Pse shumica e shqiptarëve në Kosovë ende i shohin serbët si armiq?

“Shumica e shqiptarëve ende besojnë se pavarësia, përparimi, liria dhe demokracia e tyre varen nga ballafaqimi me ‘serbët e këqij’, ndoshta sepse kategoritë e përmendura janë ende mjaft të largëta dhe të huaja për ta. Ata nuk arrijnë t'i formojnë ato brenda shoqërisë së tyre. Dhe kjo është arsyeja pse ata kanë nevojë për një fajtor"

Përgatiti: Millosh Gariq

Numri i sulmeve me motive etnike ndaj serbëve dhe pronës së tyre nga autorët shqiptarë në Kosovë është rritur në mënyrë dramatike në vitet e fundit, pothuajse në masën e pasojave të menjëhershme të luftës më shumë se 20 vjet më pare, por në mediat në gjuhën shqipe dhe në shumicën e publikut kosovar kjo nuk diskutohet.

Nga përfaqësuesit më të lartë të pushtetit, të udhëhequr nga Albin Kurti dhe Vjosa Osmani, deri te zyrtarët më të ulët në nivel komunal, vazhdimisht ka mesazhe se ka rrezik nga serbët dhe Serbia dhe se dialogu nuk mund të vendoset me serbët në Kosovë “sepse Serbia nuk e ka lejuar”. Veçanërisht ogurzezë është deklarata “derisa Serbia t'i lërë të qetë serbët, ata do të vuajnë”, e thënë nga një numër i madh përfaqësuesish të elitës shqiptare në Kosovë.

Një numër i madh i shqiptarëve në Kosovë nuk i konsiderojnë udhëheqësit e Prishtinës përgjegjës për prapambetjen në ekonomi, drejtësi, shëndetësi, përkujdesje sociale dhe arsim. Ata kanë fajtorin e tyre - serbët.

Pse shqiptarët në Kosovë janë të bindur se pavarësia, përparimi, liria dhe demokracia e tyre varen nga ballafaqimi me “serbët e këqij”? Ata që dinë thonë se kjo është për shkak se konceptet e përmendura janë ende mjaft të largëta dhe të huaja për ta. Ata nuk arrijnë t'i formojnë ato brenda shoqërisë së tyre. Dhe kjo është arsyeja pse ata kanë nevojë për dikë që të fajësojnë, t'i drejtojnë gishtin dikujt, kurse Kurti ua valëzon ditë e natë kërcënimin dhe fajin serb para syve.

Dhe pastaj, në vend që të lihen serbët e mbetur vetëm në geto ku tashmë janë poshtëruar jashtë mase, nga Leposaviqi, përmes Osojanit, Gorazhdecit, në Graçanicë, Hoçë të Madhe dhe Partesh, pjesa më e madhe e elitës politike shqiptare dhe e botës së zakonshme kërkon me këmbëngulje të ndërhyjë në jetën e tyre, t'u imponojë mendimet dhe zakonet e veta. Në të njëjtën kohë, duke i bindur ata se kjo mënyrë u sjell në të vërtetë lirinë dhe të drejtat e njeriut. Ajo lloj torture mendore, kur dikush të thotë vazhdimisht si duhet të jetë jeta jote dhe se kush dhe çfarë je nuk është e mirë, madje nuk është e vërtetë, bëhet më e vështirë se rrahjet, arrestimet dhe jeta pas telave me gjemba.

Pa përmendur faktin se mijëra serbë në Kosovë nuk guxojnë më të dalin jashtë vendbanimeve ku jetojnë, të shkojnë në pronat e tyre, të punojnë në to, të bëjnë plane me pronat e tyre. Sepse mund të jetë shumë e rrezikshme. Fqinji shqiptar më së shpeshti “njihet” dhe shpallet kriminel lufte, pikërisht ai serb të cilit ia uzurpon ilegalisht arën ose ia pret pyjet pa leje.

