Sfidat e presidentës së parë të Maqedonisë së (Veriut): Përgjegjësi absolute, por jo pushtet absolut

Shkruan për Kosovo online: Zheljko Shajn

Presidentja e parë e Republikës së Maqedonisë së Veriut, profesoresha e së drejtës kushtetuese, Gordana Siljanovska Davkova, dha betimin solemn në Kuvend me të cilin mori kryesimin:

“Deklaroj se funksionin e presidentit të Maqedonisë do ta kryej me ndërgjegje dhe përgjegjësi. Do të respektoj Kushtetutën dhe ligjet dhe do ta mbroj sovranitetin, integritetin territorial dhe pavarësinë e Maqedonisë”.

Gjatë ceremonisë së betimit, presidentja e sapozgjedhur hoqi fjalën "Veriut" nga emri kushtetues i vendit, gjë që shkaktoi reagime të ndryshme: partia VMRO-DPMNE, e cila e mbështeti atë në zgjedhje, duartrokiti këtë procedurë, partia LSDM, të cilën e fitoi në zgjedhjet dhe e dërgoi në opozitë, qëndroi e përmbajtur, ndërsa ambasadorja greke në Shkup, Sofia Philippidou, u largua nga inaugurimi në shenjë proteste, ndërsa ambasadorja amerikane, Angela Ageler, e përgëzoi përzemërsisht presidentën e sapozgjedhur.

Pas betimit, presidentja e re mbajti një fjalim në Kuvend, të cilin ia kushtoi të gjitha grave, duke thënë se besimi është shumë i rëndësishëm dhe se do të bëjë gjithçka për ta justifikuar atë dhe se shteti i së drejtës është ai që do ta bëjë këtë vend europian, jo sundimi i individëve dhe sundimi i meshkujve.

Ajo theksoi se uniteti tani është i rëndësishëm për vendin dhe se përgjegjësia kolektive përmes sundimit të ligjit ndaj BE-së është e nevojshme dhe si prioritet vendosi politikën e marrëdhënieve dypalëshe me fqinjët, mbi të gjitha me Sofjen dhe mirëkuptimin me fqinjët për rrugën e përbashkët drejt familjes evropiane, e cila të çon përmes Brukselit.

Kujtojmë se presidentja e re është një profesoresh i respektuar i së drejtës kushtetuese, një ekspert i shkëlqyer i së drejtës krahasuese dhe ndërkombëtare dhe anëtar i Komisionit të Venecias dhe konsiderohet nga publiku profesional vendas dhe ndërkombëtar si një ekspert i respektuar në këtë fushë të shtetit ligjor. Ajo theksoi se vetëm me shtetin e së drejtës vendi i saj mund ta realizojë procesin e integrimit evropian në kapacitet të plotë.

Kryetarja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen fillimisht e ka uruar presidentën e re të Maqedonisë së Veriut, por në një mesazh të veçantë ka kujtuar se është shumë e rëndësishme të respektohet Marrëveshja e Prespës. Nga ana tjetër, përfaqësuesit e Bashkimit Evropian harruan, duket se respektimi i Marrëveshjes së Prespës, të cilën e kujtojnë Maqedoninë e Veriut, nënkupton pranimin e këtij vendi në familjen evropiane, që mbeti një premtim bosh.

Siljanovska Davkova i ka dërguar mesazh publikut ndërkombëtar dhe qytetarëve të vendit të saj se do të respektojë Kushtetutën dhe Marrëveshjen e Prespës, por se identiteti dhe gjuha e popullit nuk mund të preket më as përmes Kushtetutës. Ndonëse ajo nuk ka përvojë të gjerë diplomatike, të krijohet përshtypja se me këtë akt ka bërë lëvizjen e parë diplomatike dhe se shtetarët e botës do ta respektojnë në nivele të larta edhe pse vjen nga një vend ballkanik. Presidentja e re preku edhe presionet e brendshme politike, duke theksuar se disa parti politike nuk mund të keqpërdorin çdo situatë për të arritur interesat e tyre etnike.

