A mund të ketë Kosova një qeveri të “unitetit kombëtar” pa Kurtin?

Edhe më herët ka pasur propozime të tilla, por tani ka një arsye konkrete: pezullimi i dialogut strategjik të SHBA-ve me Kosovën. A mund t’i bashkojnë marrëdhëniet e prishura të Prishtinës me Uashingtonin opozitën? Sipas ish-zëvendëskryeministres Edita Tahiri, ky është shkaku kyç për të formuar një “qeveri të unitetit kombëtar pa Kurtin në funksionet ekzekutive”. Koalicioni i partive opozitare është i mundur, thonë bashkëbiseduesit e Kosovo online. Disa janë të bindur se këtë e ka të qartë edhe Lëvizja Vetëvendosje, për çka edhe po zvarrit konstituimin e Kuvendit.

Shkruan: Gjorgje Baroviq

“Është urgjentisht e nevojshme të gjendet një dalje. Të formohet një qeveri koalicioni nga të gjitha anët, nga opozita, por edhe nga ata që zyrtarisht nuk janë në pushtet, por për momentin e mbajnë qeverinë në mënyrë joligjore. Të ulen së bashku, të bisedojnë dhe të gjejnë gjuhën e përbashkët për Kosovën dhe popullin, por edhe për aleancën me Amerikën”, deklaroi Tahiri.

Ideja për një qeveri të unitetit kombëtar është vetëm vazhdim i kombinatorikave paszgjedhore pas zgjedhjeve të shkurtit, kur Lëvizja Vetëvendosje mori 48 deputetë, ndërsa partitë opozitare gjithsej 52 (PDK – 24, LDK – 20 dhe AAK e Nisma Socialdemokrate – 8).

Për zgjedhjen e qeverisë së re nevojiten të paktën 61 vota. “Shkalla” që për momentin është e paarritshme për të gjithë.

“Matematika është shumë e thjeshtë – vetëm 19 votat e LDK-së, pjesën tjetër e siguroj unë dhe arrijmë në 61. Matematikën e dini edhe ju, edhe unë”, deklaroi në mesin e qershorit kryetari i PDK-së, Memli Krasniqi.

Nga kjo “matematikë e thjeshtë” në fund nuk doli asgjë.

Nuk doli asgjë as nga pohimet e Lëvizjes Vetëvendosje se ishin të aftë të votonin vetë kryetarin e ri të Kuvendit, e pastaj edhe të formonin qeverinë.

Eksperti politik Melazim Koci vlerëson se kjo parti që nga përfundimi i zgjedhjeve nuk ka treguar vullnet për të formuar shumicën parlamentare.

“Për të vërtetë nuk kishin shumicë, por nuk kishte as vullnet të shprehur për ta formuar atë shumicë”, shpjegoi Koci.

Megjithatë, ministri i Kulturës, Rinisë dhe Sportit të Kosovës në mandat teknik, Hajrulla Çeku, pretendon se po pritet vendimi përfundimtar i Gjykatës Kushtetuese, dhe se më pas Lëvizja Vetëvendosje, brenda 15 ditëve, do të formojë qeverinë “Kurti 3”.

“Platforma anti-Kurti”

Drejtori strategjik në Qendrën për Politika Evropiane, Milosh Pavkoviq, në një bisedë për Kosovo online thotë se që nga shkurti është “në lojë” formimi i një koalicioni të partive opozitare në Kosovë, dhe se kjo opsion po bëhet gjithnjë e më real ndërsa kriza politike dhe kushtetuese po thellohet.

“Temat për një ‘platformë anti-Kurti’ janë përmendur që në shkurt, pas zgjedhjeve dhe rezultateve preliminare, kur u bë e qartë se Kurtin mund ta rrëzojë vetëm një platformë e madhe e të gjitha partive të tjera. Duke qenë se nga ajo kohë kanë kaluar shtatë-tetë muaj dhe Kurti nuk ka qenë në gjendje jo vetëm të formojë qeverinë, por as të konstituojë Kuvendin, skenarë të tillë po kthehen sërish në qarkullim. Në teori është e mundur, por në praktikë do të varet nga gatishmëria e partive opozitare për të bashkëpunuar, e deri më tani kjo gatishmëri nuk ka dalë në sipërfaqe”, shpjegon Pavkoviq.

Ai beson se një epilog i tillë do të varet edhe nga mbështetja e aktorëve ndërkombëtarë për një zgjidhje të tillë, por edhe nga vullneti i partive opozitare për të bashkëpunuar.

“Me kalimin e kohës dhe ndërsa kjo krizë po thellohet, ‘koalicioni anti-Kurti’ ose koalicioni i ‘shpëtimit kombëtar’ pa të, po imponohet si e vetmja zgjidhje”, thekson ky analist.

Megjithatë, mbetet pyetja nëse në atë “zgjidhje” do të kishte vend edhe për Listën Serbe.

“Lista Serbe është në vitet e fundit mjaft e marginalizuar dhe e vënë në shënjestër. Për shkak të Banjeskës dhe të gjitha zhvillimeve. Është shumë e papëlqyeshme për çdo parti tjetër politike shqiptare të vendosë bashkëpunim me Listën Serbe, veçanërisht nëse vjen deri tek rrëzimi i regjimit”, thotë Pavkoviq.

