Kosova ende në dhomën e pritjes së Këshillit të Evropës

Për të dytin vit me radhë, Kosova nuk ka arritur të kalojë shkallën e fundit procedurale dhe të marrë "aminin" e Komitetit të Ministrave të Këshillit të Evropës për pranimin në anëtarësim në këtë organizatë. Kërkesa e Kosovës, në fakt, as që është përfshirë në rendin e ditës të takimit ministror të sotëm. Për Beogradin zyrtar, ky skenar është i vetmi i drejtë – para së gjithash për shkak se anëtare të Këshillit të Evropës janë shtetet, ndërsa Kosova nuk ka një status të tillë në Kombet e Bashkuara, dhe gjithashtu për shkak të qëndrimit se për Prishtinën nuk mund të ketë vend në një organizatë që ka për qëllim mbrojtjen e të drejtave të njeriut dhe sundimin e ligjit, duke pasur parasysh qasjen e saj ndaj komunitetit serb.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

Komiteti i Ministrave të Këshillit të Evropës mblidhet një herë në vit, dhe çështja e anëtarësimit të Kosovës në KE nuk ishte as këtë maj në rendin e ditës të këtij trupi, njësoj si vitin e kaluar, edhe pse një muaj më parë Asambleja Parlamentare e KE kishte miratuar një rekomandim pozitiv për pranimin e Kosovës. Megjithatë, mendimi i APKE-së është këshillues dhe jo detyrues.

Për një vendim përfundimtar për pranimin e një anëtari të ri në KE, nevojitet mbështetja e të paktën dy të tretave të numrit të përgjithshëm të shteteve anëtare, pra 31 vota. Nëse do të llogariteshin vetëm vendet anëtare të KE-së që e njohin Kosovën (34 nga 46), ajo do të kishte shumicën e nevojshme për një vendim pozitiv në Komitetin e Ministrave. Megjithatë, edhe ndër ato vende që e kanë njohur Kosovën, ka prej tyre që mendojnë se Prishtina duhet të tregojë vullnet për të formuar Bashkësinë e komunave serbe, të paktën duke dërguar draft-statutin evropian të BKS-së në Gjykatën Kushtetuese për shqyrtim. Për këtë, Prishtinës i është tërhequr vërejtja shumë herë gjatë vitit të kaluar.

Ministri i Punëve të Jashtme të Serbisë, Marko Gjuriq, i cili mori pjesë në seancën e sotme të Komitetit të Ministrave të KE-së në Luksemburg, deklaroi se në fjalimin e tij ka theksuar se nuk duhet harruar që Serbia u pranua si shtet demokratik në Këshillin e Evropës para 22 vitesh, në kufijtë e saj të njohur nga Kombet e Bashkuara.

„Ne mbështesim parimet demokratike dhe jo ato etnokratike dhe etnonacionaliste. Në këtë kuptim, është e rëndësishme që vendet e Quint-it nuk e mbështetën futjen e anëtarësimit të Prishtinës në rendin e ditës“, tha shefi i diplomacisë serbe.

Sipas tij, regjimi i Albin Kurtit gjatë vitit të kaluar vazhdoi me shkeljen e të drejtave kolektive të serbëve, dhe është e qartë se vendet anëtare e morën parasysh këtë. Por, shtoi ai, edhe aktiviteti diplomatik i presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiq, i diplomacisë serbe dhe parlamentarëve të saj, ka dhënë sërish rezultate.

Pavarësisht faktit që vitin e kaluar raportuesja për Kosovën në Asamblenë Parlamentare të Këshillit të Evropës, Dora Bakojani, propozoi që Kosova të ftohet për anëtarësim në Këshillin e Evropës, sipas mendimit të ish-ambasadores së Serbisë në Këshillin e Evropës, Dragana Fillipoviq, Komiteti i Ministrave i Këshillit të Evropës nuk e pranoi atë, sepse problemi kryesor është se Prishtina nuk e përmbushi detyrimin e saj ndërkombëtar nga Marrëveshja e Ohrit dhe më herët nga Brukseli - për të krijuar Bashkësinë e Komunave Serbe.

"Ky ishte me të vërtetë një minimum i domosdoshëm. Fakti që nuk ka vullnet politik për të respektuar pakicat dhe të drejtat e pakicave, që është një parim kyç i Këshillit të Evropës dhe në lidhje me Deklaratën për të Drejtat e Njeriut, sigurisht që ka shumë rëndësi", deklaroi Fillipoviq për Kosovo online.

Nëse shikohet matematikisht, shton ajo, Prishtina do të kishte shumicën e nevojshme në Komitetin e Ministrave për të votuar kërkesën e saj, por ajo thekson se nuk mjafton të ketë vetëm numrin e nevojshëm të votave, sepse ky është një çështje shumë e rëndësishme për Këshillin e Evropës si organizatë dhe për shtetet anëtare, të cilat vendosin edhe sipas momentit politik dhe vlerësojnë sa është e mundur anëtarësimi i „një shteti megjithatë të diskutueshëm“.

"Mesazhi i dërguar nga Komiteti i Ministrave është se absolutisht nuk është ende koha për një hap të tillë, për disa arsye. Ne gjithashtu shohim situatën e brendshme në Prishtinë, e cila është mjaft e paqëndrueshme sepse nuk mund të konstituohet një kuvend dhe qeveri e re,dhe nga ana tjetër, kjo vetëm sa do të prishte stabilitetin në Ballkan, gjë që është shumë e rëndësishme për të gjithë”, thekson bashkëbiseduesja jonë.

