Qëllimi i fushatës së Vjosa Osmanit – rizgjedhja apo karrigia e kryeministrit?

Për shkak të mungesës së mbështetjes nga ish-partneri i koalicionit, Lëvizja Vetëvendosje, Vjosa Osmani në fillim të marsit nuk u rizgjodh në postin e presidentes së Kosovës. Që atëherë, presidentja në largim ka shtuar aktivitetet, përfshirë takime me qytetarë, shpërndarjen e Kuvendit dhe nisjen e amendamenteve kushtetuese për zgjedhjen e drejtpërdrejtë të presidentit, si dhe ka pasur afrime me Lidhjen Demokratike të Kosovës. Bashkëbiseduesit e Kosovo online vlerësojnë se kjo tregon që Osmani tashmë ka nisur një fushatë, e cila sipas tyre mund të dëmtojë Albin Kurtin, në funksionin e të cilit si kryeministër ajo potencialisht synon.

Shkruan: Jellena Novakov

Osmani më 6 mars nxori dekret për shpërndarjen e Kuvendit të Kosovës, duke thënë se dështimi i deputetëve për të zgjedhur një president të ri e ka shtyrë Kosovën drejt zgjedhjeve të reja, ndërsa politologu Ajlbinot Maljoku e vlerësoi këtë veprim si fillim të një fushate politike.

“Duket se ajo ka filluar të bëjë fushatë, sepse dekreti për shpërndarjen e Kuvendit tregon se ajo beson në veprimin e saj. Tashmë është e qartë qëndrimi i saj se dëshiron të vazhdojë angazhimin politik edhe në të ardhmen. Ajo ka pasion për politikën”, tha Maloku.

Menjëherë pas kësaj, Osmani nisi një seri takimesh me qytetarë në komuna të ndryshme, për të cilat diplomati Albert Prenkaj tha se përfaqësojnë një sinjal të qartë se fushata parazgjedhore për zgjedhjet e ardhshme ka filluar.

“Presidentja po përgatitet të kandidojë në zgjedhjet e reja. Kohët e fundit po zhvillon fushatë dhe shumë aktivitete. Edhe partitë politike kanë filluar përgatitjet për fushatë, por duhet të presin vendimin e Gjykatës Kushtetuese”, vlerësoi Prenkaj.

Në këto takime, Osmanin e shoqëruan edhe ish-deputetë të partisë Guxo, disa prej të cilëve e lanë partinë pasi udhëheqja nuk i dha mbështetje presidentes për rizgjedhje. Sipas analistit Adrian Zeqiri, këto vizita janë përgatitje e terrenit për rikthimin e saj në politikë pas përfundimit të mandatit presidencial.

Nga partia e saj e dikurshme, Lidhja Demokratike e Kosovës, është thënë se janë të hapur për bashkëpunim me Vjosa Osmanin dhe se do të mbështesnin rizgjedhjen e saj nëse do të ishte kandidate konsensuale, ndërsa lideri i partisë Lumir Abdixhiku deklaroi se bashkimi i Osmanit me LDK-në do të ishte i dobishëm për Kosovën. Ai theksoi se për këtë do të flasë më konkretisht pas përfundimit të mandatit të Osmanit, ndërsa analisti politik Artan Muhaxhiri pohon se, sipas informacioneve të tij, tashmë është marrë vendimi që Vjosa Osmani të jetë bartëse e listës së LDK-së.

Presidenca i ka mohuar pretendimet se Osmani ka nisur fushatë parazgjedhore, duke theksuar se takimet me qytetarët kanë qenë pjesë e praktikës së saj gjatë gjithë mandatit pesëvjeçar.

“Presidentja Osmani është takuar vazhdimisht me qytetarët gjatë këtyre pesë viteve dhe po e bën këtë edhe tani për t’i falënderuar për mbështetjen dhe për t’i dëgjuar për çështjet që ata i konsiderojnë me interes publik”, tha këshilltari për media Bekim Kupina.