Pas 25 vitesh, ndjekja po intensifikohet. Kurti shpall ekipe të reja për hetime kundër serbëve, aktakuza sekrete dhe gjykime në mungesë. Një numër i madh i shqiptarëve në Kosovë ndihen triumfues dhe superior ndaj serbëve, duke mos kuptuar se në fakt po e mbajnë veten në një lajthitje dhe në një spirale tragjike të urrejtjes.

Po, është e vërtetë

Nexhmedin Spahiu është ndër të paktët intelektualë shqiptarë në Kosovë që nuk i shmanget një përshkrimi real të situatës aktuale.

“Po, është e vërtetë që shumica dërrmuese e shqiptarëve në Kosovë i konsiderojnë serbët armiq, por kjo nuk është, natyrisht, me të gjithë shqiptarët. Ajo që është interesante është se Albin Kurti nuk perceptohet nga shqiptarët si armik i serbëve. Është një paradoks. Edhe pse nga publiku serb ai perceptohet si armiku më i madh i shqiptarëve, komuniteti shqiptar nuk e konsideron atë si armik të qartë të serbëve. Albin Kurti ka përkrahje te shqiptarët në Kosovë për arsye krejtësisht të ndryshme”, thotë Spahiu për Kontekst.

Sipas tij, nëse do të arrihet një marrëveshje ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, kjo do ta zvogëlonte shumë qëndrimin armiqësor.

“Por për pajtimin e vërtetë ndërmjet serbëve dhe shqiptarëve, narrativa që mësohet në shkolla, në histori dhe letërsi duhet të ndryshohet. Ato narrativa duhet të ndryshohen, sepse është në interes edhe të shqiptarëve edhe serbëve, por edhe të gjithë rajonit. Unë nuk e shoh këtë që vjen nga asnjëra anë. Derisa të ketë një kryeministër, apo një ministër të arsimit, që është në dijeni dhe që do ta ndryshojë”, tha Spahiu.

Profesori Mazlum Baraliu nga Universiteti i Prishtinës, megjithatë, thotë se shqiptarët nuk i konsiderojnë serbët si armiq.

“Absolutisht nuk qëndron dhe nuk ka qenë asnjëherë kështu, qoftë edhe në momentet më të këqija, si të thuash, nën thonjëza, sepse e vërteta është që kemi pasur konflikte me njëri-tjetrin, por mendoj se qëndrimi i qytetarëve ka qenë gjithmonë më i mirë se qëndrimet, synimet dhe politikat e elitave politike, që nga Garashanini e deri më sot. Dhe, sa i përket situatës aktuale, mendoj se në veçanti pas 24 shtatorit, mendoj se qytetarët e veriut të vendit të kombësisë serbe, si dhe qytetarët e pakicave të tjera, të gjithë e thonë qartë dhe se atmosfera reflektohet qartë në një kuptim pozitiv, se ata janë të çliruar nga grupet dhe një grup kriminelësh dhe të tjerë që drejtoheshin nga Beogradi dhe Vuçiqi. Mendoj se atje është shumë më mirë situata dhe qytetarët po e vërejnë”, pohon Baraliu për Kontekst.

Ai beson se marrëdhëniet mes serbëve dhe shqiptarëve nuk janë shkatërruar plotësisht.

“Ka marrëdhënie ndërpersonale pavarësisht, jo vetëm në veri, por edhe në komunat tjera, por politika është e tillë në Beograd, veçanërisht në Beograd. Ajo bota serbe u krijua, ju keni një takim mes Dodikut dhe Vuçiqit për të prezantuar se çfarë duhet bërë më pas, cilat janë planet për atë botë serbe, dhe kjo do të thotë se të gjithë serbët në Ballkan jetojnë në një vend, i cili ka qenë dhe ka humbur. Në ish-Jugosllavi, serbët dhe popujt e tjerë ishin në të njëjtin vend që mbijetoi dhe atë mjaft mirë në raport me faktin se ishte monist. Këto janë politikat, politikanët, elitat politike, të cilat ndikojnë si në marrëdhëniet mes qytetarëve, ashtu edhe në vështirësinë e jetës së përditshme, në këtë rast të Kosovës dhe Serbisë, e jo qytetarët, jo kombet”, beson Baraliu.

