Konteksti ndërkombëtar i çështjes Ramadani

Shkruan për Kosovo online: Zheljko Shajn

Rasti Ramadani u zgjerua përtej fushëveprimit të autoritetit gjyqësor, duke fituar jo vetëm një kontekst të brendshëm politik, por edhe ndërkombëtar, në radhë të parë në marrëdhëniet ndërmjet Maqedonisë së Veriut dhe Serbisë. Pritet që çështja të fitojë peshë shumëpalëshe mes gjigantëve politikë botërorë - SHBA, BE dhe Britanisë së Madhe.

Pavarësisht problemeve të shumta në Ballkan si pjesë e perspektivave globale dhe realizimit të integrimeve evropiane, dhe pavarësisht faktit që Maqedonia e Veriut e njohu pavarësinë e Kosovës, Serbia dhe Maqedonia e Veriut kanë marrëdhënie dypalëshe në një nivel të lakmueshëm, pa asnjë çështje të vetme të hapur. Serbia tregoi mirëkuptim të madh për çdo veprim të fqinjit të saj jugor, anëtarit të 30-të të NATO-s, i cili kalon nëpër valët e marrëdhënieve të mira fqinjësore. Për tridhjetë vjet Greqia ndaloi integrimin e saj euroatlantik duke e kushtëzuar me ndryshimin e emrit të shtetit. Tani Bullgaria po i vendos një pengesë synimeve të saja evropiane duke kërkuar një ndryshim të ri të Kushtetutës. Shqipëria insiston të mbrojë e banorve të saj në këtë territor, ndërsa partitë shqiptare po zënë gjithnjë e më shumë vendin e tyre nën diellin politik maqedonas.

Në zgjedhjet e fundit në këtë vend, populli maqedonas shprehu mendimin e tij për qeverinë e koalicionit LSDM dhe BDI, me veprimet e të cilave nuk u kënaqën as në planin e jashtëm dhe as të brendshëm. Ndër të tjera, një nga çështjet e diskutueshme të vënë në dukje jo vetëm nga kundërshtarët e tyre, por edhe nga administrata amerikane dhe holandeze, është çështja e sundimit të ligjit dhe problemet e personelit në gjyqësor dhe prokurori, bazuar në etni dhe jo përzgjedhje profesionale. Rasti Ramadani tani e ka konfirmuar këtë.

Gjykata penale në Shkup me vendimet dhe aktvendimet e saj ia mundësoi Ramadanit arratisjen nga arresti shtëpiak. Gjykata Supreme e RMV, duke e kthyer lëndën në Gjykatën Penale, konfirmoi gabimin në punën e gjyqtarit Pajaziti. Sipas kryeministrit, ai ishte gjyqtari i preferuar i partnerëve të koalicionit partiak të ish-qeverisë.

Polarizimi partiak, kombëtar dhe etnik është qartë i dukshëm në Maqedoninë e Veriut. Mirëpo, edhe pse ka konfrontim politik mes partive shqiptare, ato janë të bashkuara në disa qëllime. Njëri prej tyre është mosdorëzimi i Ramadanit në Serbi, lirimi i tij dhe lejimi i tij të dezertojë në Prishtinë, ku ndodhet tani. Partia shqiptare BDI, e cila doli nga ushtria çlirimtare shqiptare në Maqedoni dhe e cila në vitin 2001 pati një konflikt të armatosur me këtë vend dhe forcat e tij të armatosura, duke u mbështetur në UÇK, avokoi më së shumti që Ramadani të lirohej dhe të mos ekstradohej në Serbi edhe pse në urdhër, shpjegohet se krimin e ka kryer në territorin e saj.

Kryeministri Mickoski inkurajoi Këshillin e Lartë të Gjyqësorit që të shqyrtojë thellësisht ekspertizën e gjyqtarëve dhe nuk përjashtohet që një spastrim i ngjashëm i personelit të mos ketë edhe në prokurori. Kjo është një mundësi për të ngritur shtetin e së drejtës në nivelin që duhet të jetë dhe për të bërë ndryshime kadrore të bazuara në ekspertizë, të cilat do të përshpejtojnë pranimin e këtij vendi në BE. Ai gjithashtu mund të forcojë marrëdhëniet dypalëshe me fqinjët, veçanërisht midis autoriteteve gjyqësore dhe ministrive të punëve të brendshme.

