Fotiu: Qiproja nuk e ndryshon qëndrimin e saj për mosnjohjen e Kosovës, Serbia është një partner kyç i BE në rajon

Qëndrimi i Qipros për Kosovën është i qartë dhe konsistent - ne nuk e njohëm pavarësinë e Kosovës sepse jemi të përkushtuar ndaj së drejtës ndërkombëtare dhe Kartës së Kombeve të Bashkuara, dhe ky qëndrim nuk do të ndryshojë, tha ambasadori i Qipros në Serbi, Andreas Foti.

Fotiu, vendi i të cilit mori presidencën e Këshillit të BE-së më 1 janar, theksoi gjithashtu se Qiproja mbështet sinqerisht perspektivën evropiane të Serbisë dhe beson se e ardhmja e saj është në BE, duke deklaruar se Serbia është një partner kyç për BE-në dhe një aktor kyç në rajonin e Ballkanit Perëndimor.

"Do të ishim më shumë se të lumtur nëse, gjatë presidencës sonë të Këshillit të BE-së, do të mund të mbanim një konferencë ndërqeveritare", tha ambasadori qipriot në një intervistë për Kosovo online.

Kur bëhet fjalë për dialogun midis Beogradit dhe Prishtines, i cili ndërmjetësohet nga BE-ja, Fotiu tha se Qiproja, si kryetare, do të lehtësojë diskutimet në Këshillin e BE-së sa herë që është e nevojshme dhe u bën thirrje të gjitha palëve të përfshira të angazhohen në mënyrë konstruktive dhe të zbatojnë gjithçka që është rënë dakord deri më tani, duke mbështetur përpjekjet e të dërguarit special të BE-së, Peter Sorensen.

Qiproja kryeson Këshillin e BE-së në një kohë ngjarjesh të mëdha gjeopolitike. Sa të rëndësishme dhe aktuale janë prioritetet që Nikosia vendosi kur mori presidencën?

Qiproja mori presidencën për herë të dytë që nga pranimi i saj në Bashkimin Evropian. Ne morëm presidencën në një kohë sfidash dhe ndryshimesh globale. Por, meqenëse kjo është hera e dytë që kryesojmë, ndiejmë më shumë vetëbesim dhe përgjegjësi për të qenë në gjendje të veprojmë më efektivisht dhe të përballemi me sfidat që na presin.

Kjo është një kohë sfidash të thella gjeopolitike, ekonomike dhe të sigurisë për Evropën. Presidenca do të drejtohet nga përgjegjësi e madhe dhe nevoja për t'u dhënë rezultate të prekshme qytetarëve. Motoja që vendosëm të përdorim për presidencën tonë është - "BE autonome e hapur ndaj botës". Kjo dërgon mesazhin e duhur se BE-ja do të bëhet më e fortë, e aftë të mbijetojë dhe të dëshmojë veten në skenën globale me forcën dhe fokusin e saj në mbrojtjen dhe mbrojtjen e interesave të qytetarëve të BE-së. Ne do të punojmë për të forcuar autonominë strategjike të BE-së, për të forcuar qëndrueshmërinë ekonomike dhe konkurrueshmërinë, duke avancuar çështjen e sigurisë dhe duke promovuar një politikë të jashtme aktive të BE-së.

Në të njëjtën kohë, ne i kushtojmë shumë rëndësi politikës së zgjerimit. Ne e shohim atë si të vetmen mënyrë për të përhapur vlerat dhe parimet evropiane në të gjithë kontinentin. Sigurisht, Ballkani Perëndimor është një pjesë e madhe e këtyre prioriteteve. Ne e shohim atë si një investim strategjik në stabilitetin, sigurinë dhe prosperitetin evropian. Presidenca e Qipros do të veprojë si një ndërmjetës i sinqertë, duke punuar ngushtë me vendet dhe institucionet anëtare, me qëllim forcimin e unitetit, dialogut dhe arritjen e konsensusit. Shumë janë të befasuar se si 27 anëtarë mund të marrin vendime të përbashkëta. Forca jonë bazohet në këtë diversitet, që pavarësisht të gjitha dallimeve, ne gjithmonë arrijmë të biem dakord për një qëndrim në fund. Në shumë raste dhe me konsensus. Kjo është detyra e presidencës, të jetë një ndërmjetës në mënyrë që të përparojë zbatimin e axhendës.

