Damnjanoviq: Kosova është bërë fjala serbe më e lirë

Është e lehtë të shkruhet në Beograd “Kosova është Serbi” apo “S’ka dorëzim”. Duhet shkuar atje poshtë, sepse perceptimi menjëherë ndryshon, ka më pak fjalë të mëdha kur sheh se si jeton populli dhe për çka gëzohet. Është më e lehtë të flitet për Kosovën dhe të bëhesh i mençur se çfarë duhet bërë atje. Prandaj kemi pasur situata ku, para Vidovdanit, vijnë disa njerëz, bëjnë rrëmujë duke rrahur gjoksin, kthehen në shtëpi, ndërsa në Kosovë e pëson populli i zakonshëm, ka thënë në podkastin KOntekst aktori Igor Damnjanoviq, anëtar i ansamblit të Dramës Serbe të Teatrit Kombëtar në Prishtinë me skenë të përhershme në Graçanicë.

“Pasiguria në Kosovë është përditshmëri dhe ne jemi mësuar me të. Në përkohshmëri jetojnë enklavat në jug të Ibrit, e tani edhe veriu jeton ashtu. Nga ajo përkohshmëri gjithçka bëhet e përkohshme – marrëdhëniet, miqtë, puna – dhe kjo nuk është mirë për një jetë normale”, thotë Damnjanoviq.
Teatri Kombëtar i Prishtinës, ku ai ka qenë anëtar për dekada, u dëbua nga ndërtesa qendrore në qershor të vitit 1999. Arkiva dhe fondusi mbetën në ndërtesë, aktorët u shpërndanë dhe u ribashkuan gjashtë vjet më vonë. Ndërkohë, drama shqiptare u bë Teatri Kombëtar i Kosovës.
“Deri në fund të vitit 2004, teatri ishte në gjendje të 'frymëmarrjes artificiale'. Pastaj Nenad Todoroviq arriti, me ndihmën e Qeverisë së Serbisë, të na mbledhë disa nga anëtarët e vjetër për të filluar një histori të re. Fillimisht ishim në një apartament privat në Leposaviq, dhe rrallëkush prej nesh besonte se do të zgjatnim kaq shumë. Detyra jonë, atëherë dhe tani, është të ruajmë kulturën serbe në Kosovë, kudo që jetojnë njerëzit tanë,” tha mysafiri i KOntekstit.

Së bashku me kolegët e tij, ai ka dëshmuar pafund herë se për teatrin nuk është e domosdoshme një ndërtesë – kanë luajtur në mjedise serbe nëpër livadhe, oborre, oborre kishash, madje edhe në shtëpi private. Ndonjëherë në publik ka qenë vetëm një shikues.

“Në fillim kjo ishte e tmerrshme dhe e frikshme, por ajo kohë na ktheu tek ajo për çka ekziston teatri. Për zhvillimin e një shfaqjeje teatrale nuk nevojitet asgjë përveç aktorëve që bëjnë diçka dhe publikut që sheh diçka. Dhe kjo është në fakt teatri i pastër, i vërtetë. Gjithçka tjetër janë mjete ndihmëse që nuk janë të domosdoshme. Energjia që kemi me atë publik dhe emocioni që na kthehet nuk na lejojnë të heqim dorë. Si të heqësh dorë nga një mision, kur dikush pas shfaqjes të thotë se ia ke zbukuruar jetën. Kjo pastaj bëhet një mision jetësor,” vlerëson Damnjanoviq.

Ai thotë se në Graçanicë kishte disa kolegë shqiptarë, por ai personalisht nuk i kishte parë shfaqjet në teatrin e Prishtinës dhe as nuk do të luante në atë skenë.

"Nuk kam çfarë të luaj në Prishtinë, megjithëse kishim ftesa për të luajtur atje. Për kë duhet të luaj dhe si? "Për të përmbushur formën politike të njëfarë paqeje dhe pajtimi, duhet të pranoj të luaj aty ku më dëbuan, për një publik që nuk është i imi", thekson mysafiri ynë

Së bashku me kolegët e tij, ai ka dëshmuar pafund herë se për teatrin nuk është e domosdoshme një ndërtesë – kanë luajtur në mjedise serbe nëpër livadhe, oborre, oborre kishash, madje edhe në shtëpi private. Ndonjëherë në publik ka qenë vetëm një shikues.

“Në fillim kjo ishte e tmerrshme dhe e frikshme, por ajo kohë na ktheu tek ajo për çka ekziston teatri. Për zhvillimin e një shfaqjeje teatrale nuk nevojitet asgjë përveç aktorëve që bëjnë diçka dhe publikut që sheh diçka. Dhe kjo është në fakt teatri i pastër, i vërtetë. Gjithçka tjetër janë mjete ndihmëse që nuk janë të domosdoshme. Energjia që kemi me atë publik dhe emocioni që na kthehet nuk na lejojnë të heqim dorë. Si të heqësh dorë nga një mision, kur dikush pas shfaqjes të thotë se ia ke zbukuruar jetën. Kjo pastaj bëhet një mision jetësor,” vlerëson Damnjanoviq.

Ai thotë se në Graçanicë kishte disa kolegë shqiptarë, por ai personalisht nuk i kishte parë shfaqjet në teatrin e Prishtinës dhe as nuk do të luante në atë skenë.

"Nuk kam çfarë të luaj në Prishtinë, megjithëse kishim ftesa për të luajtur atje. Për kë duhet të luaj dhe si? "Për të përmbushur formën politike të njëfarë paqeje dhe pajtimi, duhet të pranoj të luaj aty ku më dëbuan, për një publik që nuk është i imi", thekson mysafiri ynë.

Ai konsideron se teatri nuk mund të jetë apolitik dhe se duhet të përpiqet t’i paraqesë publikut realitetin në mënyrë të sinqertë dhe ta ndihmojë atë ta kuptojë botën në të cilën jeton. Ai beson se Teatri Kombëtar i Prishtinës, me seli të përkohshme në Mitrovicën dhe me skenë të përhershme në Shtëpinë e Kulturës “Graçanica”, përmes buxhetit, përzgjedhjes së regjisorëve dhe veprave ruan një nivel serioz të produksionit. Edhe pse luan në skena në Beograd dhe në mbarë Serbinë, publiku më i dashur për të mbetet ai në Kosovë.

"Epo, unë e ndjej ndryshimin. Për mua reagimi i publikut tonë në Kosovë është shumë më i rëndësishëm se reagimi në pjesën tjetër të Serbisë. Është detyrë që të ruajmë kulturën dhe gjuhën atje", përfundon aktori.

Në cilën rol dhe në cilin film e kuptoi se e kupton gjuhën shqipe, si dhe detaje të tjera nga biseda e Igor Damnjanoviq me Dragan Biberoviq, mund t’i shikoni në materialin video.