Ai parashikon se partitë shqiptare do të përpiqen megjithatë të arrijnë tek qeveria e re pa Listën Serbe.“Parashikimi im është që partitë shqiptare do të përpiqen pa Listën Serbe të mbledhin numrin e mjaftueshëm të votave për të zgjedhur qeverinë, ndërsa LS mund të jetë një shtesë e atij koalicioni. Por, nuk do të jetë pesha vendimtare për rrëzimin e Kurtit”, precizon Pavkoviq.

Pozicion i bllokuar

Për Mazllum Baraliun, një profesor universiteti nga Prishtina, një qeveri e unitetit kombëtar do të ishte zgjidhja më e mirë, por kjo nuk do të ndodhë për shkak të "bllokimit" në të cilin partia opozitare është në shumicë.

"Do të ishte mirë nëse, pas zgjedhjeve, do të formohej qeveria e të gjitha partive politike që kanë përfaqësues në Kuvend. Kjo do të thoshte stabilitet të vendit, por edhe aftësinë për të qenë të bashkuar kur bëhet fjalë për zgjedhjen e presidentit, sepse nevojitet një shumicë prej dy të tretash. Sigurisht, ata kanë vendime unike sa i përket politikës së jashtme dhe asaj të brendshme. Megjithatë, kjo nuk ndodhi, nuk ndodhi dhe nuk do të ndodhë", thotë Baraliu për Kosovo online.

Ai shpjegon se arsyeja qëndron në faktin se as Lëvizja Vetëvendosje dhe as partitë opozitare nuk mund të arrijnë shumicën në parlament.

"As opozita nuk është mjaftueshëm e bashkuar për të formuar një qeveri vetë, dhe mund ta bëjnë sepse kanë 62 deputetë. Por nuk janë, nuk duan të jenë të bashkuar. Gjithashtu, koalicioni Vetëvendosje nuk i ka numrat. Jemi në një bllokim", saktësoi Baraliu.

Megjithatë, ai nuk mendon se Edita Tahiri është personi i duhur që duhet të kishte propozuar formimin e një koalicioni sepse "ajo është një person që mund ta ndikojë atë, dhe sidomos të marrë vendime".
"Ajo e dëshmoi veten derisa ishte në pushtet dhe bëri gabime në shumë gjëra, si në qeverinë e saj ashtu edhe në veten e saj, si në dialogun strategjik ashtu edhe në Bruksel dhe në disa çështje të diplomacisë së jashtme", konsideron Baraliu.

Frika dhe temat kyçe

Marko Milenkoviq, bashkëpunëtor i organizatës joqeveritare "Iniciativa e Re Shoqërore", deklaroi se Lëvizja Vetëvendosje është e vetëdijshme se opozita mund të formojë një qeveri të re dhe për këtë arsye po e vonon procesin e konstituimit të Kuvendit.

"Padyshim, ekziston mundësia që opozita të formojë një qeveri. Mendoj se frika nga Vetëvendosja qëndron në këtë, dhe kjo është arsyeja pse po e vonojnë procesin e formimit të Kuvendit sepse do të pasojnë proceset e formimit të qeverisë. Kjo do të thoshte se nëse afatet për formimin e qeverisë nuk përmbushen, atëherë opozita do ta ketë atë mundësi", ka deklaruar Milenkoviq për Kosovo online.

Që kjo të ndodhë, specifikon ai, "nevojitet një qëndrim më i unifikuar i opozitës për çështje të caktuara".

"Para së gjithash, mbi temat kryesore që kanë të bëjnë me tejkalimin e situatës aktuale. Pyetja është gjithashtu nëse ajo qeveri do të jetë kalimtare në një farë mënyre, dhe mendoj se do të ishte e vështirë të arrihej një konsensus për çështjet kryesore sociale ose politike", beson Milenkoviq.

Ai shton se një koalicion i tillë do të kishte nevojë për mbështetjen e komuniteteve të tjera në Kosovë, përfshirë ato serbe.

"Pozicionimi i atyre partive kryesore të opozitës do të diktojë mënyrën dhe përfshirjen e aktorëve të tjerë, përfshirë komunitetet e tjera përveç asaj shqiptare", specifikon ky analist.

Është i bindur se nëse Lëvizja Vetëvendosje vazhdon të bllokojë institucionet, një zgjidhje do të duhet të gjendet ose përmes Gjykatës Kushtetuese ose në ndonjë mënyrë tjetër.

"Sigurisht, nëse vazhdon politika e lëvizjeve të njëanshme, politika e izolimit të mëtejshëm nga bashkësia ndërkombëtare, mendoj se nevoja për një opozitë ose qeveri të tillë kalimtare do të rritet dhe se në një moment do të kemi aktorë politikë që do të krijojnë një konsensus dhe do të formojnë një qeveri dhe thjesht do të kapërcejnë krizën që po krijohet në Kosovë", thekson Milenkoviq.