Me shitblerje, rryshfet deputetësh apo presion nga Perëndimi-si do t'a arrijë Kurti mazhorancën?

Ka nga të gjitha. Edhe pazare, edhe përpjekje për të blerë vota, por edhe paralajmërime se Perëndimi, në një moment, mund të ushtrojë presion dhe të detyrojë partitë që të konstituojnë parlamentin e Kosovës dhe të formojnë qeverinë e re. Për bashkëbiseduesit e Kosovo online, kjo është një tregues i qartë se Albin Kurti ende nuk ka gjetur mënyrën për të arritur numrin magjik prej 61 deputetësh – numri i nevojshëm për të marrë “timoni”.

Shkruan: Gjorgje Baroviq

„Ofertën e kanë dhënë ata që janë në pushtet. Personi që më ka bërë propozimin është një mjek nga Kosova, pjesëtar i UÇK-së, të cilin e respektoj shumë. E di që më ndjek dhe ai e di kush është, dhe nga respekti nuk do të them më shumë“, ka deklaruar disa ditë më parë deputetja nga komuniteti boshnjak, Duda Balje, pasi zbuloi se në këmbim të votës për Albulena Haxhiun, i ishte premtuar një pozitë profesori në Shkup.

Kjo është hera e parë që publikisht pranohet se Lëvizja Vetëvendosje e Albin Kurtit po përpiqet të zgjidhë krizën institucionale përmes blerjes së votave.

Për këtë foli më herët edhe deputeti i LDK-së, Lutfi Haziri, duke pohuar se nga koalicioni qeverisës janë kontaktuar të paktën dy deputetë të kësaj partie me qëllim që të kalojnë në anën tjetër.

„Përveç atyre të dyve, janë kontaktuar edhe të tjerë, por edhe ato takime vetvetiu i kanë sqaruar disa gjëra, që do të thotë se LDK është e unifikuar“, tha Haziri.

Kur nuk ia doli me individë, Kurti më pas tentoi të tërheqë tërë LDK-në, duke e cilësuar si „koalicionin ideal“.

Në të njëjtën kohë, që nga fillimi në lojë ishte edhe bashkëpunimi i mundshëm me Nismën e Fatmir Limajt.

Edhe pse tre deputetët e saj janë rezultat i koalicionit me AAK-në e Ramush Haradinajt, Limaj thotë se „është i gatshëm të bashkëpunojë në nivel parlamentar me Lëvizjen Vetëvendosje, por jo për marrëveshje për qeverinë“.

„Gjithçka që ka të bëjë me atë parti është e kaluar“, iu përgjigj në mënyrë pak të dykuptimtë Haradinaj në pyetjen konkrete nëse Limaj do të kalojë „në anën tjetër“.

Se 61 deputetë është shifra magjike për momentin, e ka pranuar edhe vetë Kurti. Prandaj është duke pritur vendimin e Gjykatës Kushtetuese nëse votimi i fshehtë për zgjedhjen e kryetarit të ri të kuvendit është në përputhje me ligjin apo jo.

„Gjykata Kushtetuese tashmë e ka trajtuar këtë çështje të votimit të fshehtë dhe shpresoj për një përgjigje të shpejtë nga ta“, tha Kurti.

Megjithatë, ai më herët kujtoi se ky problem ka mundur të zgjidhet me kohë – menjëherë pas fitores bindëse të Listës Serbe brenda kuotës për komunitetin serb.

„Ishte një rast unik dhe historik që të mos e certifikojmë Listën Serbe“, tha ai.

Ai shpjegoi se në parlament raporti nuk do të ishte 9:1 në favor të LS-së, por do të kishte „pluralizëm“.

„Dhe sot nuk do të ishim në këtë bllokadë politike. Sipas bindjes sime, u humb edhe ajo mundësi historike“, përfundoi Kurti.

Ndihma nga të huajt?

Përfaqësuesit e bashkësisë ndërkombëtare në Kosovë nuk e kanë komentuar këtë “matematikë”, por kanë komentuar në mënyrë të qartë krizën institucionale.

Në konferencën “Kosova drejt Bashkimit Evropian: Rruga drejt zgjidhjes”, ata njëzëri bënë thirrje që partitë politike në Prishtinë të formojnë sa më shpejt qeverinë dhe më pas të përmbushin premtimet e dhëna.

