Tendencat e Prishtinës drejt NATO-s: Kurorëzimi i një dashurie apo ëndrra të kota?

Mbyllja e dyerve të Këshillit të Evropës, sanksionet nga BE-ja dhe përmirësimi i statusit të Prishtinës në Asamblenë Parlamentare të NATO-s kanë inkurajuar disa analistë, që në vend të perspektivës evropiane të Kosovës, theksojnë atë atlantike. NATO, kujtojnë ata, tashmë është në Kosovë, përmes misionit të saj KFOR- vetëm që Prishtina t'i bashkohet Aleancës, dhe se dashuria, 25 vjetorin e së cilës “festuam” këto ditë, kurorëzohet me anëtarësim.

Në ndërkohë, ish-gjenerali i NATO-s, Uesli Klark, u kurorëzua me çmimin “Ibrahim Rugova”, për “rolin dhe kontributin historik për çlirimin e Kosovës”.

Ministri i Mbrojtjes së Kosovës, Ejup Maqedonci, së fundi ka ripërsëritur se qëllimi kryesor i Kosovës është anëtarësimi në NATO.

Dashuria, megjithatë, është e verbër dhe nuk i sheh të metat e Aleancës së dashur. Katër nga pesë anëtarët e Bashkimit Evropian që nuk e njohin pavarësinë e shpallur të Kosovës janë edhe anëtarë të NATO-s.

Gjithashtu, bashkëbiseduesit tanë theksojnë se çështjet e sigurisë dhe mbrojtjes me të cilat merret Aleanca janë tepër serioze, dhe se nga ky këndvështrim Kosova është problematike edhe për vendet që e njohin atë.

Megjithatë, fakti që Amerika është folësi kryesor në NATO dhe që Britania e Madhe është gjithashtu atje, ushqen imagjinatën në Prishtinë dhe bën thirrje për kujdes në Beograd, duke pasur parasysh se shkelja e rregullave të vendosura duket se është rregulli i vetëm që respektohet në marrëdhëniet ndërkombëtare.

Pavarësisht dëshirës së Prishtinës për anëtarësim në NATO, kjo nuk do të ndodhë në një të ardhme të parashikueshme, thotë për Kosovo online ministri për Punë, Punësim, Veteranët dhe Çështjet Sociale Nemanja Staroviq. Ai thekson se anëtarësimi në Aleancë nuk reduktohet në plotësimin e disa kërkesave apo kritereve, si në rastin e Këshillit të Europës, por në çështjen themelore, thelbësore të statusit.

Ai rikujton se katër anëtarët e NATO-s nuk e njohin pavarësinë e shpallur në mënyrë të njëanshme të Kosovës dhe se disa prej tyre janë shumë të vendosur në atë qëndrim.

“Do të veçoja, për shembull, Spanjën, e cila nuk lejon që të bëhet as hapi më i vogël në atë drejtim. Përkundër dëshirës dhe synimit të deklaruar të Prishtinës për t'u bërë anëtare e OKB-së, KE-së …, gjë që e pamë në muajt ​​e kaluar, mendoj se janë shumë të vetëdijshëm se është shumë larg, madje e pamundur, por ajo që përfaqëson qëllimin e vërtetë dhe ambiciet e tyre është të fitojnë njohje nga pesë vendet anëtare të BE-së që nuk e kanë bërë deri më tani, nga katër prej tyre të cilat janë edhe shtete anëtare të NATO-s”, vlerëson Staroviq.

Ai kujton se Prishtina kohë më parë miratoi Planin e Veprimit për anëtarësim në NATO, i cili përcakton tre hapa që i çojnë drejt kësaj. E para është marrja e anëtarësimit të plotë në organizatën e Kartës Amerikano-Adriatike, e cila përgatit kandidatët apo ata që dëshirojnë të anëtarësohen për një gjë të tillë. Hapi i dytë është anëtarësimi në programin Partneriteti për Paqe dhe i treti është anëtarësimi i plotë në NATO.

“Sidoqoftë, më duhet të them se tash e disa vite në mënyrë shumë efektive kemi penguar çdo përpjekje që Prishtina të bëhet anëtare e plotë e Kartës Amerikano-Adriatike, kështu që arritëm t'i ndalim ato procese që në hapin e parë të përcaktuar nga Qeveria e Institucioneve të Përkohshme të Vetëqeverisjes në Prishtinë”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Ndryshe nga KE, e cila përfaqëson një organizatë ndërkombëtare, e cila e ka themelin në Konventën Evropiane për të Drejtat e Njeriut, etj., NATO është ende diçka tjetër dhe në dokumentet e saj themeluese përfshin, për shembull, detyrimin e mbrojtjes së përbashkët. Këto janë gjëra të mëdha dhe të rëndësishme për shtetet që nuk e njohin pavarësinë e shpallur në mënyrë të njëanshme të Kosovës dhe Metohisë që të bënin kompromise për këtë, përfundon Staroviq.

Dyert e NATO-s do të jenë të vështira për t'u hapur për hyrjen e Prishtinës nëse nuk ka përparim në atë që është themelore, që është dialogu ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, thotë për Kosovo online Marko Savkoviq, këshilltar i lartë i fondit ISAK.

Ai nuk beson se anëtarësimi i Kosovës në NATO është i mundshëm dhe kujton se NATO i merr vendimet me konsensus dhe se janë katër anëtarë të Aleancës që nuk e njohin pavarësinë e Kosovës.