Mandati presidencial i Vjosa Osmanit përfundon më 4 prill dhe – sipas Kushtetutës së Kosovës – deri atëherë i ndalohet pjesëmarrja në çdo subjekt politik dhe ushtrimi i funksioneve partiake. Megjithatë, pas kësaj, sipas vlerësimeve të bashkëbiseduesve të Kosovo online, ajo mund të sfidojë hapur Albin Kurtin dhe potencialisht të rrezikojë pozitën e tij si kryeministër.

Fushata për kryeministre

Politologu Ognjen Gogiq deklaroi se Vjosa Osmani po zhvillon një fushatë politike me qëllim potencial që të zgjidhet kryeministre dhe se, si një nga politikanet më të njohura të opozitës, ka disa avantazhe – përfshirë orientimin e qartë pro-perëndimor, por edhe ndjenjën e votuesve të Albin Kurtit se Vetëvendosje nuk i ka treguar besnikëri kur nuk e kandidoi për rizgjedhje.

“Vjosa Osmani ka hapësirë të madhe manovrimi. Ajo është në situatën që, nga të gjithë liderët opozitarë, është më e popullarizuara. Ka mundësi të zgjedhë si do të paraqitet para votuesve në zgjedhjet e ardhshme. Pritet të marrë pjesë në zgjedhje, nëse ato mbahen. Ajo mund të rikthehet në partinë e saj të mëparshme LDK ose të formojë një iniciativë qytetare dhe të dalë në zgjedhje në atë formë. Mund të vlerësojë se çfarë është më e favorshme për të, ka mbështetje të madhe politike dhe vetë ka deklaruar se posti i presidentes nuk është kulmi i saj dhe as funksioni i fundit që dëshiron të mbajë në Kosovë”, tha Gogiq për Kosovo online.

Gogiq thotë se Osmani është pozicionuar si një figurë që ka pasur marrëdhënie të mira si me administratën e ish-presidentit amerikan Joe Biden, ashtu edhe me liderin aktual Donald Trump, bashkëpunimi me të cilin ka rezultuar me përfshirjen e Kosovës në një bord për paqe.

“Ajo do të paraqitet si dikush që do të përmirësojë marrëdhëniet e Kosovës me partnerët euroatlantikë, por forma në të cilën do të marrë pjesë në zgjedhje mbetet e paqartë, nëse do të jetë pjesë e një partie apo do të krijojë një iniciativë të re. Ajo që mund të pritet është se nuk do të jetë kandidate e partisë së saj Guxo, kjo është e përjashtuar. Gjithashtu është e rëndësishme se ajo me shumë gjasë synon postin e kryeministres këtë herë; nuk pritet të kënaqet vetëm me pjesëmarrjen në zgjedhje për t’u bërë sërish presidente, por mund të jetë rivale e Kurtit për postin e kryeministrit”, vlerësoi ai.

Duke folur për fillimin e fushatës së saj për zgjedhjet e mundshme, Gogiq thekson se Osmani nuk ishte deklaruar deri në skadimin e afatit për zgjedhjen e presidentit në fillim të marsit, ndërsa më pas i dërgoi amendamente parlamentit për zgjedhjen e drejtpërdrejtë të presidentit, për të cilat do të nevojitej ndryshimi i Kushtetutës.

“Kur u bë e qartë se Vetëvendosje nuk do ta kandidonte atë për presidente dhe kur u pa se presidenti nuk do të zgjidhej në parlament, ajo nisi fushatën politike për zgjedhjet parlamentare. Nëse kjo nënkupton kandidim për presidente apo ndoshta për kryeministre, mbetet për t’u parë”, thotë Gogiq.

Duke komentuar asetet kryesore të Vjosa Osmanit në fushatë, Gogiq thotë se ajo, ndryshe nga kryeministri Albin Kurti, prej kohësh konsiderohet si një figurë me orientim të qartë pro-perëndimor, duke shtuar se në Kosovë perceptohet si “njeri i Amerikës”. Një tjetër avantazh i Osmanit, sipas tij, është ndjenja e votuesve të Kurtit se Vetëvendosje e ka tradhtuar atë pasi nuk e propozoi për rizgjedhje, pavarësisht se ajo e kishte ndihmuar shpesh këtë parti.