Në takimin e sotëm të Komitetit të Ministrave, Këshilli i Evropës po diskuton situatën gjeopolitike botërore dhe po përpiqet të gjejë vendin e tij dhe si t'i përballojë të gjitha sfidat, si dhe po shqyrton propozimin e Sekretarit të Përgjithshëm mbi Paktin e Ri për Demokracinë. Kjo do të thotë, vëren ai, se ka disa tema më të rëndësishme dhe se nuk duhet bërë asgjë që do të çonte në disa shqetësime, veçanërisht kur bëhet fjalë për sigurinë e Evropës Jugore.

Profesori i Integrimit Evropian Dritero Arifi beson se arsyen kryesore pse aleatët e Kosovës nuk e shtynë anëtarësimin e Kosovës në axhendën e Këshillit të Ministrave është fakti se drafti evropian i statutit të Bashkësisë së Komunave Serbe nuk iu dërgua në Gjykatës Kushtetuese për vlerësim.

" Nëse do të kishim një qeveri, ndoshta do të kishte shpresë se diçka mund të lëvizte. Sa i përket ambasadës gjermane në Prishtinë, ajo ka njoftuar publikisht se kushtet e deklaruara më parë mbeten në fuqi dhe se ata nuk mund të shtyjnë asnjë axhendë për anëtarësimin e Kosovës në këtë mekanizëm derisa këto kushte të zbatohen", deklaroi Arifi për Kosova Pres.

Grupi për Studime Juridike dhe Politike (GLPS) nga Prishtina vlerësoi sot se në takimin e Komitetit të Ministrave të Këshillit të Evropës nuk është shqyrtuar kërkesa e Kosovës për anëtarësim, si pasojë, ndër të tjera, edhe e faktit se forcat politike parlamentare nuk janë në gjendje të arrijnë kompromis për formimin e pushtetit ligjvënës dhe një qeverie të qëndrueshme pas zgjedhjeve të mbajtura më 9 shkurt të këtij viti.

“Qasja rrëshqitëse”

Megjithatë, një mundësi e re për Kosovën që të përparojë brenda KE do të jetë në fund të këtij muaji, kur në Kretë do të mbahet seanca e Komitetit Politik të APKE-së, ku ajo mund të përpiqet të fitojë statusin e "Mysafirit të Posaçëm" brenda APKE-së, në vend të statusit aktual të “Delegacionit të Dytë”.

Prishtina ka kërkuar statusin e Mysafirit të Posaçëm në fund të nëntorit të vitit të kaluar dhe kjo kërkesë u përfshi në rendin e ditës të Komitetit Politik të APKE-së në mars, por më pas u hoq pasi shumica e deputetëve në komitet, përfshirë edhe ata nga shtetet që e njohin Kosovën, si Hungaria dhe Gjermania, votuan për ta larguar nga rendi i ditës.

Përpjekjet e Prishtinës për të fituar statusin e Mysafirit të Posaçëm, sipas vlerësimit të Filipović, janë pjesë e strategjisë së saj të ashtuquajtur të qasjes “rrëshqitëse” drejt anëtarësimit në Këshillin e Evropës, ku statusi i Mysafirit të Posaçëm do të ishte një hap i ri. Edhe pse Kosova është tashmë anëtare e disa organizatave ndërkombëtare, kryesisht financiare, Këshilli i Evropës, siç thekson ajo, është një organizatë e rëndësishme politike evropiane dhe anëtarësimi i plotë në të do të ishte një kërcim kuantik për ta në aspektin e rëndësisë politike.

Statusin e Mysafirit Special deri më tani, siç thekson, deri me tanie ka pasur vetëm Bjellorusia dhe një status i tillë mund të kërkohet nga shtetet që kanë paraqitur kërkesë për anëtarësim.

„Kosova e ka paraqitur kërkesën për anëtarësim, por është e diskutueshme si subjekt ndërkombëtar. Ata megjithatë nuk janë shtet, as nuk janë anëtare të OKB-së. Kosova tashmë ka mundësi të marrë pjesë në punën e Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës, me statusin ‘Delegacion tjetër’, çka është mundësuar që nga viti 2016. Nuk kanë të drejtë vote, por mund të flasin në komitete nëse tema lidhet me ndonjë çështje që ka rëndësi për ta“, thekson ish-ambasadorja në KE.

Fillipoviq vlerëson se mund të ndodhë që kërkesa e Kosovës për të marrë statusin e Mysafirit Special të paraqitet në rendin e ditës të Komitetit Politik të APKE-së, por thotë se nuk është aspak e sigurt që ajo do të kalojë “ashtu thjesht”, sepse nuk ka asnjë përparim pozitiv nga autoritetet e Prishtinës mbi të cilin mund të thuhet se ka pasur avancim në raport me komunitetet pakicë ose në raport me të drejtat e njeriut, e veçanërisht në lidhje me themelimin e Bashkësisë së Komunave Serbe, për të cilën ata vazhdimisht shmangen nga përmbushja e detyrimeve.

„Do të thosha megjithatë se kjo është disi larg realizimit sa i përket Komitetit Politik që mblidhet në Kretë, por duke qenë se Serbia ka mundësi të lobojë te shtetet anëtare, është shumë e rëndësishme që delegacioni ynë, në çka nuk dyshoj, pranë Këshillit të Evropës, të jetë aktiv në këtë drejtim, që të lobojë te anëtarët e Komitetit Politik dhe të japë arsye të vlefshme pse kjo nuk duhet të ndodhë“, përfundon Fillipoviq.