Radosavljeviq: Është e nevojshme që partnerët ndërkombëtarë të jenë të vetëdijshëm për situatën reale të serbëve në Kosovë

Kandidatja e Listës Serbe për deputete Jovana Radosavljeviq, e cila javën e kaluar mori pjesë në një drekë informuese për përfaqësuesit e Parlamentit Zviceran me temën e pozicionit të serbëve në Kosovë, të organizuar nga Ambasada e Serbisë në Bernë, deklaroi se u prezantoi bashkëbiseduesve pozicionin e komunitetit serb në Kosovë dhe theksoi veçanërisht problemet e drejtësisë tranzicionale, të cilat po bëhen gjithnjë e më urgjente, si dhe procedurat që zhvillohen kundër serbëve, shpesh pa prova relevante. Vizita të tilla, vëren ajo, janë të nevojshme për të informuar sa më shumë vendimmarrës në skenën ndërkombëtare për gjendjen reale në Kosovë.

Dy ditë pas drekës informuese, në Parlamentin Zviceran, gjatë diskutimit mbi zgjatjen e mandatit të kontingjentit zviceran brenda KFOR-it, u ngrit për herë të parë çështja e mbrojtjes së të drejtave të komunitetit serb në Kosovë, gjatë së cilës deputetët vunë në dukje shkeljen e të drejtave të njeriut të serbëve nga komuniteti shumicë shqiptar dhe kërkuan një përgjigje nga autoritetet kompetente se çfarë po bën Zvicra në këtë drejtim.

Radosavljeviq tha për Kosovo online se u vuri në dukje bashkëbiseduesve situatën në të cilën jetojnë serbët në Kosovë.

"Pata mundësinë të flas për situatën në të cilën ndodhemi, që janë presionet institucionale që vijnë nga Prishtina, arsyet e sigurisë, pra shqetësimet që kemi, por edhe presioni për të ruajtur identitetin tonë, si dhe qëndrimin e Kishës Ortodokse Serbe. Këto janë disa nga gjërat që përmenda në atë kohë, dhe mund të them se edhe deputetët zviceranë ishin të interesuar, gjë që u tregua dy ditë më vonë në parlament duke hapur, për herë të parë, temën e pozicionit të serbëve të Kosovës në kontekstin më të gjerë të votimit për zgjatjen e mandatit të Zvicrës i cili përfundimisht u zgjat deri në vitin 2029, që ishte edhe qëllimi i leksionit tim që mbajta në Bernë në atë kohë", tha Radosavljeviq.

Edhe pse shumica e deputetëve mbështetën vazhdimin e përfshirjes ushtarake zvicerane në KFOR, debati u shënua nga këmbëngulja e deputetëve nga Partia Popullore e Zvicrës se nuk mund të flitet për stabilizimin e situatës në Kosovë pa një diskutim të hapur rreth kërcënimit për komunitetin serb.

Radosavljeviq thekson se Zvicra merret në një mënyrë të caktuar me pozicionin e serbëve në Kosovë, domethënë me gjendjen e të drejtave të njeriut, kryesisht në kontekstin e drejtësisë tranzicionale.

"Është një çështje që po bëhet, në një farë mënyre, më urgjente në Kosovë. Në kontekstin e arrestimeve të fundit që kemi pasur, domethënë arrestimet e djeshme për krime lufte në Gjilan dhe Shtrpcë, por edhe një trendi më të gjerë që ekziston, po bëhen shumë pyetje se si dhe me çfarë axhende po kryhen këto arrestime. Duhet të përmend një fakt të rëndësishëm. Në periudhën nga viti 1999 deri në vitin 2018, UNMIK dhe EULEX përpunuan rreth 48 raste. Për krime lufte, rreth gjysma e të akuzuarve ishin serbë. Në periudhën nga viti 2019 deri në vitin 2025, kur gjyqësori i Kosovës të marrë përsipër këto raste, ky numër rritet nga 48 në 68, shumica dërrmuese e të cilëve janë serbë, madje më shumë se 95 përqind. Sigurisht, edhe numri i gjykimeve në mungesë u rrit. Tani kemi 24 ose 25 raste, dhe për një periudhë prej gjashtë vitesh kishim 68 dhe ndërkohë raste të panumërta të reja që nuk i kam përfshirë këtu tani”, theksoi Radosavljeviq.

