Kurti: Kosova partner i besueshëm i BE-së; Von der Leyen: Stabiliteti institucional është themeli për përparim

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, theksoi sot se Kosova është partner i besueshëm i BE-së dhe se mbron vlerat evropiane, si dhe se llogarit në mbështetjen e presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, për t’i mundësuar Prishtinës marrjen e statusit të kandidatit për anëtarësim. Presidentja e Komisionit Evropian theksoi se beson në të ardhmen evropiane të Kosovës, por se stabiliteti institucional është themeli për gjithçka tjetër, përfshirë edhe përparimin drejt BE-së.

„Kosova po kalon nëpër një moment të rëndësishëm politik. Asgjë dhe askush nuk mund ta rishkruajë historinë e re të Kosovës, ndërsa viti 1999 është ngulitur në kujtesën kolektive të Evropës, kriza humanitare dhe vuajtjet e popullit tuaj. BE-ja ka qëndruar gjithmonë pranë jush, kemi qenë partneri dhe ofruesi më i madh i ndihmës. Mbështesim rindërtimin, zhvillimin ekonomik, reformat dhe krijimin e një Kosove moderne dhe demokratike, e ardhmja e së cilës është brenda BE-së“, tha Von der Leyen në konferencën e përbashkët për media në Prishtinë.

Ajo konstatoi se aktgjykimi i Dhomave të Specializuara ka shkaktuar emocione të forta, duke shtuar se e vlerëson reagimin e matur.

Në të njëjtën kohë, ajo theksoi se bëhet fjalë për një aktgjykim të një institucioni të pavarur gjyqësor, mandati i të cilit duhet të respektohet plotësisht.

„Të dënuarit mund të ankohen, por një gjë është e qartë – aktgjykimi ka të bëjë me përgjegjësinë individuale të të akuzuarve. Rezistenca e Kosovës nuk ishte në gjykim dhe ne u bëjmë nderim të gjitha viktimave të të gjitha komuniteteve në Kosovë. Kujtimi për ta duhet të mbetet pjesë e pajtimit“, tha presidentja e Komisionit Evropian.

Ajo porositi se stabiliteti institucional është „me rëndësi vendimtare“ dhe se është mirë që janë zgjedhur Kuvendi dhe Qeveria e Kosovës, ndërsa hapi i ardhshëm është zgjedhja e presidentit.

„Kemi parë se dialogu ndërmjet partive politike është i mundur dhe mbi këtë duhet të vazhdojë të ndërtohet stabiliteti institucional. Ai është themeli i gjithçkaje tjetër, përfshirë edhe përparimin në rrugën drejt BE-së“, theksoi Von der Leyen.

Ajo shtoi se beson në të ardhmen evropiane të Kosovës, sepse, siç tha, e di se sa thellësisht evropianë ndihen qytetarët e Kosovës.

„Ky është themeli mbi të cilin duhet të ndërtojmë dhe ta shndërrojmë këtë aspiratë në përparim drejt anëtarësimit në BE. Pikërisht për këtë bëhet fjalë në Planin tonë të Rritjes“, tha Von der Leyen.

Duke folur për Planin e Rritjes, Von der Leyen theksoi se Kosova ka marrë 62 milionë euro në formë parafinancimi, nga gjithsej 882 milionë euro.

„Na nevojiten reforma serioze dhe të shpejta, si dhe funksionim i plotë i institucioneve“, tha ajo.

Von der Leyen paralajmëroi fillimin e afërt të negociatave për uljen e tarifave të roaming-ut, me synimin që roaming-u ndërmjet BE-së dhe Ballkanit Perëndimor të hiqet.

Ajo foli edhe për SEPA-n, duke thënë se, sapo Kosova ta përshtatë legjislacionin e saj, mund t’i bashkohet sistemit të përbashkët të pagesave.

„SEPA mund t’u kursejë kompanive të Ballkanit gjysmë miliardi euro, sepse transaksionet do të jenë më të lira“, shpjegoi Von der Leyen.

Ajo theksoi se e ardhmja evropiane e Kosovës varet nga shoqëria dhe se Kosova duhet ta ruajë karakterin e saj multietnik.

Von der Leyen tha se ka parë hapa pozitivë në marrëdhëniet me komunitetin serb, duke përmendur arritjen e marrëveshjes për personat e zhdukur.

Kurti: Kosova është e gatshme për hapin e ardhshëm drejt anëtarësimit në BE

Kurti, në konferencën e përbashkët për media me Von der Leyen, tha se Kosova ka shënuar përparim që nga takimi i tyre i parë dhe se kjo është konfirmuar edhe nga ekspertë të pavarur.

„Kemi rritjen më të madhe ekonomike në rajon gjatë kësaj dekade, po e zhvillojmë mirë luftën kundër korrupsionit, ndërsa sundimi i ligjit, institucionet demokratike dhe mbrojtja e të drejtave dhe lirive të njeriut janë vlerësuar pozitivisht. Ndërsa në rajonin tonë ekzistojnë autokraci zgjedhore, në Kosovë kemi demokraci zgjedhore. Zgjedhjet tona janë të ndershme dhe të drejta. Ato duhet të mbahen një herë në katër vjet, e jo dy herë në vit“, theksoi Kurti.

Ai tha se borxhi publik i Kosovës është më i ulëti në Evropë dhe se Banka Botërore dhe Fondi Monetar Ndërkombëtar e kanë hequr Kosovën nga lista e vendeve të brishta dhe të prekura nga konflikti.