Sa e ndërlikojnë lufta në Ukrainë, ndërhyrja amerikan në Venezuelë dhe kërkesa amerikane për Groenlandën pozicionin e vendeve që, si Qiproja dhe Serbia, kanë problem me mosrespektimin e integritetit dhe sovranitetit të tyre territorial?

Po përballemi me shumë sfida në shkallë globale. Presidenca ka një detyrë specifike për të ndërmjetësuar diskutimet dhe për të lehtësuar vendimmarrjen. Kryetari nuk do të imponojë zgjidhje. Kjo do të jetë gjithmonë në përputhje me marrëveshjet dhe vendimet e Këshillit të BE-së.

Kur merret me çështje me rëndësi të tillë si situata në Venezuelë ose në lidhje me Groenlandën, presidenca do të përpiqet gjithmonë të ruajë stabilitetin. Prioriteti ynë është të mbrojmë marrëdhënien tonë transatlantike. Ne do të kërkojmë dialog dhe mirëkuptim të ndërsjellë. Do të marrim parasysh qëndrimin e partnerit tonë, por presim që ai të marrë parasysh interesat dhe qëndrimin tonë. Për një vend si i imi, i cili është i ndarë, ne gjithmonë udhëhiqemi nga e drejta ndërkombëtare. Qasja jonë bazohet në të drejtën ndërkombëtare, Kartën e OKB-së dhe do të kërkojmë zgjidhje dhe diskutime brenda kornizës së Kombeve të Bashkuara.

Bazuar në përvojën tuaj, a është e mundur të hysh në BE me çështje të hapura, apo, siç këmbëngulin në Bruksel, a është e pamundur të bëhesh anëtar derisa të zgjidhen çështjet e hapura?

Dhjetorin e kaluar, Danimarka, e cila kryesoi BE-në në gjysmën e dytë të vitit të kaluar, u përpoq të arrinte një marrëveshje me anëtarët e Unionit mbi përfundimet mbi temën e zgjerimit. Në fund nuk ishte e mundur. Presidenca miratoi përfundimet e veta. Në to ka një referencë specifike për këtë çështje dhe ato pasqyrojnë aspiratën e gjatë të Komisionit Evropian, i cili i inkurajon partnerët të zgjidhin çështjet e tyre dypalëshe të hapura, diskutimet në përputhje me të drejtën ndërkombëtare dhe marrëveshjet për suksecion.

Përvoja ka treguar se nuk ka përgjigje automatike për këtë pyetje, por ka shumë mësime që janë nxjerrë. Çështjet e pazgjidhura e bëjnë procesin e pranimit më të vështirë dhe politikisht të ndjeshëm. Mund ta them këtë si qipriot. Vendi im aplikoi për anëtarësim si një vend i ndarë dhe u pranua si i tillë, megjithëse kërkuam ta zgjidhnim çështjen. Deri më tani nuk kemi qenë në gjendje ta zgjidhim problemin e Qipros. Por mësimi është se gjithmonë ekziston nevoja për të zgjidhur çështjet e hapura, gjithmonë në përputhje me të drejtën ndërkombëtare. Në fund të fundit, kandidati që do të anëtarësohet në BE do të duhet të jetë në gjendje të veprojë si një anëtar normal, të marrë pjesë në mënyrë efektive në mekanizmat vendimmarrës të BE-së.

A do të ishte e dobishme për paqen dhe stabilitetin nëse i gjithë Ballkani Perëndimor do të pranohej në BE?

