Kostiq: Angazhimi i ripërtërirë i OKB-së rreth Qipros mund t’u japë shtysë çështjeve të AKS-së dhe sovranitetit të Serbisë

Angazhimi i ripërtërirë i Kombeve të Bashkuara për zgjidhjen e çështjes së Qipros mund të ndikojë edhe në dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, veçanërisht kur bëhet fjalë për formimin e Asociacionit të Komunave Serbe dhe çështjen e sovranitetit të Serbisë në Kosovë, vlerësoi për Kosovo online Mijat Kostiq nga organizata “Rruga e Tretë e Re”.

Ai tha se interesimi më i madh i bashkësisë ndërkombëtare për zgjidhjen e konflikteve të ngrira mund të krijojë hapësirë edhe për një fazë të re në zgjidhjen e çështjes së Kosovës. Ai theksoi se më e rëndësishmja është që, pas një periudhe të gjatë paqeje relative, po hyhet sërish në një fazë tensionesh të mundshme në Mesdheun Lindor.

“Është e rëndësishme që, pas një periudhe të gjatë paqeje, po hyjmë sërish në një periudhë tensionesh të mundshme. Arsyeja kryesore përse duan ta zgjidhin këtë çështje në rrugë diplomatike dhe sa më shpejt, për të shmangur zgjatjen e konfliktit të ngrirë që mund të përshkallëzohet, është se ekzistojnë tensione ndërmjet Izraelit dhe Turqisë. Izraeli ka krijuar një aleancë ushtarake me Greqinë, Qipron dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, e potencialisht edhe me Indinë, për mbrojtjen e përbashkët në Mesdhe. Nëse do të ndodhte një konflikt i drejtpërdrejtë ndërmjet Turqisë dhe Izraelit, kjo do ta përfshinte edhe vetë Qipron në zgjidhjen e këtij konflikti të ngrirë. Nëse Greqia, si aleate e Izraelit, do të rreshtohej në anën e tij, kjo gjithashtu nënkupton mundësinë e një lufte ndërmjet Greqisë dhe Turqisë. Natyrisht, vetë fakti që të dyja palët janë anëtare të NATO-s e pengon këtë, por tensionet në Qipro ende mund të bëhen tema kryesore në skenën ndërkombëtare”, tha Kostiq.

Sipas tij, një zhvillim i tillë i ngjarjeve mund të përbënte një precedent për Serbinë, veçanërisht kur bëhet fjalë për anëtarësimin në Bashkimin Evropian.

“Për Kosovën, kjo mund të nënkuptojë se disa çështje që ndoshta dukeshin të zgjidhura ose përkohësisht të zgjidhura, tani mund të rihapen dhe se disa qëndrime mund të ndryshojnë. Paralelja qëndron në faktin se Qiproja u bë anëtare e Bashkimit Evropian, megjithëse çështja e sovranitetit të saj nuk është zgjidhur plotësisht dhe ekziston një pjesë e territorit që bashkësia ndërkombëtare nuk e njeh, ndërsa Turqia e njeh. Kjo përbën një precedent edhe për Serbinë – se është e mundur që, pa zgjidhjen përfundimtare të çështjes së sovranitetit në Kosovë, përmes kompromiseve të caktuara politike, të anëtarësohet në Bashkimin Evropian, ndërsa çështja e Kosovës të zgjidhet më vonë”, tha ai.

Kostiq paralajmëroi se pikërisht shembulli i Qipros tregon se sa rrezik afatgjatë për sigurinë mund të përbëjnë konfliktet e ngrira.

“Shohim se ky është një rrezik, sepse çdo konflikt që nuk është zgjidhur plotësisht ose që është ngrirë, mund të përshkallëzohet më vonë. Ajo që është e rëndësishme për Kosovën është se kjo temë po rikthehet në rendin e ditës të Kombeve të Bashkuara, që do të thotë se çështja e Kosovës mund të bëhet sërish objekt i negociatave të reja ose ndoshta i mbështetjes së fuqive të mëdha, para së gjithash të SHBA-së, e cila mund të jetë më e favorshme ndaj Serbisë. Kjo mund të përbëjë një hyrje në një rishpërndarje të re të letrave”, vlerësoi Kostiq.

Duke folur për mundësinë që disa shtete ta tërheqin njohjen e Kosovës, Kostiq tha se kjo mundësi ekziston gjithmonë, por se shumëçka do të varet nga mënyra se si do të zgjidhet çështja e Qipros.

“Kjo është gjithmonë një mundësi. Në rastin e Qipros, çështja kryesore është mënyra e zgjidhjes së konfliktit. Ekziston qeveria e njohur ndërkombëtarisht e Qipros, e cila konsideron se duhet të krijohet një formë federate, përkatësisht një shtet i bashkuar me njësi federale. Nga ana tjetër, e dëgjuam Erdoganin duke thënë se në asnjë mënyrë nuk dëshiron të pranojë që Republika Turke e Qipros Veriore të heqë dorë nga sovraniteti i saj dhe të bëhet pjesë e një njësie federale, por angazhohet për modelin e dy shteteve në Qipro, që do të nënkuptonte ekzistencën e një entiteti turk dhe një entiteti grek”, tha ai.

Ai shtoi se në këtë situatë rihapet edhe çështja e Kosovës, para së gjithash për shkak të mosformimit të Asociacionit të Komunave Serbe.

“Në këtë situatë del në plan të parë fakti se AKS nuk ekziston, ndonëse duhej të ishte formuar në përputhje me të drejtën ndërkombëtare. Shohim se tensionet në Qipro mund të pasqyrohen edhe në Kosovë, sepse rregullimi i brendshëm dhe statusi i disa entiteteve ende nuk janë zgjidhur. Nëse kjo çështje tani po zgjidhet në një vend tjetër, ndoshta do t’i vijë radha edhe Kosovës. Fakti që Kombet e Bashkuara tani janë interesuar që kjo çështje të përmbyllet mund t’i japë shtysë zgjidhjes së çështjeve të tilla si mosgatishmëria e qeverisë së Kurtit për ta formuar AKS dhe, natyrisht, çështja e sovranitetit të Serbisë në Kosovë, ashtu siç në lidhje me Qipron përmendet çështja e sovranitetit të republikës turke”, tha Kostiq.

Ai shtoi se, pavarësisht dallimeve ndërmjet dy rasteve, ekzistojnë elemente që i lidhin ato.

“Shohim se, megjithëse bëhet fjalë për shembuj të ndryshëm, si dhe për shkaqe dhe mënyra të ndryshme të zgjidhjes së konflikteve, ekzistojnë disa karakteristika të përbashkëta. Ndoshta pikërisht tani ka ardhur momenti kur këto konflikte ose mund të zgjidhen me shpejtësi, ose mund të përcaktohet mënyra se si do të zgjidhen”, përfundoi Kostiq.