A mund të luajë Vjosa Osmani një rol të rëndësishëm në zgjidhjen e krizës politike në Kosovë?

Kriza aktuale politike në Kosovë dhe vendosja e masave ndëshkuese nga ana e Bashkimit Evropian për shkak të refuzimit të kërkesave për deeskalim të situatës në veri kanë nxjerrë në sipërfaqe edhe dallimet në performancën dhe marrëdhëniet që kryeministri Albin Kurti dhe presidentja Vjosa Osmani ka pasur me zyrtarë ndërkombëtarë. Ndryshe nga Kurti, i cili u ndërgjegjësua se po humbiste mbështetjen e disa qendrave në Perëndim, Osmani është ende një “mysafirë e mirëpritur” në mitingje dhe sapo përfundoi një vizitë tjetër në Tiranë, ku u takua edhe me kryeministrin Edi Ram, i cili është në “baza lufte” me Kurtin. Shtrohet pyetja nëse Vjosa Osmani është një faktor te shqiptarët për daljen nga kriza dhe cili është roli i saj në të ardhmen.

Bashkëbiseduesit e Kosovo Online, analistë serbë dhe shqiptarë, nuk e përjashtojnë mundësinë që Osmani të luajë një rol të rëndësishëm në tejkalimin e situatës aktuale në veri, e cila e ka bërë Kosovën cak të masave ndëshkuese të SHBA-së dhe BE-së.

Këtë e mbështesin disa faktorë, një prej të cilëve, theksojnë, është kontakti i mirë që ka Osmani me SHBA-në.

Gjatë krizës në veri të shkaktuar nga depërtimi i forcave speciale të Kosovës në ndërtesat komunale dhe imponimi i kryetarëve jolegjitimë, ajo bëri deklarata të kujdesshme për krizën në veri, në të cilat nuk i mbështeti haptazi lëvizjet e qeverisë së Kurtit në veri. Natyrisht, ajo i përket grupit të politikanëve më të ashpër shqiptarë, sidomos kur bëhet fjalë për marrëdhëniet me Serbinë.

Rruga e saj politike është gjithashtu interesante. Para zgjedhjeve të shkurtit 2021, në të cilat Kurti fitoi, ajo u largua nga Lidhja Demokratik i Kosovës, formoi lëvizjen “Guxo”, e cila iu bashkua Vetëvendosjes në garën zgjedhore. Vlerësohet se me këtë ajo ka tërhequr 100 mijë vota të LDK-së nga grupi elektoral dhe ia ka sjellë Kurtit. Tani shtrohet pyetja nëse dhe sa realiste është opsioni nëse Osmani, si ish-deputet e LDK, mund të jetë faktor kyç për krijimin e një grupi të ardhshëm politik që do të zëvendësonte Kurtin.

Këtu duhet të vihet në lojë matematika parlamentare. Grupi Parlamentar i Vetëvendosjes aktualisht ka 56 deputetë në Kuvendin e Kosovës nga 120 deputetë, duke përfshirë edhe ata të “Guxo” të Osmanit. Blloku opozitar aktualisht ka gjithsej 42 deputetë – Partia Demokratike e Kosovës 18, LDK 16, Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës i Ramush Haradinajt tetë. Bllokut për rrëzimin e qeverisë së Kurtit, që kërkojnë, i duhen edhe votat e deputeteve “Guxo”.

Duke folur se cili mund të jetë roli i Osmanit në daljen nga kriza politike në Kosovë, analistja nga Prishtina, Shkeljzen Maljiqi, i kujton Kosovo online se ajo ishte shumë e varur nga Kurti për një kohë të gjatë, por “ajo qëndroi disi larg, por jo madje flitet shumë publikisht për proceset që ishin negative për Kosovën dhe që çuan në vendosjen e sanksioneve”.

“Vetë Kurti e ka pranuar se masat nuk janë të drejta, se kërcënojnë seriozisht institucionet e Kosovës dhe planet e shtetit, por edhe të sektorit privat, po ashtu parashikoi më herët se Osmani nëse dëshiron të mbijetojë do të profilizohet, sepse ajo ka dy vite e më shumë e heshtur, e përmbajtur, duhet të tregojë se nuk është në anën e Kurtit dhe se mund të bashkëpunojë me amerikanët, në fillim bënte deklarata më të kujdesshme, por tani ka një qëndrim më të hapur, mund të shihet kur bëhet fjalë për marrëdhëniet me Ramën dhe Shqipërinë, ajo po përpiqet ta riparojë imazhin e përgjithshëm të Kosovës, sigurisht që e forcon edhe imazhin e saj në të njëjtën kohë, sepse është e qartë se Kosova po shkon ose drejt zgjedhjeve ose drejt zgjidhjes së kësaj krize, tani në muajt e ardhshëm do të ketë një ofensivë të re diplomatike dhe ajo se presidentja ka të drejtë të mos udhëheqë drejtpërdrejt, por të marrë pjesë në krijimin e asaj politike të jashtme. Por është e qartë se ai është duke e marrë rolin e ndërmjetësit. Tani deri në çfarë mase dhe si do të shkojë, çfarë do të bëjë Kurti - do të shohim. Kurti tani pret të takohet me Vuçiqin në Bruksel, kështu që roli i saj ishte e nevojshme që ajo të aktivizohej, të ngrinte zërin dhe të thoshte disa gjëra”, thotë Maljiqi.

