Petkovska: Tregu i lirë i punës do të sjellë ndryshime pozitive për të gjithë anëtarët e Ballkanit të Hapur

Anëtarja e grupit punues të Agjencisë së Punësimit për zbatimin pa probleme të tregut të lirë të punës në kuadër të nismës Ballkani i Hapur, Frosina Velkovska Petkovska tha në një intervistë për Kosovo online se iniciativa do të sjellë efekte pozitive nga ana e punëtorëve dhe punëdhënësve dhe sigurisht edhe në drejtim të rritjes së konkurrencës, efekteve pozitive në ekonomi si dhe kushteve në tregun e punës në Serbi, Shqipëri dhe Maqedoninë e Veriut.

“Në kuadër të iniciativës Ballkani i Hapur mundësohet qasja e lirë në tregun e punës për qytetarët e Maqedonisë, Shqipërisë dhe Serbisë. Kjo si rezultat i përpjekjeve të këtyre tri vendeve çon në bashkëpunim shtesë dhe lëvizje të lirë të punëtorëve në territorin e këtyre tre vendeve. Siç e pamë, me nënshkrimin e protokolleve përkatëse, u përmbyll procesi i sigurimit të parakushteve për akses më të lehtë në tregun e punës, me çka u arrit qëllimi i parashtruar brenda këtyre tre vendeve, me aksesin e lirë të përfunduar fillimisht në tregun e punës, që në radhë të parë është lehtësim i procedurave për lëvizje të lirë, gjegjësisht mundësimi i punësimit ndërmjet këtyre tri shteteve”, thotë Petkovska.

Në fund të fundit, thotë Petkovska, kjo është lehtësia kryesore për qytetarët e këtyre tri vendeve, në drejtim të qasjes më të lehtë në punësim përmes përdorimit të shërbimeve elektronike, për dallim nga procedurat e mëparshme të punësimit për të huajt, të cilat deri më tani parashikonin hapa dhe procedurat shtesë për rregullimin e qëndrimit apo dhënien e lejeve të punës.

Qasja në tregun e vetëm të punës në “Ballkanin e Hapur” është lehtësuar prej gati një muaji, cili është interesi dhe si funksionon sistemi, a ka vështirësi?

Kur bëhet fjalë për vetë shërbimet elektronike, mund të themi se aksesi në tregun e punës në kuadër të nismës së Ballkanit të Hapur përgjithësisht arrihet në dy hapa. Para së gjithash, një person duhet të regjistrohet në portalin për shërbimet elektronike në shtetin shtetas të të cilit është dhe të kërkojë t'i lëshohet një numër ID i Ballkanit të Hapur. Pas lëshimit të numrit, ai duhet të regjistrohet edhe në portalin e shërbimeve elektronike në vendin ku kërkon punë. Prandaj, për qytetarët nga Serbia dhe Shqipëria të cilët dëshirojnë të punojnë në Maqedoni, fillimisht duhet të aplikojnë në portalin uslugi.gov.mk, për të dorëzuar kërkesë për qasje të lirë në tregun e punës. Një kërkesë e tillë i përcillet fillimisht Ministrisë së Punëve të Brendshme, për të vepruar në kuadër të kompetencave ligjore dhe për t'i dhënë një numër të përkohshëm identiteti të huajit. Pasi lëshohet ky numër identiteti, ai i përcillet Agjencisë së Punësimit dhe në fakt Agjencia është përgjegjëse për lëshimin e çertifikatës për tregun e lirë të punës ku futet ky numër identiteti për një të huaj. Ajo që është e rëndësishme është që personi ta marrë këtë çertifikatë përmes profilit të tij në uslugi.gov.mk.

Kjo çertifikatë nënkupton konfirmimin se i interesuari mund të punësohet dhe të kërkojë punë në një vend të caktuar, por në përgjithësi, përfitimin e kësaj të drejte personi e merr pasi të ketë marrë një punësim të caktuar pranë punëdhënësit. Rrjedhimisht, duke pasur parasysh se zbatimi i këtij vendimi ka filluar më 5 mars, në këtë moment mund të flitet vetëm për interesim për numrat e identifikimit të Ballkanit të Hapur.

Është ende herët për të analizuar shifrat, por ajo që presim me siguri në të ardhmen është lëshimi i certifikatave për tregun e lirë të punës dhe në fazën tjetër punësim që do të realizohej mbi këtë bazë. Sa i përket funksionimit të sistemit në këtë periudhë të shkurtër, mund të themi se shërbimet janë të disponueshme në portalin uslugi.gov.mk dhe se në të ardhmen, varësisht nga nevojat, mund të bëhet edhe përshtatje shtesë.

Sa qytetarë të Serbisë dhe Shqipërisë deri më tani kanë shprehur interesim për të punuar në Maqedoni dhe anasjelltas?

