuk arriti të marrë shumicën e nevojshme prej dy të tretash. Në raundin e tretë mjaftojnë 61 vota për të zgjedhur presidentin, por është e domosdoshme që të jenë të pranishëm dhe të marrin pjesë në votim të paktën 80 deputetë. Kandidati tjetër për president, i propozuar gjithashtu nga Vetëvendosje, ishte Nasuf Bejta, i cili nuk mori asnjë votë.

Bashkëpunëtor i Institutit “Musine Kokalari”, Belzim Kamberi, ka thënë për Kosovo online se Vjosa Osmani nuk është një politikane që do ta braktiste lehtësisht karrierën e saj politike dhe se si do ta vazhdojë atë pas përfundimit të mandatit të presidentit, mbetet të shihet. Në të njëjtën kohë, ai vuri në dukje se konteksti politik në Kosovë është i ndryshëm nga ai pesë vjet më parë kur u zgjodh Osmani.

“Sa duket, Osmani nuk ka të njëjtën marrëdhënie konstruktive siç kishte me Albin Kurtin si president i partisë më të madhe në Kosovë. Gjithashtu, duhet parë se kush nga ish-opozita e sotme do të ishte i gatshëm që ajo të merrte një mandat të dytë sepse Osmani u zgjodh me mbështetjen e Albin Kurtit, por edhe me mbështetjen indirekte të Lumir Abdixhikut, i cili më pas siguroi kuorum në Kuvendin e Kosovës”, thotë Kamberi.

Sipas vlerësimit të tij, nuk është e lehtë për Osmanin të marrë një mandat të dytë, por ai tregon gjithashtu se nuk do të jetë e lehtë për partitë që tani kanë deputetë në Kuvendin e Kosovës në mbledhjen e re të zgjedhin një president të ri, duke marrë parasysh numrin e deputetëve që kanë.

"Situata është ende e pasigurt, por duket se është më e vështirë për znj. Osmani sot sesa ishte pesë vjet më parë", beson Kamberi.

Një numër i madh vizitash jashtë vendit dhe takimesh me zyrtarë ndërkombëtarë të presidentes së Kosovës, Vjosa Osmani, sipas vlerësimit të historianit Stefan Radojkoviq, paraqet një formë të fushatës politike përmes së cilës Osmani dëshiron t’i tregojë opinionit shqiptar të Kosovës se ajo mund të flasë me përfaqësuesit e bashkësisë ndërkombëtare, për dallim nga Albin Kurti, se është dikush që lidh fraksionet e ndryshme të përplasura mes shqiptarëve të Kosovës dhe se gëzon mbështetjen e diasporës shqiptare.

„Me vizitat në vendet evropiane, Osmani paraqitet si dikush që ka qasje te partnerët e administratës së Prishtinës në Evropë. Këtu gjithmonë duhet pasur parasysh se ajo viziton edhe ato vende ku ekziston një diasporë e konsiderueshme shqiptare, dhe ky nuk është një faktor i parëndësishëm. Për më tepër, ajo viziton edhe vende kryesisht myslimane, veçanërisht në Azi. Jo vetëm sepse besimi i saj është islam – gjë që ajo gjithmonë e shpreh hapur dhe nuk ka asnjë sekret aty – por edhe për të treguar ndaj trupës së saj votuese se është një person që respekton vlerat tradicionale në Kosovë, si në raport me bashkësinë islame në përgjithësi, ashtu edhe më gjerë, dhe që është një bashkëbiseduese e dëshiruar në krizën politike aktuale“, deklaroi Radojkoviq për Kosovo online.

Nëse Osmani nuk rizgjidhet presidente e Kosovës vitin e ardhshëm, ai beson se ajo me siguri do të mbetet një faktor i rëndësishëm politik, sepse asnjë parti e shqiptarëve të Kosovës nuk do ta refuzojë një person me një peshë të tillë politike në rrethana ndërkombëtare a priori, por do të përpiqet ta tërheqë atë në anën e saj.

“Me fjalë të tjera, ajo tani është në një pozicion shumë të favorshëm në raport me opozitën në konflikt me shqiptarët dhe regjimin, dhe ajo hyri në fushatë në kohë, përpara asaj që do të pasojë vitin e ardhshëm, që ndoshta është rizgjedhja e saj”, beson Radojkoviq.

Për Osmanin, siç vlerëson ai, është e rëndësishme të etablohet në nivel ndërkombëtar dhe të konfirmojë dominimin e tij në vend, por edhe paanshmërinë e tij si president i të gjithë qytetarëve.

Nëse ajo nuk merr një mandat të dytë, bashkëbiseduesi ynë është e mendimit se Osmani ndoshta nuk do të punësohet nga disa organizata ndërkombëtare, por se ajo potencialisht mund të jetë një nga ambasadoret e ardhshme të administratës së Prishtinës.

"Ne e dimë që administrata e Prishtinës ka një praktikë të emërimit të grave si ambasadore, një shembull është profesoresha Nita Luci në Norvegji. Kjo tregon anën progresive, përveç asaj tradicionale të mishëruar nga Vjosa Osmani, d.m.th. që gratë janë gjithashtu të përfaqësuara midis tyre, edhe pse shoqëria shqiptare është kryesisht një shoqëri konservatore islamike, ato përpiqen të tregohen si progresive, në mënyrë që gratë të kenë një rol të barabartë në çështjet ndërkombëtare me burrat", thekson Radojkoviq.

Meqë ra fjala, pas Atifeta Jahjagës, Osmani është gruaja e dytë që zgjidhet presidente që nga shpallja e njëanshme e pavarësisë së Kosovës.