Kush do të jetë në humbje për shkak të zvogëlimit të numrit të këshilltarëve në komunat në veri?

Pas zgjedhjeve lokale në tetor, vendimet në katër komuna në veri të Kosovës do të merren nga 15 këshilltarë në vend të 19. Zvogëlimi i numrit të përfaqësuesve të qytetarëve në veri u bazua në rezultatet e regjistrimit të vitit të kaluar, të cilit nuk iu përgjigjën serbët, prandaj të dhënat që ai paraqiti nuk mund të konsiderohen të besueshme. Paradoksalisht, pasojat e zvogëlimit të numrit të këshilltarëve do të ndihen edhe nga komunitetet e tjera, ato që janë pakica në veri - shqiptarët, boshnjakët dhe të tjerët, sipas bashkëbiseduesve të Kosovo online.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve, përpara zgjedhjeve të rregullta lokale më 12 tetor, njoftoi se bazuar në Ligjin për Vetëqeverisjen Lokale, numri i anëtarëve në kuvendin komunal duhet të jetë proporcional me numrin e qytetarëve në komunë, përveç Kuvendit Komunal të Prishtines.

Nëse komuna ka deri në 10,000 banorë, kuvendi i saj ka 15 anëtarë, nëse numri i banorëve është nga 10,001 deri në 20,000, kuvendi ka 19 këshilltarë, kur numri i qytetarëve është nga 20,001 deri në 30,000, kuvendi ka 21 anëtarë...

Kështu, në Mitrovicën e Veriut, Zveçan, Leposaviq dhe Zubin Potok, numri i këshilltarëve u zvogëlua për katër, sepse u lexuan të dhënat e regjistrimit të vitit 2024, sipas të cilave në Mitrovicën e Veriut ka 7,920 banorë, në Zveçan 2,867, në Leposaviq 9,485 dhe në Zubin Potok 3,385.

Sipas atij regjistrimi, në Graçanicë jetojnë 18,486 banorë, kështu që mbeten 19 këshilltarë, i njëjti numër sa edhe Shtërpca, e cila ka 10,771 qytetarë të regjistruar në regjistrim.

Vetëm 15 këshilltarë në Asamblenë Komunale të Mitrovicës së Veriut, sipas nënkryetarit aktual të saj, Skender Sadiku, nuk do të jenë në gjendje të pasqyrojnë imazhin e vërtetë të komuniteteve që jetojnë në këtë komunë.

Komunitetet pakicë në këtë komunë do të jenë në humbje, beson ai.

"Nëse nuk ka bojkot të komunitetit serb, matematikisht shumica e këshilltarëve duhet të jenë nga komuniteti serb, gjë që nuk është mirë, sepse komunitetet jo-shumicë do të vuajnë, veçanërisht ato shqiptare, por edhe të tjerat. Me një numër më të madh këshilltarësh, ndoshta të gjitha komunitetet do të përfaqësoheshin, ndoshta do të kishte vend në Asamble për goranët, romët, ashkalinjtë dhe egjiptianët. Ka edhe nga ata që ndihen si malazezë. Në Kosovë, Mitrovica e Veriut është i vetmi qytet multietnik, dhe do të doja që subjektet nga të gjitha komunitetet të shfrytëzonin mundësinë për t'u zgjedhur dhe për të dalë lirisht për të votuar", tha Sadiku për Kosovo online.

Politologu Ognjen Gogiq është gjithashtu i mendimit se zvogëlimi i numrit të këshilltarëve në komunat në veri do të ndikojë te anëtarët e komuniteteve jo-shumicë në këto katër komuna, shqiptarë, boshnjakë..., sepse ata do të kenë më pak shanse për të fituar vende këshilltarësh.

Sa i përket serbëve, siç thotë ai, është kryesisht e rëndësishme që ata të kthehen në këto institucione.

"Lista Serbe dhe partitë e tjera serbe mund t'i marrin të gjitha ato mandate", beson Gogiq.

Cilat shifra duhet të besohen?

Edhe pse sipas të dhënave të regjistrimit të vitit 2024 ka 7,920 banorë në Mitrovicën e Veriut, Sadiku kujton se në zgjedhjet e fundit numri i votuesve ishte më shumë se 20,000 dhe se madje u fol se numri i këshilltarëve do të rritej, ndërsa përkundrazi ra nga 19 në 15.

Ai deklaron se matematika është e tillë që ka një këshilltar për çdo një mijë banorë, por ai gjithashtu thotë se "vetëm Zoti e di se sa qytetarë ka" në Mitrovicën e Veriut.