Botët paralele

Agim Aliçkaj, aktivist i kahershëm socio-politik, është i bindur se serbët janë fajtorë për problemet e tyre në Kosovë, ndërsa për tensionet mes serbëve dhe shqiptarëve, ai thotë se Kosova është “shembull i ligjshmërisë, demokracisë dhe të drejtave të njeriut. Për sa realitete të largëta paralele po flasim, po ashtu thuhet se Aliçkaj e vlerëson si padrejtësi kthimin e tokës në Manastirin e Deçanit dhe e konsideron atë shqiptare.

“Diplomatët perëndimorë herët a vonë do të turpërohen nga presioni ndaj Kosovës për të shkelur ligjin dhe kushtetutën për të kënaqur dëshirat e errëta të Serbisë. Minoriteti serb në Kosovë gëzon të gjitha të drejtat e dekoruara me privilegje. Deklarata e emisarit amerikan Gabriel Escobar se Bashkësia e Komunave Serbe siguron përfshirjen e pakicës serbe në shtetin e Kosovës është e pabazuar. Përkundrazi, asociacioni shkakton humbjen përfundimtare të pavarësisë deri në shkatërrimin e plotë të Kosovës. Në fakt, minoriteti serb në Kosovë është i kërcënuar nga kriminelët e shtetit serb, jo nga shteti i Kosovës. Në momentin kur do të bllokohet tërësisht ndikimi kriminal i regjimit fashist serb në Kosovë, ky minoritet do të përqafojë pa hezitim shtetin e vet të Kosovës”, ka shkruar ndër të tjera Aliçkaj për Zërin e Shqiptarëve.

Deklarata e analistit Blerim Burjani për Kontekst, e cila justifikon plotësisht politikën e Albin Kurtit, tregon se sa i madh është keqkuptimi mes serbëve dhe shqiptarëve në këto momente.

“Kurti nuk ka mundur të vendos dialog me serbët në Kosovë, sepse nuk e ka lejuar Serbia që dëshiron të jetë e pranishme në Kosovë përmes serbëve. Besoj se derisa Serbia t'i lërë të qetë serbët, ata do të vuajnë, sepse ata tani nuk po vendosin asgjë, por duhet të vendosin vetë për fatin e tyre në Kosovë. Kurti qëndron për sundimin e ligjit, si në veri ashtu edhe në të gjitha pjesët e Kosovës. Ndryshe interpretohet imazhi i Kurtit në Serbi dhe veprimet e tij, kështu dëshiron ta prezantojë politika e Vuçiqit”, thotë Burjani.

Kurti nuk është kundër serbëve në Kosovë, as kundër Serbisë, shton Burjani dhe thekson se Kurti thjesht dëshiron ta bëjë Serbinë ta njohë Kosovën.

“Problemi i dinarit është krijuar artificialisht, siç e dini, euro funksionon në Kosovë. Por ajo çështja teknike duhet të zgjidhet më vonë, Kurti u nxitua, nuk duhet të merret e gjithë bota me atë çështje teknike, të mos ketë mëri për këtë temë. Mendoj se dinari duhet të jetë në përdorim në Kosovë për një kohë në fazën e tranzitit. Nuk duhej krijuar ky problem, nuk duhej harxhuar energji për të, mendoj se nuk ishte urgjente të shfaqej problemi, duhet gjetur një zgjidhje sa më parë”, ka komentuar në fund Burjani edhe për krizën aktuale të shkaktuar nga vendimi i qeverisë së Kurtit për ndalimin e dinarit.