Mendoj se është ende herët për të folur për analiza dhe shifra apo për të vlerësuar interesin për të aplikuar në një treg të tillë pune. Megjithatë, duhet të kalojë të paktën një periudhë e caktuar disa mujore për të vlerësuar interesin për këtë treg të ri pune. Kjo është periudha që do të na ndihmojë të vlerësojmë efektin e vetë masës dhe më pas sigurisht të shohim shifrat reale të njerëzve që planifikojnë të punësohen në një nga vendet fqinje. Për momentin, ajo që mund të themi është se janë lëshuar gjithsej 2000 numra ID të Ballkanit të Hapur në nivel të tre vendeve, por sërish këta janë vetëm personat që kanë aplikuar dhe kanë kërkuar t'u jepet ky numër ID në këtë periudhë të parë që nga zbatimi i masës. Dhe sa njerëz do të kërkojnë një certifikatë ose punësim në ndonjë nga tre vendet, do të lëmë të shohim në periudhën e ardhshme. Rekrutimi dhe aksesi i qytetarëve nga tre shtete është bërë edhe në tre shtete, por në kuadër të procedurave të përhershme të rekrutimit që kanë hapa dhe kontrolle shtesë. Risia kryesore që vjen me Open Balkans është thjeshtimi i vetë procedurave dhe në bazë të tyre presim interesim më të madh.

Këto ditë në mediat maqedonase mund të lexojmë se kompanitë në Strugë dhe Kumanovë presin punëtorë nga zonat kufitare të Serbisë dhe Shqipërisë. Në cilin sektor ka interes më të madh për punëtorët nga Serbia dhe Shqipëria?

Ndoshta këtë do ta shohim apo ta vlerësojmë në periudhën në vijim, pasi të realizohen punësimet e shpallura në këtë mënyrë apo nevojat e shprehura nga punëdhënësit. Nga ana tjetër, lëvizja e lirë e punëtorëve ose praktika e kësaj aksesi të lehtësuar në tregun e punës mund të jetë më logjike për t'u zbatuar në një shkallë më të madhe në këto rajone kufitare, duke marrë parasysh se migrimi kufitar për motive punësimi ka specifikat e tij shtesë, por gjithashtu përfitime shtesë si afërsia me vendet e banimit.

Në çdo rast, sa i përket analizave më të detajuara të aktiviteteve, profesioneve dhe shifrave të përgjithshme për shfrytëzimin e përfitimeve nga Ballkani I Hapur, do të mund t'i shohim në periudhën në vijim, për të pritur momentin kur do të bëhen punësimet e para do të realizohet. Por çfarë mund të themi ne si agjenci dhe bazuar në të dhënat që kemi për konkurset e shpallura nga punëdhënësit apo të dhënat nga anketa për nevojën për aftësi që agjencia kryen si aktivitet të rregullt çdo vit, mund të themi se analizuar sipas aktivitetit dhe në bazë të nevojave të deklaruara të punëdhënësve nga sektori privat, numri më i madh i nevojave apo pritjeve të shprehura për punësim të ri është në industrinë përpunuese, tregtinë me shumicë dhe pakicë, si dhe në ndërtim, por edhe në "veprimtari të tjera". shpresojmë që përfitimet e Ballkanit të Hapur do të jenë pozitive për të tre vendet, nga ana e punëtorëve dhe nga ana e punëdhënësve.

Cili treg është më tërheqës për maqedonasit, shqiptar apo serb?

Është e vështirë t'i përgjigjesh kësaj pyetjeje. Normalisht, çdo vend përpiqet dhe merr masa për të mbajtur ose motivuar fuqinë punëtore për të qëndruar në vendin e tyre. Ne e dimë se, përveç faktorëve të tjerë, një nga arsyet kryesore për të kërkuar punë jashtë vendit apo punësim në një vend tjetër janë në radhë të parë kushtet e jetesës dhe të punës dhe sigurisht paga. Ne duhet të mendojmë në atë drejtim, pra të krijojmë masa që do të jenë sa më tërheqëse për punëkërkuesit. Por ajo që është gjithashtu e rëndësishme, në të ardhmen kur analizojmë vetë shifrat apo efektet e aplikimit të aksesit të lirë në tregun e punës, të kemi parasysh karakteristikat e secilit prej këtyre tre vendeve. Para së gjithash, madhësia e secilit prej vendeve, numri i banorëve, natyrisht ekonomia, si dhe karakteristikat e tregut të punës, me të cilat karakteristika këto tre vende ndryshojnë në fakt nga njëri-tjetri. Në çdo rast presim që aksesi i lirë në tregun e punës në kuadër të nismës Ballkani i Hapur do të sjellë efekte pozitive në anën e punëtorëve dhe punëdhënësve dhe natyrisht edhe në drejtim të rritjes së konkurrencës, efekteve pozitive në ekonomi dhe kushte në tregun e punës në të tre këto vende.