"Realisht, duhet të kishim pasur minimum 21 këshilltarë, pasi qëllimi është të kemi një numër tek. Mendonim se do të kishte 21 këshilltarë në këto zgjedhje lokale, dhe jo se numri i tyre do të ulej. Por, nga ana tjetër, nëse mbajmë parasysh se komuniteti shumicë serb e bojkotoi regjistrimin, atëherë nuk e di se cilave shifra t'u besoj. Do të ishte mirë nëse populli do të përfaqësohej më me shumë njerëz të ishte e mundur", thotë Sadiku.

Sipas Gogiq, nuk ka të dhëna të besueshme për numrin e banorëve në komunat në veri, sepse regjistrimi nuk u krye në to vitin e kaluar, pjesërisht sepse serbët e bojkotuan atë, pjesërisht sepse nuk kishte regjistrues.

Një situatë e ngjashme, shton ai, ishte në vitin 2011, kur regjistrimi i popullsisë gjithashtu nuk u krye në mënyrën e duhur në zonat serbe në Kosovë, dhe më pas agjencia kompetente dha një vlerësim të numrit të banorëve, i cili u bazua në listën e votuesve, si dhe në vlerësimet e bëra nga OSBE.

"Këtë herë nuk ishte rasti dhe nuk ka burime alternative të të dhënave, kështu që Agjencia e Statistikave të Kosovës dha një vlerësim të numrit të banorëve që jetojnë në komunat veriore, i cili konsiderohet rezultat i regjistrimit. Flet vetëm për disa mijëra njerëz që jetojnë në komunat në veri të Kosovës, domethënë, se në të gjitha ato komuna numri është më pak se 10,000, dhe sigurisht është e diskutueshme mbi çfarë baze i kanë bërë ato vlerësime, por KQZ-ja nuk mund të bëjë asgjë për këtë. KQZ-ja nuk mund të vërë në dyshim nëse rezultatet janë të sakta apo jo dhe ai nuk mund të kërkojë një rishikim", thotë Gogiq.

Gjithashtu tregon se numrat e marrë nga Agjencia e Statistikave si rezultate të regjistrimit të popullsisë duhet të ishin vënë në pikëpyetje dhe të ishin kundërshtuar, sepse ato do të jenë të rëndësishme jo vetëm për pozicionet e këshilltarëve në kuvendet komunale, por edhe për transfertat buxhetore.

"Komuna e Graçanicës, për shembull, do të ketë 19 vende në këshill, sepse sipas rezultateve të regjistrimit, ka pothuajse 19,000 banorë. Megjithatë, ka edhe një kundërshtim në lidhje me regjistrimin. Pati ankesa se disa qytetarë donin të regjistroheshin, por nuk mundën, kështu që ndoshta Graçanica do të kishte një numër më të madh banorësh të regjistruar nëse regjistrimi do të ishte kryer në mënyrë korrekte dhe ndoshta do të kishin një numër më të madh këshilltarësh. Ky është përgjithësisht një problem në komunitetet serbe", përfundon ai.

Edhe pse Komisioni Qendror i Zgjedhjeve uli numrin e këshilltarëve në kuvendet e katër komunave në veri, analisti politik Shkëlzen Maliqi vlerëson se nuk mund të ndodhë që dikush tjetër të marrë pushtetin në ato zona me shumicë serbe, me kusht që serbët të mos bojkotojnë procesin zgjedhor si herën e fundit.

Ai gjithashtu thekson se çështjet që kanë të bëjnë me pakicat në Kosovë, siç është përcaktimi i numrit të këshilltarëve në komunat ku komuniteti serb është shumicë, nuk mund të vendosen në mënyrë të njëanshme sepse sipas planit të Ahtisarit dhe sipas ligjeve të Kosovës, gjithmonë duhet të ketë pëlqimin e palës tjetër.

Nëse dikush dëmtohet nga vendimi për të zvogëluar numrin e këshilltarëve, siç thotë ai për Kosovo online, një peticion ose apel ndoshta mund të bëhet dhe të vendoset në vendet kompetente.

"Dialogu mund të jetë vendi ku zgjidhet, por Asociacioni i Komunave Serbe dhe, në përgjithësi, zgjidhja e statusit të pakicës serbe në Kosovë nënkupton që çështje të tilla nuk mund të zgjidhen pa pjesëmarrjen dhe votimin e pakicave. Kjo vlen për të gjitha pakicat në shtetet normale demokratike, dhe ne, jo vetëm Kosova, por i gjithë Ballkani, nuk jemi ende normalë", tha Maliqi.