Dizdareviq: Gazi natyror nuk është as një zgjidhje e shpejtë dhe as afatgjatë për Kosovën

Damir Dizdareviq, koordinator programi në Fondacionin BFPE për një Shoqëri të Përgjegjshme, thotë se politikisht mund të ketë njëfarë interesi që Prishtina të bashkohet me zinxhirin amerikan të furnizimit me gaz, por nga pikëpamja energjetike kjo nuk është kështu sepse gazi natyror nuk është një zgjidhje afatgjatë për Kosovën.

Për hyrjen e Kosovës në projektin amerikan të gazit, sipas tij, i vetmi interes do të ishte mbështetja e Uashingtonit për autoritetet e Prishtinës, sepse është e mundur që me nënshkrimin e marrëveshjes, të arrihej diçka në aspektin e bashkëpunimit më të ngushtë. Nuk ka interes thelbësor, shton ai, pasi Kosova nuk ka infrastrukturë gazi.

"Sipas vlerësimeve të tyre, të cilat janë më konservative, do të duheshin shtatë deri në dhjetë vjet për të zhvilluar gjithçka, nga tubacionet e reja, nga rrjetet kryesore deri te sistemet e shpërndarjes, dhe duke marrë parasysh paqëndrueshmërinë politike të të gjithë rajonit, do të duhet shumë më tepër kohë. Kosova ka shpenzuar 700 milionë euro për importe të energjisë elektrike në vitet e fundit, ndërsa termocentralet janë shumë të vjetra. Ata kanë nevojë për dekarbonizim për sigurinë energjetike, por kam frikë se kjo zgjidhje me gaz natyror nuk është mjaftueshëm e shpejtë për nevojat e tyre. Politikisht, ndoshta ka njëfarë interesi, por do të thoja se në thelb dhe energjikisht nuk është kështu", vlerëson Dizdareviq.

Nëse shihet nga këndvështrimi i integrimit evropian, siç shton ai, Kosova do të duhet të heqë qafe qymyrin, por sipas tij, gazi natyror nuk është një zgjidhje afatgjatë këtu.

"Ekzistojnë disa projekte të tjera dukshëm më të mira për të ofruar energji të qëndrueshme dhe në të njëjtën kohë fleksibile, siç është biomasa dhe projekte të tjera. Megjithatë, ka shumë të ngjarë që qymyri, të paktën në afat të mesëm, të mos jetë historia kryesore nëse shikojmë me optimizëm, por një faktor shumë i rëndësishëm në sistemin energjetik të Kosovës", pohon ai.

Dizdareviq është i mendimit se Kosova nuk do të vuajë pasojat nëse nuk nënshkruan marrëveshjen e gazit me SHBA-në, sepse Kosova është një nga partnerët më të rëndësishëm të Amerikës në rajon dhe praktikisht është e lirë nga ndikimi rus.

"Pavarësisht nëse e pranojnë apo jo këtë projekt, nuk mendoj se do të ketë pasoja afatgjata dhe të qëndrueshme për marrëdhënien midis autoriteteve të Prishtinës dhe SHBA-së, megjithëse SHBA-të janë mjaft të vendosura për shitjen e gazit të tyre natyror të lëngshëm në Kosovë", thotë ai.

Këtu, siç beson ai, bëhet më shumë fjalë për interesin e lidhjes së të tjerëve përmes qendrës, që do të ishte Maqedonia e Veriut, dhe shitjen e LNG-së amerikane, sesa për ndikimin politik të pushtetit.

"Ndoshta mund të ketë rrethana pozitive, por duhet të shohim politikën e jashtme të Donald Trump dhe të pyesim veten nëse ky është projekti i tij klasik transaksional, ku ai po përpiqet të shtyjë disa nga njerëzit e tij, siç është situata me Interkonektorin Jugor në Bosnjë dhe Hercegovinë, ku avokati i tij nga mandati i parë, i cili ishte gjithashtu pjesë e ekipit të tij të fushatës, është drejtor ekzekutiv i një kompanie që nuk ka ndonjë përvojë në projektet e energjisë, apo bëhet fjalë për një diplomaci më të qëndrueshme dhe të përhershme amerikane të energjisë ndaj Kosovës. "Ne nuk kemi një përgjigje për këtë pyetje për momentin, dhe është thelbësore. Nëse kjo është një diplomaci më e përhershme e energjisë ndaj Kosovës, mund të marrim disa pikë politike. Nëse jo, nuk ka pikë politike, ashtu siç nuk ka pikë politike për Shqipërinë në planin afatgjatë", thotë Dizdareviq.

Sa i përket interesave të Uashingtonit, ai thotë se që nga pushtimi rus i Ukrainës, interesi amerikan ka qenë të dëbojë rusët nga sektori i energjisë në Ballkanin Perëndimor, domethënë të zvogëlojë ndikimin rus.

"Ky është interesi kryesor. Dhe kjo mund të shihet nga sanksionet e SHBA-së ndaj NIS, të cilat erdhën para administratës Trump, nga administrata Biden, te projektet e tyre të planifikuara për Ndërlidhjen Jugore në Bosnjë dhe Hercegovinë, te memorandumet e ndryshme të mirëkuptimit dhe projekte të tjera në Maqedoninë e Veriut, Malin e Zi dhe Shqipëri, të cilat kanë të bëjnë me gazin natyror. Interesi dytësor është sigurisht se amerikanët janë një nga prodhuesit dhe eksportuesit më të mëdhenj të gazit natyror të lëngshëm që nga revolucioni i argjilit të viteve 2010 dhe interesi i tyre është të vendosin gazin e tyre natyror në tregun e Ballkanit Perëndimor dhe kështu të rrisin ndikimin e tyre”, pohon Dizdareviq.

Përmes diplomacisë ekonomike dhe energjetike, shton ai, amerikanët po përpiqen të zvogëlojnë ndikimin rus dhe të rrisin të vetën dhe të shesin gazin e tyre natyror në tregun e Ballkanit Perëndimor dhe në tregun më të gjerë evropian.