„Kosova është partner i besueshëm dhe është 100 për qind e harmonizuar me politikën e përbashkët të jashtme dhe të sigurisë, që përfshin edhe sanksionet kundër Rusisë. Ne mbrojmë vlerat e traktateve evropiane. Mbështetja e qytetarëve të Kosovës për anëtarësimin është më e larta në rajon, pas Shqipërisë“, shpjegoi ai.

Ai rikujtoi se pesë ditë më parë Kosova miratoi pesë nga 12 ligjet, të cilat i janë dërguar parlamentit, ku, siç është i bindur, do të miratohen shpejt.

„Ju siguroj se asnjë reformë evropiane nuk do të vonohet“, nënvizoi Kurti.

Ai bëri të ditur se nga bashkëbiseduesja e tij kishte kërkuar që Kosova të bëhet anëtare e Konventës së Përbashkët të Tranzitit, në mënyrë që, siç tha, mallrat të mund të kalojnë më shpejt dhe më lehtë përmes Kosovës.

Ai tha se në raportin vjetor të Komisionit konstatohet se Kosova nuk ka shënuar regres në asnjërën nga 35 fushat, megjithëse përparimi është vlerësuar nga i kufizuar deri në të mirë.

„Kosova e ka bërë pjesën e saj dhe jemi të gatshëm për hapin e ardhshëm drejt anëtarësimit në BE“, nënvizoi Kurti.

Ai rikujtoi se në dhjetor do të bëhen katër vjet që kur Kosova aplikoi për anëtarësim në BE, duke theksuar se meriton t’i fillojë negociatat për anëtarësim.

„Përparimi ynë është i qartë. Llogarisim në mbështetjen tuaj, që të flisni hapur në favor të Kosovës, të na mundësoni marrjen e statusit të kandidatit dhe ta informoni Këshillin për dëshirën tonë“, kërkoi Kurti, duke apeluar sërish që Bosnja e Hercegovina ta ratifikojë marrëveshjen për lëvizjen vetëm me letërnjoftime.

Lidhur me aktgjykimin dënues ndaj udhëheqësve të UÇK-së para Dhomave të Specializuara në Hagë, Kurti tha se pretendimet për „Shtëpinë e Verdhë“ dhe trafikimin e organeve nuk janë pjesë e aktakuzës, si dhe se nuk janë pranuar akuzat për krime kundër njerëzimit dhe sulme sistematike.

„Është thënë qartë se ky nuk ishte gjykim ndaj UÇK-së dhe se aktgjykimi në asnjë mënyrë nuk synon ta cenojë luftën legjitime të qytetarëve. Kemi shqetësime serioze lidhur me përfundimet dhe dënimet e rënda dhe besojmë se ekzistojnë gabime historike, juridike dhe faktike. Presim që ato të korrigjohen në procedurën e apelit. Drejtësia duhet të jetë e paanshme. Nuk mund të lejojmë barazimin e përgjegjësisë vetëm sepse dikush dëshiron të na krijojë narrativa alternative“, tha Kurti.

Ai rikujtoi se kjo është vizita e gjashtë e shefes së administratës së Brukselit në Prishtinë.

„Për herë të parë erdhët pas pandemisë dhe që atëherë, pavarësisht të gjitha sfidave, keni ardhur çdo vit. Faleminderit që i ofroni mbështetje Kosovës“, tha Kurti.

Për Kanadanë dhe Kosovën

E pyetur se përse modeli i Kanadasë nuk mund të zbatohet për Kosovën, Von der Leyen theksoi se dallimi qëndron në faktin se Kanadaja nuk është vend evropian dhe, si e tillë, nuk mund të bëhet anëtare e BE-së.

„Traktatet tona thonë se një vend që aplikon për anëtarësim duhet të jetë evropian. Kanadaja gjeografikisht nuk është pjesë e Evropës dhe nuk mund të kërkojë anëtarësim. Por po punojmë për marrëdhënie sa më të afërta. Për Kosovën është ndryshe. Si vend evropian, ju mund të bëheni anëtare dhe ky është qëllimi drejt të cilit synojmë“, tha Von der Leyen.

E pyetur për qëndrimin e Komisionit Evropian lidhur me propozimin për ndryshimin e ligjit për Dhomat e Specializuara, ajo theksoi se kuadri ligjor është në kompetencë të Kosovës, por se është e rëndësishme të garantohet pavarësia e gjyqësorit.

Në pyetjen nëse kishte marrë premtim se Kosova do të fitonte statusin e kandidatit, Kurti rikujtoi se katër vjet më parë, në dhjetor, kishte dorëzuar zyrtarisht kërkesën për anëtarësim.

„Para tri vitesh morëm liberalizimin e vizave. Deri atëherë ishim i vetmi vend i rajonit pa liberalizim të vizave me BE-në. Tani jemi i vetmi vend në Evropë pa statusin e kandidatit. Shpresojmë që Komisioni Evropian dhe Këshilli i BE-së ta miratojnë kërkesën tonë. Nuk kërkojmë asnjë privilegj, por mendojmë se e meritojmë statusin e kandidatit“, tha Kurti.

Ai tha se shpreson që Këshilli i BE-së ta miratojë kërkesën e Kosovës, por shtoi se llogarit në mbështetjen e Von der Leyen.

Presidentja e Komisionit Evropian theksoi se po punohet për t’i bindur 27 vendet anëtare që t’i kërkojnë Komisionit një opinion për kërkesën e Kosovës.

„Jam e bindur se me kalimin e kohës do të arrijmë ta realizojmë këtë qëllim. Llogarisni tek unë. Por nevojiten institucione të qëndrueshme dhe reforma. Sa më bindës të jemi sa i përket përparimit, aq më të mëdha janë gjasat që Këshilli i BE-së të kërkojë opinionin“, shtoi ajo.