“Nuk është gjithashtu e mundur të ecim përpara në këtë proces të anëtarësimit tani, sepse ka edhe disa hapa të ndërmjetëm, siç është Plani i Veprimit për anëtarësim. Është e mundur të intensifikohen stërvitjet, të sigurohet një mbështetje më e madhe në procesin e reformimit të sistemi i mbrojtjes, gjegjësisht sektori i sigurisë, megjithatë, besoj se nuk është e mundur që ai të bëhet “rrugë” për një lloj forcimi të mëtejmë të shtetësisë apo sovranitetit të Kosovës”, thekson Savkoviq.

Përveç kësaj, ai beson se Prishtina do të përballet me të njëjtat pengesa për anëtarësimin e mundshëm në NATO si për anëtarësimin në Këshillin e Evropës.

“Nëse shikoni deklaratat e Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s në largim, ai gjithmonë thekson rëndësinë e arritjeve, pra përparimin në dialog. Kështu që unë nuk mendoj se këto gjëra janë të ndara dhe se është e mundur të ndahen. Ashtu siç nuk është e mundur të ndahet stabilizimi i rrethanave nga dialogu, kështu që të gjithë e dimë se zgjidhja duhet kërkuar përmes dialogut Forca mund të vijë nga – dhe ky është skenari më i keq për të gjithë, përfshirë NATO-n”, përfundon Savkoviq.

Ai thekson se edhe vetë Aleanca, e cila ka një tjetër prioritet të madh dhe një problem tjetër të madh - luftën në Ukrainë, në të cilën dëshiron të fokusohet - nuk ka nevojë të vazhdojë një pikë qendrore në brendësi të saj.

Vendimi për anëtarësimin e Kosovës në NATO varet para së gjithash nga konteksti i sigurisë dhe vlerësimi i vendeve perëndimore, thotë për Kosovo online Belgzim Kamberi nga Instituti për Politika Sociale “Musine Kokalari”.

“Sa i përket NATO-s, do të kishte një lloj prioriteti, nëse ato vende e shohin se në kontekstin e sigurisë realisht kanë nevoja dhe prioritete të mëdha që Kosova të jetë anëtare e NATO-s, sepse korniza e sigurisë së zonës ballkanike dhe Kosova disi është në rrezik”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Ai shton se në këtë kuptim mund të jetë më e lehtë për Kosovën të anëtarësohet në NATO, por, siç thotë ai, gjithçka varet edhe nga ajo nëse shtetet kryesore të BE-së dhe SHBA-së do të kishin të njëjtën qasje që kishin për Këshillin e Evropës ku fillimisht kërkuan që Kosova të bëjë diçka për themelimin e AKS.

"Ne kemi parë që për sa i përket njohjes së shtetit palestinez nga Spanja, apo ndonjë vend tjetër tani, ata kanë një lloj zhvillimi politik prioritar. Mbetet për t'u parë nëse ka ndonjë urgjencë për SHBA-të dhe vendet kryesore të NATO-s në lidhje me përfshirjen e Kosovës në NATO”, konsideron.

Ai po ashtu vlerëson se Kosova është de fakto tashmë në NATO dhe se misioni i KFOR-it është aty.

"Në një kontekst, Kosova është një anëtare defakto e NATO-s. Nëse do të jetë de jure do të varet nga konteksti i sigurisë dhe lufta në Ukrainë sigurisht që do të ketë ndikim në kontinentin evropian dhe në Ballkan", thekson Kamberi dhe shton se do të ishte “vetëm një hap tjetër përpara, duke pasur parasysh se Kosova ka qenë nën ndikimin e NATO-s që nga viti 1999”.

Ish-ambasadorja në OSBE Branka Llatinoviq thotë për Kosovo online se nuk pret që anëtarësimi i Prishtinës në Aleancë të vihet në agjendë në rrethanat aktuale, sepse, siç vlerëson, Kosova është problematike edhe nga këndvështrimi i atyre që mbështesin formimin e forcave të saj ushtarake.

Ajo thekson se aspirata e Prishtinës për anëtarësim në Këshillin e Evropës dhe pranimi në NATO janë “gjëra të ndryshme”. Edhe pse pyetja është se kur do të jetë ajo çështje në tavolinë, qoftë në fund të vitit apo në fillim të vitit të ardhshëm, por procedura është e hapur, ndryshe nga NATO.

“Mendoj se kjo tezë, se Kosova mund të fokusohet më shumë në pranimin e saj në NATO, është pak e inkurajuar nga fakti se Kosova ka ndryshuar statusin e saj në Asamblenë Parlamentare të NATO-s, është promovuar dhe në këtë mund të shihni një hap. Jo, ky është një proces realisht afatgjatë dhe që para së gjithash nënkupton sqarim, duke qenë se Kosova është shumë problematike edhe nga pikëpamja e atyre që mbështesin formimin e forcave të tyre ushtarake, shumë problematike edhe nga pikëpamja e tyre e planit të Ahtisarit dhe Rezolutës 1244”, shpjegon Llatinoviq.

Siç thekson, këto janë “kushte shumë të paqëndrueshme në rrethanat ekzistuese” që një gjë e tillë të futet në rend dite.

“Sigurisht që janë ato katër shtete që janë anëtare të NATO-s dhe që nuk e kanë njohur pavarësinë e Kosovës dhe siç po shohim, gjithnjë e më shpesh Hungaria abstenon apo voton kundër, edhe pse e ka njohur Kosovën. Këtu mbi të gjitha mund të flasim për masa adekuate të njëanshme, pra masa individuale të vendeve të caktuara të NATO-s, për ta forcuar atë kapacitet të sigurisë, pra kapacitetin ushtarak të autoriteteve në Prishtinë”, përfundon Llatinoviq.