Qiproja ka nënvizuar vazhdimisht mbështetjen e saj për anëtarësimin e Ballkanit Perëndimor në BE. Ne kemi mbështetur vazhdimisht perspektivën evropiane të rajonit. Procesi i pranimit, megjithatë, është një proces ndërqeveritar, i bazuar në meritë. Çdo vend kandidat vlerësohet sipas meritave të veta me korniza të ndryshme negociuese. Kjo krijon një situatë ku anëtarët do të vlerësojnë kandidatët bazuar në performancë dhe merita. Kjo nuk do të thotë që i gjithë rajoni do të përparojë njëkohësisht në të njëjtën kohë. Ne mbështesim perspektivën evropiane të rajonit, por në realitet çdo vend gjykohet sipas meritave të veta. Kandidatët kanë rrugë të ndryshme evropiane bazuar në performancën e tyre. Sa më shumë që japin - aq më shpejt përparon procesi.

A e ndihmoi dhe sa shumë anëtarësimi në BE Qipron në ruajtjen e stabilitetit dhe paqes?

Anëtarësimi në Bashkimin Evropian e futi Qipron në një kornizë të fortë politike dhe ligjore. Bashkimi është projekti më i madh i paqes në historinë e botës. Është një privilegj të jesh pjesë e atij Unioni që ofron stabilitet institucional, qëndrueshmëri ekonomike, gjë që është e rëndësishme për vendet e vogla në një rajon shumë të brishtë si i yni. Anëtarësimi nxiti ndjenjën e sigurisë dhe parashikueshmërisë tek qytetarët, forcoi institucionet demokratike dhe sundimin e ligjit. Ne aplikuam për anëtarësim duke pasur parasysh çështjen tonë politike, faktin që vendi është i ndarë. Avantazhi më i madh i 22 viteve anëtarësim është ndjenja e sigurisë së qytetarëve. Të qenit pjesë e një familjeje të madhe kombesh u jep qytetarëve një ndjenjë më të fortë sigurie, duke pasur parasysh se jemi vetëm pak kilometra larg Turqisë, e cila vazhdon të pushtojë 36 përqind të territorit të Qipros.

Anëtarësimi në BE e ndërkombëtarizoi problemin e Qipros. Një sërë ligjesh dhe marrëveshjesh të BE-së zbatohet për Qipron dhe vendos standarde që çdo zgjidhje për problemin e Qipros duhet të jetë në përputhje me ligjin evropian. Në fund të ditës, qytetarët qipriotë nuk mund të konsiderohen si qytetarë të dorës së dytë krahasuar me të tjerët në BE. Vlera e shtuar e vërtetë është se të gjithë elementët e rëndësishëm të BE-së, siç është respektimi i ligjit ndërkombëtar dhe marrëveshjeve, tani janë pjesë e zgjidhjes së ardhshme. Kjo siguroi që zgjidhja duhej të ishte në përputhje me rregullat evropiane.

Duhet të jemi të sinqertë se anëtarësimi nuk na ndihmoi të arrinim një marrëveshje aq shpejt sa dëshironim, por ndihmoi ndjeshëm në procesin e negociatave, sepse i dha një aspekt evropian procesit të negociatave. Në fund të fundit, zgjidhja do të varet nga vullneti politik i atyre që marrin pjesë në negociata. Ne jemi plotësisht të përkushtuar ndaj kuadrit të së drejtës ndërkombëtare dhe OKB-së. BE-ja e ka mbështetur procesin dhe është e gatshme të ndihmojë, gjë që e kërkuam. U bëjmë thirrje të gjithëve të përfshirë në këtë problem që të angazhohen më shumë me BE-në, sepse besojmë se kjo do të jetë çelësi në arritjen e një zgjidhjeje që mund të zbatohet lehtësisht në terren, që do të ishte zbatimi i së drejtës evropiane.

Cili është qëndrimi i Qipros ndaj Kosovës?

Pozicioni i Qipros ndaj Kosovës ishte i qartë dhe konsistent. Ne nuk e njohëm pavarësinë e shpallur njëanshme të Kosovës, sepse jemi të përkushtuar ndaj së drejtës ndërkombëtare dhe Kartës së Kombeve të Bashkuara, nevojës për të respektuar sovranitetin dhe integritetin territorial të Serbisë. Ky qëndrim është i njohur dhe nuk ka ndryshuar, por është mbajtur vazhdimisht dhe me besueshmëri dhe nuk do të ndryshojë.

