Grubjeshiq: Pa formimin e AKS nuk do të ketë përparim në dialog

Gjatë muajit të kaluar, një numër i madh i politikanëve parakaluan në dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, qoftë me vizita të drejtpërdrejta në rajon, qoftë duke bërë propozime për zgjidhjen e çështjes së Kosovës. Për disa është vërtet puna e tyre për të cilën marrin rrogë, disa u futën në lojë dhe befasuan publikun, por të gjithë e kanë të përbashkët kërkimin e "gralit të shenjtë": një formulë për de-përshkallëzimin e situatës në veri, shkruan Blic.

Në listë janë specialistët e Bashkimit Evropian dhe Amerikës, Miroslav Lajçak dhe Gabriel Escobar, si dhe kryeministrat e Shqipërisë, Hungarisë, Holandës dhe Luksemburgut, Edi Rama, Viktor Orbán, Max Rute dhe Xavier Bethel.

"Ata erdhën që Kosova të mos kthehet në një Ukrainë të re. Por e gjithë kjo është një rrugë e shkurtër drejt dështimit, kam frikë se do të jetë si thënia popullore, 'shumë mami, fëmijë të dobët'," tha për Blic Aleksandar Popov, drejtor i Qendrës për Rajonalizëm.

Njëri prej tyre, Lajçak, kaloi tri ditë javën e kaluar në bisedime me zyrtarë nga Beogradi dhe Prishtina, për të parë nëse do t'i hiqte bisedimet për Kosovën nga aparati i frymëmarrjes.

Në këtë adresë ka mbërritu sapo dyert u mbyllën nga kryeministrat e Holandës Ruta dhe Bethelit të Luksemburgut, të cilët paralajmëruan se "tensioni në rritje midis Beogradit dhe Prishtinës po shkakton tension të madh", dhe bën thirrje për normalizimin e marrëdhënieve dhe thanë se është "e rëndësishme për të dyja palët dhe për të gjithë rajonin".

E rëndësishme ishte edhe për kryeministrin hungarez Viktor Orban, i cili u përfshi në këtë histori dhe, për habinë e shumë njerëzve, i kërkoi presidentit serb Aleksandar Vuçiq gjatë vizitës së tij në Beograd që të lirojë forcat special të Kosovës të arrestuara në territorin tone të mbrohen në liri.

Orban, Rama, Dritan..

Edhe kryeministri i Shqipërisë Edi Rama vendosi të vizitojë rajonin, tre ditë më parë ai filloi një toure në Ballkan gjatë të cilit Kurti refuzoi ta takonte. Paraprakisht, ai ngriti pluhur kur në Paris dhe Berlin dërgoi propozim për formimin e Asociacionit të Komunave Serbe dhe organizimin e një konference ndërkombëtare, e cila, siç tha ai, nuk mund të dilnin derisa të gjendet një zgjidhje.

Para tij ka tentuar të përfshihet edhe kryeministri i Malit të Zi, Dritan Abazoviq, i cili pas një takimi me kryeministrin e Kosovës, Aljbin Kurti, ka ofruar që vendi i tij të jetë nikoqir i raundit të ardhshëm të dialogut ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, me përfshirjen e zyrtarëve evropianë dhe amerikanë.

“Unë mendoj se e gjithë kjo është një jehonë e riorganizimit të ngjarjeve rreth Ukrainës dhe përpjekjes për të zgjidhur pikën e krizës, Kosovën, në mënyrë që ajo të mos shpërthejë”, konsideron Popov për Blic.

"Por ka shumë gjasa që nga kjo të ketë më shumë dëm sesa dobi. Nëse dy faktorë të fortë, BE dhe SHBA, nuk kanë mundur ta rregullojnë dialogun për më shumë se dy vjet, atëherë nuk ka gjasa që të gjithë të tjerët do të kenë sukses”, beson Popov.

"SHBA dikton ritmin të gjithëve"

Edhe Suzana Grubjeshiq, nënkryetare e Qendrës për Politikë të Jashtme, mendon se kriza në Ukrainë e ka “tërhequr këmbën”. Ajo thekson për Blic se një lojtar dikton me vetëdije ritmin, por se për kompromisin që po ndjekin të gjithë këta ndërmjetës, duhet vetëm - vullnet politik.

“Ajo që e vendos Kosovën në fokus të interesit është agresioni i Rusisë kundër Ukrainës dhe përpjekja për të ruajtur paqen dhe stabilitetin në rajonin e Ballkanit Perëndimor duke i kthyer pikat e krizës, përkatësisht Kosovën dhe Bosnjën dhe Hercegovinën, në zona stabile. Roli kryesor në këtë është të luajtura nga SHBA-të, të cilat tani po veprojnë në koordinim me BE-në. Unë ende besoj se për një kompromis duhet vetëm vullnet politik dhe se ai ekziston edhe nga pala kosovare, por jo domosdoshmërisht me lidershipin aktual. Masat ndëshkuese ndaj Kosovës nga BE-ja edhe SHBA-ja flasin për këtë dhe do të ketë edhe më shumë nëse nuk shprehet qartë vullneti për kompromis”, thotë Grubjeshiq.

Nuk ka fund lista e politikanëve që u përfshinë në dialog, dy specialistë nga Parisi dhe Berlini, Jens Plettner dhe Emanuel Bonn, arritën të arrijnë Marrëveshjen dhe implementimin e Ohrit në mars në Maqedoni.

"Numri i ndërmjetësve nuk është i rëndësishëm"

Vërtetë, ajo kurrë nuk u realizua, por Grubjeshiq thekson se ajo është një hartë për diskutime të mëtejshme dhe se numri i ndërmjetësuesve nuk është aq i rëndësishëm.

“Ekziston një marrëveshje në Bruksel dhe Ohër dhe nuk duhet të ketë dilema se çfarë duhet bërë – para së gjithash zbatimi i obligimeve të prapambetura të Prishtinës që 10 vjet më parë nga marrëveshja e parë e Brukselit për normalizim, dhe më pas gjithçka tjetër. Pa formimin e AKS nuk do të ketë përparim në dialog. Nëse kjo nuk është e mundur dhe është treguar në këto 10 vite se nuk ka gatishmëri të autoriteteve të Kosovës për ta bërë këtë, atëherë numri dhe funksionet e ndërmjetësuesit nuk luajnë një rol vendimtar”, thotë Grubjeshiq.

Ndryshe nga BE-ja dhe SHBA-ja, Kurti luan rolin e tij dhe nuk heq dorë prej tij, dhe Popov pyet veten se çfarë po ndodh në prapaskenë dhe nëse ndoshta forcat ndërkombëtare i lanë gjërat të shkojnë aq larg sa Kurti të arrijë atë që kishte synuar dhe të pastroi veriun nga serbët.

“Të gjithë ata ndërmjetës që kanë qenë të përfshirë deri më tani kanë gabuar në hapat e tyre dhe në disa raste, gjithçka që ndodhi mund të supozohej dhe tani në vend që procesi i zbatimit të Marrëveshjes së Ohrit të zvarritet, të gjithë janë angazhuar me shuajen e zjarrit”, vëren Popov.