Marrëveshja e Prespës

Shkruan për Kosovo online: Zheljko Shajn

Pas zgjedhjeve presidenciale dhe parlamentare në Maqedoninë e Veriut, të cilat treguan mosmarrëveshje të mprehta mes partive politike, por edhe qëndrimin e popullit ndaj politikave hipokrite të Perëndimit, ky vend pret fillimisht formimin e një qeverie, e më pas një rrugë të re drejt një më të mirë, duke përfshirë zgjidhjen e shumë çështjeve të brendshme, si dhe çështjet e politikës së jashtme, para së gjithash, ndaj BE-së dhe fqinjëve të saj.

Presidentja e re e Maqedonisë së Veriut, Gordana Siljanovska Davkova, tashmë gjatë ceremonisë së betimit, arriti të trazojë opinionin grek duke mos shqiptuar emrin e plotë kushtetues të vendit, siç kërkohet nga Marrëveshja e Prespës (Republika e Maqedonisë së Veriut) por vetëm Maqedonia. Në një akt të tillë, ajo u mbështet plotësisht nga kryeministri i ardhshëm Hristijan Mickoski, lider i partisë VMRO-DPMNE, i cili theksoi se do të ndjekë të njëjtin parim.

Përveç këtij veprimi të presidentit të sapozgjedhur në inaugurim, ambasadorja greke në Shkup, Sofia Philippidos, është dashur të largohet në mënyrë demonstrative nga salla e Kuvendit, ka reaguar edhe kryeministri i Greqisë, Mitsotakis, i cili ka theksuar hapur se Greqia nëse Marrëveshja e Prespës nuk respektohet “egra omnes”, bllokojnë rrugën e integrimit evropian të Maqedonisë së Veriut. Mickoski i është përgjigjur Mitsotakis duke i thënë se nëse ai beson se Marrëveshja e Prespës nuk është respektuar, duhet t'i drejtohet Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë në Hagë. Nga ana tjetër, mediat maqedonase theksojnë se Greqia ende nuk ka zbatuar asgjë në vendin e saj nga Marrëveshja e Prespës, por kjo nuk është diçka e re, duke pasur parasysh se Maqedonia (Veriu) vazhdimisht po shfaqet me kushte të reja për arritjen e pranimit në BE. familjes, ndërsa premtimet që i janë dhënë më parë - i harrojnë. Kështu, nënshkrimi i Marrëveshjes së Prespës i premtoi integrim euroatlantik, por vetëm u bë pjesë e NATO-s, jo e BE-së. Mirëpo, akuzave të tilla, Mitsotakis iu përgjigj se nuk i ratifikuan qëllimisht memorandumet pikërisht për këtë situatë, d.m.th. supozimet se qeveria e re do të sillet në këtë mënyrë.

Megjithatë, edhe Gordana Siljanovska Davkova, presidentja e Maqedonisë së Veriut, edhe kryeministri i ardhshëm Hristijan Mickoski, theksuan se do të respektojnë marrëveshjen e Prespës. Pa dyshim, presidentja e re e bëri këtë duke nënshkruar një betim ku thuhet se ajo është presidente e Republikës së Maqedonisë së Veriut. Megjithatë, do të shohim se çfarë formulimi do të përdor Siljanovska Davkova në nivel ndërkombëtar për të emërtuar vendin të enjten, më 23 maj, kur do të udhëtojë për në Vatikan, ku do të takohet me kreun e Kishës Katolike. Nuk përjashtohet mundësia që ai të takohet edhe me presidentin e Bullgarisë, Rumen Radev, i cili po ashtu do të jetë në Vatikan me rastin e Ditës së Qirilit dhe Metodit, iluministit të shkrim-leximit sllav. Pas kësaj vizite, presidenti i ri maqedonas do të pritet edhe nga presidenti i Italisë, Sergio Mattarella.

Greqia sigurisht që do të monitorojë me vëmendje sjelljen e presidentes maqedonase gjatë këtyre vizitave të saj të para ndërkombëtare, për t'u siguruar që ajo të respektojë Marrëveshjen e Prespës. Përndryshe, siç premtoi Mitsotakis, gjatë fundjavës Greqia do të vërë veton në rrugën e mëtejshme të integrimit evropian të Maqedonisë së Veriut, e cila ende nuk e ka hequr barrierën bullgare në atë rrugë. Ky fqinj, të kujtojmë, kërkon që Maqedonia e Veriut të ndryshojë sërish Kushtetutën për të përfshirë popullin bullgar si element konstituiv.

Për ndryshimin e Kushtetutës duhet një shumicë prej dy të tretash në Kuvend, pra 80 deputetë nga 120 që janë pjesë e Kuvendit. Sipas kryeministrit të ardhshëm Mickoski, partia e tij është në rrugë të mirë për të arritur një shumicë prej dy të tretash. Tani për tani janë sigurisht 61 deputetë, me të cilët mund të formojë qeverinë.

Të gjitha këto probleme e rrethuan presidenten e re që në fillim të mandatit të saj. Se çfarë rruge do të marrë vendi nën drejtimin e saj, mbetet për t'u parë, por sigurisht nuk duhet të harrojmë faktin se integrimi evropian është qëllimi strategjik i vendit, si dhe se Greqia dhe Bullgaria, si anëtarë të BE-së, sigurisht që do të kenë mbështetje më e madhe nga Evropa sesa vendet që ende nuk kanë hyrë në gjirin e saj.