Kur është fjala për marrëdhëniet e mira të Presidentës të Kosovës me SHBA-në dhe nëse Uashingtoni mund ta luante në “kartën e Osmanit” në zëvendësimin e Kurtit, Maljiqi thotë se kombinatorika parlamentare, pra balanca e fuqive në Kuvendin e Kosovës, është e rëndësishme për ndryshimin e qeverisë.

"Aktualisht situata është e tillë që pa mbështetjen e deputetëve të partisë së Osmanit 'Guxo', e cila është në klubin parlamentar të Vetëvendosjes së Kurtit, është e vështirë të sigurohet shumica e nevojshme për rrëzimin e qeverisë. Megjithatë, nëse ' Guxo' si grup do të frenonte mbështetjen, plus deputetët e Vetëvendosjes që janë larguar muajt e fundit nga kjo parti, atëherë Kurti, nëse bashkohet edhe pjesa tjetër e opozitës, nuk do të kishte më shumicë në parlament. Shihni se në cilin drejtim po shpaloset kriza, më duket se Kurti tani ka vetëm një kartë, që do të thotë se pranoi Marrëveshjen e Ohrit, se do të zbatojnë atë që kërkojnë BE dhe SHBA, se do të bëjnë lëshime në veri të Kosovës se nuk do ta kushtëzojnë më zëvendësimin e katër kryetarëve me peticion, por të japin dorëheqje dhe të hapin hapësirë ​​për organizimin e zgjedhjeve të reja që të ketë ndryshime.Në këtë kuptim tashmë Vjosa Osmani e ka rritur rol në organizimin e zgjedhjeve të mëparshme, në kuptimin që ajo i rregulloi të gjitha me Quintin, por tani ajo mund ta luajë përsëri atë rol dhe mund të pritet që Kurti të japë dorëheqjen, por mendoj se diplomatët dhe amerikanët ende e mbajnë atë për të përmbushë atë që ka premtuar, të krijohet Asociacioni i Komunave Serbe dhe të vazhdojë procesi, e ndoshta edhe zyrtarisht të nënshkruhet Marrëveshja e Ohrit. E shihni që realisht opozita e Kosovës e akuzon Kurtin se ajo që ka nënshkruar është e dëmshme për Kosovën”, thotë ai.

Maljiqi iu referua edhe faktit se Osmani u largua nga Lidhja Demokratik i Kosovës para zgjedhjeve në shkurt të vitit 2021 dhe iu bashkua koalicionit me Vetëvendosje, që, thotë ai, kontribuoi ndjeshëm në humbjen e LDK-së dhe kryeministrit të atëhershëm Avdullah Hoti dhe  ardhjen në pushtet Kurti.

“Ajo më pas në një farë mënyre i solli Kurtit rreth 100 mijë vota, sepse ai nuk do të kishte fituar me një shumicë kaq bindëse të mos ishte përçarja mes Osmanit dhe LDK-së. Ndoshta ky fakt mund të luajë një rol të rëndësishëm në të ardhmen në zgjedhjet në Kosovë, të cilat si tani gjërat janë gjithnjë e më të sigurta deri në fund të vitit ose në pranverë”, thotë Maljiqi.

Për analistin nga Graçanica, Aleksandar Gudzhiq këmbëngulja e Perëndimit për bashkëpunim me Osmanin, fakti që e ftojnë në takime dhe samite, është mesazh i asaj pjese të bashkësisë ndërkombëtare për Kurtin se ai mund të zëvendësohet.

“Besoj se praktika ka treguar se patronët e pavarësisë së Kosovës, SHBA-të, Britania e Madhe dhe vendet e Evropës Perëndimore, në një moment, kur ka krizë politike në Kosovë, vendosin në pushtet njerëz që nuk kanë kapacitete politike dhe bazë në elektoratin e Kosovës.Kështu vepruan para disa vitesh e emëruan Atifete Jahjagën, e cila u bë presidente e Kosovës, edhe pse pakkush në Kosovë kishte dëgjuar për të në atë kohë, ajo nuk kishte kapacitet politik.Nuk përjashtohet që Një gjë të tillë në të ardhmen do ta bëjnë edhe me Vjosa Osmanin, edhe pse ajo mund të mos ketë kapacitet politik dhe pikëmbështetje në elektoratin e Kosovës, por të zgjidhet për të udhëhequr skenën politike të Kosovës”, thotë Gudzhiq për Kosova online.