Ne mbështesim perspektivën evropiane të rajonit të Ballkanit Perëndimor dhe besojmë se BE-ja ka një efekt stabilizues në rajon. Angazhimi, dialogu dhe, mbi të gjitha, përpjekjet për t'u përshtatur me standardet dhe politikat evropiane janë çelësi i stabilitetit dhe paqes së qëndrueshme në rajon.

Qiproja, si kryetare, do të veprojë si një ndërmjetëse e sinqertë në Këshillin e BE-së, ku ne do të mbështesim dialogun, stabilitetin rajonal dhe do të mbetemi të përkushtuar ndaj parimeve dhe qëndrimit tonë në lidhje me të drejtën ndërkombëtare. Ne besojmë se çështja e paqes do të përparojë përmes angazhimit të palëve. Ne kemi një të dërguar special për dialogun të cilin e mbështesim plotësisht.

Sa mund të ndikojë Qiproja, si kryetare e BE-së, në dialogun midis Beogradit dhe Prishtines, i cili ndërmjetësohet nga BE-ja?

Presidenca nuk do ta zëvendësojë ose të përpiqet të lërë në hije Përfaqësuesin e Lartë të BE-së ose rolin e të Dërguarit të Dialogut, Peter Sorensen, të cilin e mbështesim plotësisht. Si kryetare, ne do të lehtësojmë diskutimet në Këshillin e BE-së kur të jetë e nevojshme dhe u bëjmë thirrje të gjitha palëve të përfshira të angazhohen në mënyrë konstruktive dhe të zbatojnë gjithçka që është rënë dakord deri më tani në dialog. Ne do t'i japim përparësi mbrojtjes dhe mirëqenies së qytetarëve. Si Kryetare, ne i mbështesim plotësisht përpjekjet e të Dërguarit Special Peter Sorensen për këtë çështje.

Në çfarë mënyre mund të ndihmojë Qiproja në përshpejtimin e rrugës së Serbisë drejt BE-së në gjashtë muajt e ardhshëm?

Qiproja ka qenë gjithmonë një mbështetëse e sinqertë e perspektivës evropiane të Serbisë. Ne e mbështetëm këtë proces që nga fillimi i negociatave të pranimit. Ne besojmë se e ardhmja e Serbisë është në BE. Serbia është një partner kyç për BE-në dhe sigurisht një aktor kyç në rajonin e Ballkanit Perëndimor. Ne i njohim përpjekjet që Serbia ka bërë vitet e fundit në rrugën e reformave. Është bërë shumë dhe ne inkurajojmë që reformat të vazhdojnë, veçanërisht në fushën e sundimit të ligjit, gjyqësorit, lirisë së medias dhe përputhshmërisë me politikën e jashtme të Bashkimit Evropian. Ka pasur shumë përparime vitet e fundit, përfshirë ekonominë. Ne duam t'i inkurajojmë miqtë tanë serbë të bëjnë një përpjekje shtesë në zbatimin e reformave shtesë në procesin e pranimit dhe jemi të bindur, optimistë se kjo do të mundësojë përparimin në procesin e pranimit.

Do të ishim më shumë se të lumtur nëse do të mund të mbanim një konferencë ndërqeveritare gjatë presidencës sonë të Këshillit të BE-së. Ajo mbahet vetëm nëse ka rezultate të qarta dhe të prekshme në terren.

Gjatë Presidencës, ne do të punojmë për ta mbajtur temën e zgjerimit lart në axhendë. Ne do të sigurohemi që procesi i pranimit të kryhet në një mënyrë të drejtë, bazuar në meritë dhe në përputhje me kriteret e përcaktuara. Ne besojmë se një proces i besueshëm zgjerimi u sjell dobi kryesisht kandidatëve dhe qytetarëve të tyre, por edhe BE-së. Do të doja t'u dërgoja një mesazh miqve tanë serbë se ne jemi gjithmonë të hapur dhe se presidenca qipriote mezi pret të regjistrojë përparim në terren që do t'u lejonte anëtarëve të BE-së të japin pëlqimin e tyre për hapjen e kapitujve të rinj.