Rasti Ramadani tregoi se sa palët mund të ndikojnë në gjyqësor dhe të detyrojnë lirimin e një personi të arrestuar me urdhër ndërkombëtar të Interpolit. Në këtë zinxhir ishin edhe disa zyrtarë të institucioneve të sistemit që mbështesin dëshirën e fshehtë shekullore të shqiptarëve për të jetuar në një shtet, që u aktualizua nga Adem Demaqi në vitet gjashtëdhjetë të shekullit të kaluar, e që sot mbështetet nga nxënësi i tij Kurti në Prishtinë.

Veprimet e Britanisë së Madhe i dhanë shqiptarëve një erë në shpinë në arritjen e atij qëllimi shekullor. Përkatësisht, ish-kryeministri britanik Tony Blair kërkoi mbështetjen e Bill Clinton, presidentit amerikan, që anëtarët e NATO-s të bombardojnë RFJ-në pa miratimin e Këshillit të Sigurimit të OKB-së. Pas ditëve të para të bombardimeve, britanikët ishin sërish më të zëshmit, duke kërcënuar se do të vazhdonin sulmet ndaj Jugosllavisë, dhe këtë e konfirmoi zëvendëskryeministri britanik John Prescott. Me një mbështetje të tillë ushtarëve të UÇK-së iu dha një mbështetje e madhe ushtarake aleate, e cila lindi një sërë veprimesh kriminale dhe më tej, me pjesëmarrjen e vendeve të Kuintit dhe të tjerëve, shpallja e pavarësisë së Kosovës, pa respektuar të drejtën ndërkombëtare. Karta e OKB-së, Rezoluta 1244 për integritetin territorial të Serbisë.

Ali Ahmeti, lideri i BDI-së dhe një nga themeluesit kryesorë të UÇK-së, ka qenë në objektin e EULEX-it në Prishtinë, ku me urdhër të Prokurorisë së Specializuar është marrë në pyetje për dy ditë ashq.Kosovës me seli në Hagë, e cila heton krimet gjatë luftës në Kosovë. Ahmeti i kërkoi VLEN, opozitës shqiptare në pushtet, të bëjë një deklaratë eksplicite për rastin Ramadani. Mexhiti, zëvendëskryeministri i parë nga koalicioni VLEN, tha hapur se Ramadani duhet të lirohet, shumë kohë para se BDI të thërriste VLEN. Për dallim nga ai, Ivan Stoiljkoviq, të paktën publikisht, nuk e komentoi këtë rast, i cili ndikon drejtpërdrejt në marrëdhëniet bilaterale me Serbinë. Ish-kryetari i Komunës Qendër, Sasho Bogdanoviq, pyeti nëse rasti Ramadani duhet të provokojë konflikt sipas skenarit të Kurtit dhe të përkeqësojë marrëdhëniet me Serbinë.

Sa i përket rastit Ramadani, është shumë e rëndësishme se si do të sillen dhe çfarë do të kërkojnë vendet e Kuintit dhe BE-ja në rastin e zbatimit të sundimit të ligjit në rrugën e proceseve integruese evropiane. Nuk duhet harruar se çështjet penale nuk skadojnë ligjërisht dhe se ato janë një argument i shkëlqyer për negociatat e Brukselit me Rezolutën 1244 për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës.

Në fund, mbetet e hapur pyetja se kush e dërgoi Ramadanin në Maqedoninë e Veriut dhe për çfarë qëllimi, pasi dihej se ai ishte në listën e të kërkuarve ndërkombëtarë të Interpolit. A është provokim i Serbisë përmes Mickoskit, i cili paralajmëroi se BDI po përgatit një vjeshtë të nxehtë politike? Është e sigurt se do të ketë punë si për autoritetet politike ashtu edhe ato kompetente në gjyqësor dhe në organin legjislativ të Maqedonisë së Veriut, si dhe për Prokurorinë e Specializuar për krime lufte në territorin e KdheM.