Ai gjithashtu vëren se ka shumë probleme në këtë drejtim, dhe se arsyeja pse nuk kishte kaq shumë raste krimesh lufte më parë është se institucione të tilla si EULEX dhe UNMIK hodhën poshtë raste që nuk ishin të bazuara, domethënë, për të cilat nuk kishte prova të mjaftueshme.

"Ajo që po bën Prokuroria e Kosovës është të hapë këto raste bazuar në prova shumë problematike. Një gjë tjetër është se shumë shpesh kemi një lidhje midis të akuzuarve për krime lufte dhe mosmarrëveshjeve të tyre pronësore në Kosovë. Gjithashtu, një problem i madh është se provat bazohen në dëshmi, gjë që është përsëri shumë problematike sepse kemi raste ku ka pasur, me kalimin e kohës, ndryshime në dëshmi, kështu që pyetja është nëse ato janë të mjaftueshme për të hapur disa raste, pra për t'i ndjekur penalisht", shpjegon Radosavljeviq.

Ajo deklaron se edhe Ambasada Zvicerane në Kosovë e pa këtë problem dhe trend, veçanërisht në çështjen e gjyqeve në mungesë, nga të cilat kishte më shumë se 23 në një periudhë shumë të shkurtër.

"Këto janë vetëm disa nga gjërat që pata mundësinë të përmend dhe të bisedoj me parlamentarët zviceranë, dhe vizita ime atje dhe iniciativa e Ambasadës Serbe në përgjithësi tregojnë se është vërtet e nevojshme të përpiqemi vazhdimisht të informojmë partnerët tanë të huaj për gjendjen reale në terren në mënyrë që të përmirësojmë pozicionin e serbëve në Kosovë dhe Metohi. Përveç zgjatjes së mandatit të KFOR-it deri në vitin 2029, ekziston mundësia e rritjes së numrit të ushtarëve në terren. Mendoj se gjëja më e rëndësishme këtu është fakti që në nivelin e Zvicrës dhe parlamentit të tyre hapet një debat dhe një diskutim i hapur rreth asaj që po ndodh këtu në terren, dhe që thjesht me kalimin e kohës të bëhet diçka që është pjesë e debatit publik, dhe jo një e panjohur si për politikanët zviceranë ashtu edhe për publikun e tyre më të gjerë", theksoi Radosavljeviq.

Ajo gjithashtu deklaroi se aktorët në politikën ndërkombëtare shpesh nuk kanë informacion të mjaftueshëm relevant në lidhje me pozicionin e komunitetit serb në Kosovë, prandaj është e nevojshme të organizohen më shumë vizita të ngjashme avokuese në mënyrë që të informohen vendimmarrësit për gjendjen aktuale.

"Përvoja ime dhe takimet e mëparshme që kam pasur me përfaqësues ndërkombëtarë, si këtu në Kosovë ashtu edhe jashtë saj, tregojnë se kjo është një luftë shumë e gjatë dhe e vështirë dhe se problemi është se shumica e tyre në përgjithësi nuk janë në favorin tonë. Problemi është se në përgjithësi nuk kanë informacion të mjaftueshëm në dispozicion dhe mendoj se në përgjithësi takime të tilla, vizita të tilla avokuese janë të nevojshme në mënyrë që të informohen sa më shumë vendimmarrës në skenën ndërkombëtare për gjendjen reale të ngjarjeve dhe në këtë mënyrë ndoshta të na ndihmojnë të përmirësojmë gjërat këtu dhe të përmirësohemi", përfundoi Radosavljeviq.