“Ajo do të luajë edhe me një lloj resentimenti. Ashtu si Kurti dikur ndërtoi popullaritet mbi perceptimin se partitë e tjera në Kosovë ishin ‘të padrejta’ ndaj tij, edhe ajo mund ta shfrytëzojë këtë emocion. Shumë votuesve të Vetëvendosjes nuk u ishte e qartë pse Kurti nuk e propozoi Vjosa Osmanin për rizgjedhje. Kjo i hutoi edhe ata, sepse dukej sikur ata ishin një tandem. Duket sikur ai i ka bërë një padrejtësi duke mos e propozuar pa shpjegim”, përfundoi Gogiq.

Koalicion me LDK-në

Analisti Nexhmedin Spahiu tha se presidentja Vjosa Osmani tashmë ka hyrë në fushatë politike dhe pret që ajo të krijojë një listë të sajën, me të cilën – në koalicion me Lidhjen Demokratike të Kosovës – do të garojë në zgjedhjet e ardhshme, nëse ato mbahen.

“Ajo tashmë është në fushatë dhe po u rekomandohet qytetarëve, dhe dihet edhe si do të paraqitet. Do të jetë në koalicion me LDK-në, me gjasë do të krijojë një listë të sajën dhe përmes saj do të përpiqet të arrijë sa më shumë në zgjedhjet e ardhshme”, tha ai për Kosovo online.

Spahiu thekson se Osmani e nisi fushatën sapo u bë e qartë se nuk do të rizgjidhej presidente. Sipas tij, ajo ka potencial të dëmtojë më shumë Albin Kurtin sesa Bedri Hamza dhe Lumir Abdixhiku.

“Avantazhi i saj është se është e guximshme, e pakompromis, karizmatike dhe shumë egoiste. Ndryshe nga dy liderët e tjerë opozitarë, Bedri Hamza dhe Lumir Abdixhiku, të cilët nuk janë politikanë të guximshëm, ajo është shumë e guximshme dhe do t’i bëjë dëm Albin Kurtit shumë më tepër”, thekson ai.

Përshtatshmëria e momentit

Me vlerësimin se Vjosa Osmani tashmë ndodhet në një fushatë politike pajtohet edhe drejtori programor i OJQ-së “Qendra për Avokimin e Kulturës Demokratike” në Mitrovicën e Veriut, Aleksandar Rapajiq, i cili thekson se zgjedhjet në këtë moment do t’i përshtateshin më së shumti presidentes Osmani. Sipas tij, dëshira për zgjedhje ka qenë edhe arsyeja pse ajo e shpërndau Kuvendin dhe nisi procesin për shpalljen e zgjedhjeve.

“Mendoj se ajo më së shumti i afrohet partisë ku ka qenë më herët, që është Lidhja Demokratike e Kosovës. Tani mbetet pyetja sa është fuqia e saj politike dhe sa mund të kontribuojë. Megjithatë, edhe LDK ka pasur rezultate të dobëta në zgjedhjet e fundit, kështu që edhe atyre u duhet një lloj përforcimi”, tha Rapajiq për Kosovo online.

Ai shton se Osmani, në fund të mandatit të saj, fitoi në rëndësi për shkak të përfaqësimit të Kosovës në një bord për paqe, si dhe u paraqit si një figurë që mund të përmirësojë marrëdhëniet mes SHBA-së dhe Kosovës.

“Vjosa, në një moment, pa ndonjë arsye të drejtpërdrejtë, doli në pah në skenën politike për shkak të pjesëmarrjes në bordin për paqe të Trumpit. Kjo i dha shumë vëmendje mediatike. Sa i ka sjellë kjo përparësi? Mendoj se ishte një avantazh i përkohshëm dhe sa më shumë kalon koha, aq më shumë do të bjerë rëndësia dhe përparësia që ajo ka. Nuk besoj se do të ketë një mbështetje të madhe politike në Kosovë”, beson Rapajiq.