Ajo tha se do ta shfrytëzojë të drejtën e vetos për çdo gjë që nuk është në përputhje me Kushtetutën dhe ligjin.

Kundërshtarja e saj nga e majta, Venkovska, e mbështeti aktin e saj për heqjen e pjesës "Veriu" nga emri i vendit, duke besuar se duhet të shkohet një hap më tej dhe të kërkohet nga Greqia ndërprerja e Marrëveshjes së Prespës. Megjithatë, presidentja e re theksoi se do të respektojë Marrëveshjen e Prespës dhe të gjitha marrëveshjet ndërkombëtare, sepse si anëtare e Komisionit të Venecias dhe profesoreshë e së drejtës kushtetuese e di se në çfarë mase dhe si duhet të trajtohen marrëveshjet bilaterale dhe multilaterale.

Partia shqiptare BDI beson se ajo ka shkelur Kushtetutën me betimin e saj që në fjalinë e parë duke mos shqiptuar emrin kushtetues të shtetit dhe se fjalimi i saj i është kushtuar më shumë festës së gruas 8. mars dhe se nuk ka folur në asnjë moment për rrugën evropiane dhe se ajo nuk e ka theksuar anëtarësimin në Aleancën e Atlantikut të Veriut. Partia BDI me shumë gjasa do të shkojë në opozitë me LSDM-në, sepse presidentja e kishte të qartë se do të vërë veton ndaj amendamenteve të Kushtetutës dhe të çdo ligji që ka karakter ndërpartiak e jo shtetëror.

Pas dhënies së betimit në Kuvend, presidentja e re shkoi në zyrën e presidentit, në vilën “Vodno”, ku u prit me nderimet më të larta shtetërore dhe ushtarake nga Stevo Pendarovski, të cilit sapo i ka përfunduar mandati pesëvjeçar presidencial. Pendarovski tregoi aktin më të lartë të zotërisë duke e takuar në hyrje të rezidencës dhe duke e udhëzuar për të gjitha detyrat protokollare, që nga detajet më të vogla, si vënia rrotull rojës dhe përshëndetja e flamurit, deri te përshëndetja protokollare para gazetarve.

Pas bisedës private, presidenti i vjetër dhe i ri janë përshëndetur përzemërsisht, ndërsa presidentja e re duke u larguar nga Pendarovski ka qëndruar në vilën "Vodno" për të kryer detyrën e kryetarit të shtetit dhe komandant suprem të forcave të armatosura të Maqedonisë së Veriut.

Populli me votat e tij e mbështeti vizionin e presidentës së re dhe partisë VMRO-DPMNE, duke u dhënë atyre përgjegjësi absolute përmes qeverisë, por jo pushtet absolut. Siljanovska Davkova do të përpiqet t'i ofrojë popullit një epokë të re, prosperitetin e premtuar të shtetit dhe qytetarëve, duke ruajtur krenarinë, dinjitetin dhe identitetin e shtetit, popujve dhe gjuhëve.

PRESIDENTET E MAQEDONISË

Kiro Gligorov, presidenti i parë i Republikës së Maqedonisë, 1991-1999, mbi të cilin u bë një tentim atentati

Boris Trajkovski, President i Republikës së Maqedonisë 1999-2004, vdiq në një aksident avioni

Branko Crvenkovski, President i Republikës së Maqedonisë 2004-2009.

Gjorgje Ivanov, President i Republikës së Maqedonisë (Republikës së Maqedonisë së Veriut) 2009-2019, gjatë mandatit të të cilit u nënshkrua Marrëveshja e Prespës; ai nuk pranoi ndryshimin e emrit të vendit

Stevo Pendarovski, President i Republikës së Maqedonisë së Veriut 2019-2024.

Gordana Siljanovska Davkova, presidentja aktuale e Republikës së Maqedonisë së Veriut