“Qytetarët e kanë kryer detyrën e tyre në zgjedhjet e 9 shkurtit, tani politikanët duhet ta vendosin shtetin në vend të parë dhe interesat partiake në vend të dytë. Mendoj se është urgjente që Kosova të formojë institucionet”, tha ambasadori gjerman, Jorn Rode.

Edhe ambasadorja e Holandës, Karen Boven, mbështeti thirrjen për formimin urgjent të qeverisë, duke theksuar se pa një pushtet ekzekutiv funksional, angazhimi për integrimin evropian nuk mund të realizohet.

Shefi i Zyrës së Bashkimit Evropian në Kosovë, Aivo Orav, theksoi se BE-së “i nevojitet një partner me të cilin mund të bisedojë”.

“Na nevojitet një partner me të cilin mund të flasim për hapat e ardhshëm, për mënyrën se si të ecim drejt BE-së. Shpresojmë që qeveria të formohet sa më shpejt”, tha ai.

Ambasadori francez në Kosovë, Olivier Gero, shkoi edhe më tej me deklaratën se “Kosova nuk është e izoluar, përveç nëse izolohet vetë”.

“Si izoloheni? Duke mos i dëgjuar miqtë tuaj, duke moralizuar, duke gjetur arsye për të mos përmbushur obligimet tuaja. Pra, dëgjoni miqtë tuaj”, theksoi Gero.

Reflektime mbi realitetin

Për profesorin e marrëdhënieve ndërkombëtare nga Prishtina, Afrim Hoti, nuk është realiste të pritet që përfaqësuesit e bashkësisë ndërkombëtare në Prishtina do të jenë në gjendje të ushtrojnë presion mbi partitë politike me qëllim që të konstituojnë kuvendin dhe të formojnë qeverinë sa më shpejt të jetë e mundur.

"Mendoj se jo. E vetmja gjë që mund të ndihmojë në këtë moment është mendimi që do të japë Gjykata Kushtetuese e Kosovës. Kur të marrim një vendim të tillë gjyqësor, jam i bindur se të dy kampet, pozicioni dhe opozita, do ta kuptojnë situatën dhe do të fillojnë të mendojnë për realitetin", thotë Hoti për Kosovo online.

I pyetur nëse një kërkesë e tillë është dërguar tashmë në Gjykatën Kushtetuese, Hoti është i bindur se është dërguar dhe se tani pritet një përgjigje.

"Mendoj se ka një kërkesë në gjykatë dhe palët tani po presin një vendim", specifikoi Hoti.

"Plan rezervë"

Millosh Pavkoviq, bashkëpunëtor i Qendrës për Politika Evropiane nga Beogradi, thotë se rrjedha aktuale e seancës konstituive të Parlamentit të Kosovës tregon se ka pasur përpjekje për të blerë vota, por edhe se Kurti ka shumë të ngjarë të përdorë një "plan rezervë".

"Doli që blerja e deputetëve në Kosovë nuk është zgjidhje. Ne shohim që votimi u përsërit për herë të 21-të dhe Albulena Haxhiu, kandidatja e Vetëvendosjes, nuk u zgjodh. Kjo u bë e qartë edhe nga udhëheqësit e partive opozitare, të cilët në fakt konfirmuan se kishte përpjekje për të blerë deputetë, se kishte përpjekje për transferime individuale dhe oferta të ndryshme në mënyrë që ata të votonin për kandidatin e Vetëvendosjes. Ata dhanë garanci të forta se në të vërtetë ka unitet në opozitë dhe se nuk do të ketë fluturime individuale", thekson Pavkoviq për Kosovo online.

Ai sqaron se varej nga secili deputet me të cilin Kurti negocioi deri më tani, se çfarë do të kërkonte në këmbim të mbështetjes në parlament.

"Pamë se u konfirmua në media se Duda Baljes, një deputeti nga pakica boshnjake, iu ofrua një pozicion profesori në Shkup. Supozoj se disa të tjerë mund të kërkojnë pozicione të tjera: një vend në qeveri ose diçka për partinë e tyre... Kjo do të varet konkretisht nga deputeti individual ose nga partia së cilës i përket", thekson Pavkoviq.

Ai beson se në këtë moment është më e sigurt se Nisma Fatmira Limaj do të largohet nga koalicioni me AAK-në dhe ata katër deputetë do të shkojnë në anën e Lëvizjes Vetëvendosje.