Sipas tij, kthimi i saj në LDK nuk është një opsion real, ai beson se Osmani do të vazhdojë të veprojë i pavarur politikisht dhe në këtë do të ketë mbështetjen e pjesës perëndimore të bashkësisë ndërkombëtare, mbi të gjitha të atyre që janë patronat kryesorë të pavarësisë së Kosovës, pra SHBA.

“Amerikanët ia kanë bërë të qartë Kurtit disa herë se janë të pakënaqur me qëndrimin e tij të prerë dhe opinioni i përgjithshëm është se ai ka humbur kontrollin dhe se nëse nuk pajtohet mund të largohet dhe në vend të tij të emërohet Vjosa Osmani. Kjo për mendimin tim nuk përjashtohet, praktika dhe përvoja ka treguar se është e mundur, shembulli i Atifeta Jahjagës tregon se Kosova është një protektorat, një koloni dhe se administratorët kolonialë vënë në krye të kolonive të tyre dhe protektoratëve të tyre njerëzit. që u janë besnikë dhe të cilëve u binden dhe administrata koloniale nuk i duron të pabindurit dhe ata që duan të rezistojnë”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Ai tregon se “Kurti dhe opsioni i tij politik i dështuan pritjet, nga ekonomia e deri te një sërë premtimesh të tjera me të cilat fituan zgjedhjet, se ajo në të cilën besuan shqiptarët e Kosovës ka dështuar dhe se duan të largohen masivisht nga Kosova”.

Analisti nga Tirana, Ben Andoni, thotë për Kosova online se megjithëse nuk beson se “Osmani mund të ndihmojë në zgjidhjen e krizës së brendshme politike të Kosovës, vërehet se javët e fundit ajo ka qenë më e qetë në retorikën e saj ndaj politikanëve të Kosovës dhe Shqipërisë.

"Opozita në Prishtinë shpeshherë e sheh Osmanin si problem, për shkak të marrëdhënieve të saj të ngushta me kryeministrin Kurti. Gjithashtu, Osmani si presidente duhet të mbetet mbi të gjitha partitë politike në Kosovë. Kur është fjala për një koalicion të mundshëm mes grupit politik të Osmanit dhe DSK, do të ishte shumë e vështirë. Osmani është ende shumë afër Kurtit dhe Vetëvendosjes, është një lloj tandemi që funksionon në shumë drejtime. Osmani vlerëson se zgjedhjet e parakohshme dhe kundërshtimi i saj ndaj Kurtit nuk i ndihmojnë të ardhmen e saj. DSK nuk llogarit tek ajo, për shkak të ndarjes në këtë të huaj, largimit të Osmanit dhe bashkëpunimit të saj me Vetvendosjen”, tregon Andoni.

Gjithashtu tregon se SHBA-ja, përmes ambasadorit Hovenier në Prishtinë, e njeh shumë mirë Kosovën dhe kushtet e saj të brendshme.

"Presidentja Osmani nuk mund të arrijë më shumë se sa me Vetëvendosjen. Më saktësisht, forca e saj nuk e ka kaluar pozitën e Presidentit të Kosovës. Pra, SHBA-të janë në pritje të një realiteti të ri që do të krijohej nga Vetëvendosja, e cila aktualisht duket e pamundur.Nga ana tjetër, qëndrimi i Kurtit nuk është i njëjtë si më parë, për mendimin tim duhet më shumë kohë për të arritur një realitet të ri politik në Kosovë, ndoshta pas disa muajsh, kur Kosova të ndjejë pasojat e SHBA-së dhe masat e BE-së”, thotë Andoni.

Kur bëhet fjalë për marrëdhëniet mes Kosovës dhe Shqipërisë, ai beson se Vjosa Osmani do ta ketë të vështirë t'i përmirësojë ato marrëdhënie, veçanërisht ndërmjet Ramës dhe Kurtit. Nga ana tjetër, thekson Andoni, Osmani ka raporte të mira me kolegun e tij shqiptar Bajram Begaj

"Problemet mes Kurtit dhe Ramës kanë rrënjë të thella. Secili prej tyre po përpiqet të tregojë ndikim tek shqiptarët në Ballkan. Kjo është arsyeja që të dy luajnë kartat nacionaliste në momente të caktuara. Gjithashtu, është ende gjallë sa e ashpër Osmani ka qenë para disa muajsh për një vizitë në Tiranë”, vëren bashkëbiseduesi ynë.