"U fol që në fillim, dhe më duket se tani ato marrëveshje po intensifikohen. Mund të ketë qenë një plan rezervë për Kurtin nëse ai nuk arrin të marrë zëvendës individualisht. Por, nëse nuk arrihet një marrëveshje me Limajn, atëherë patjetër do të shkojmë në zgjedhje të reja", saktëson Pavkoviq.

Në rast se Nisma është partneri i ri i koalicionit të Kurtit, nuk ka dyshim se kjo do të thotë edhe ministrinë për Farmir Limajn.

"Unë supozoj se kushti i tij do të ishte të hynte në qeveri dhe ndoshta në pozicionin e nënkryetarit, që në fakt nuk është një skenar ideal për Kurtin, por nëse ai nuk ka mundësi tjetër, atëherë është një lloj skenari më realist", specifikon ky analist.

I pyetur se sa presion nga Perëndimi mund të mbizotërojë për të arritur konstituimin e kuvendit dhe formimin e një qeverie të re, Pavković është skeptik se vendet e Quint-it, BE dhe SHBA "duan të ndërhyjnë në punët e brendshme dhe çështjet e formimit të qeverisë".

"Qeveria e Albin Kurtit nuk kishte marrëdhënie të mira me këto vende në periudhën e mëparshme, dhe pastaj ata nuk mbështesin dhe nuk duan të mbështesin asnjë 'kalim' ose përpjekje për të formuar një qeveri të re. Ata kanë qëndruar larg deri më tani dhe qëllimi i vetëm i Perëndimit është të kapërcejë këtë krizë: qoftë duke formuar një qeveri të re apo duke shkuar në zgjedhje të reja, më duket se ata nuk kanë një preferencë dhe nuk do të shpenzojnë shumë kapital për të mbështetur formimin e qeverisë 'Kurti 3'", është i bindur Pavkoviq.

Shembujt nga e kaluara

Nga ana tjetër, historiani dhe analisti nga Graçanica, Aleksandar Guxhiq, thotë se në të kaluarën ka ndodhur që bashkësia ndërkombëtare vendos për mandatarët dhe ministrat.

"Historia e parlamentarizmit shumëpartiak në Kosovë, që nga viti 1999 e tutje, ka treguar se është e mundur që përfaqësuesit e ambasadave të Evropës Perëndimore dhe Amerikës të emërojnë kandidatë, zyrtarë të institucioneve të Kosovës, kështu që nuk është e pazakontë dhe jo e pamundur që në fund një faktor i huaj, ai që ka investuar shumë në promovimin e shtetësisë së Kosovës, të vendosë në fund të fundit se kush dhe nëse dikush do të jetë kryetar i kuvendit, kryeministër apo ministër", thekson Gudzhiq për Kosovo online.

Sipas tij, Kosova është në një krizë politike, e cila, pohon ai, është rezultat i "politikës së papërgjegjshme të Albin Kurtit si në raport me komunitetin serb ashtu edhe në raport me partitë e tjera politike në Kosovë".

"Praktika dhe rezultatet e marrëveshjeve pas zgjedhjeve tregojnë se Albin Kurti nuk ka potencial koalicioni, dhe taktikat dhe qëllimi i tij janë të dukshme për të shtyrë dhe në periudhën e ardhshme, kur ai mendon se i përshtatet, ai do të organizojë zgjedhje të përsëritura. Sipas mendimit tim, do të jetë gjatë verës kur të vijë diaspora. Albin Kurti është dikush që gëzon mbështetjen e diasporës shqiptare, por zgjedhjet e përbashkëta parlamentare dhe lokale nuk përjashtohen në vjeshtë. Ky është një nga dy skenarët e mundshëm", thotë ky analist.

Duke komentuar deklaratën e fundit të deputetes boshnjake Duda Balje se asaj iu ofrua një pozicion profesoreshe në Shkup në këmbim të një vote në kuvend, ky analist thotë se praktika politike ka treguar se një përpjekje për të blerë vota është e mundur, por ai dëshiron të besojë se kjo nuk do të ndodhë.

"Dua të besoj se kjo nuk do të ndodhë. Praktika politike e shteteve post-komuniste dhe sistemet e krijuara pas rënies së Jugosllavisë treguan se nuk është e pazakontë që deputetët të kalojnë nga një parti në tjetrën dhe se një gjë e tillë është e mundur, por nuk dua të besoj se mund të ndodhë", kujton Gudzhiq.