Guxhiq: Me Kushtetutën e Sretenjes elitat politike donin ta vendosnin Serbinë në radhën e kombeve moderne evropiane

Historiani Aleksandar Guxhiq tha për Kosovo online se Sretenje është një nga datat kyçe në historinë moderne të Serbia dhe të popullit serb, ndërsa kushtetuta e miratuar në vitin 1835 në atë kohë ishte një nga më përparimtaret.

“Kushtetuta e Sretenjes është padyshim një datë e rëndësishme në historinë moderne të popullit serb. Me miratimin e Kushtetutës së Sretenjes, elitat politike të asaj kohe të Principatës së Serbisë, pra të shtetit serb, donin ta vendosnin Serbinë dhe popullin serb në radhën e kombeve moderne dhe të qytetëruara evropiane”, theksoi Guxhiq.

Sipas tij, bëhet fjalë për një akt jashtëzakonisht përparimtar për kohën.

“Ishte një kushtetutë përparimtare, për atë kohë një nga më të përparuarat. Natyrisht, kundër saj u ngritën fuqitë e mëdha, para së gjithash Austro-Hungaria, Rusia Cariste dhe Perandoria Osmane, sepse nuk dëshironin, siç thuhej atëherë në qarqet diplomatike, të kishin ‘një ndalim francez në pyllin ballkanik’”, tha Guxhiq.

Ai rikujtoi se kundërshtimi ndërkombëtar u shfrytëzua për shfuqizimin e kushtetutës.

“Kundërshtimin e fuqive të mëdha e shfrytëzoi princi Millosh Obrenoviq për ta shfuqizuar kushtetutën. Megjithatë, miratimi i Kushtetutës së Sretenjes është padyshim një datë e rëndësishme në formimin e shtetit modern serb”, u shpreh Guxhiq.

Duke folur për kushtetutat që ishin pikë kthese në raport me Kosovo, Guxhiq veçoi ndryshimet kushtetuese në gjysmën e dytë të shekullit 20.

“Sigurisht, Kushtetuta e vitit 1963 dhe ajo e vitit 1974 e formësuan Kosovën dhe prodhuan problemin, ndërsa pasojat e atyre kushtetutave i ndiejmë edhe sot”, tha ai.

Guxhiq përmendi edhe aktet e mëparshme kushtetuese me të cilat u vendos autonomia.

“Natyrisht, duhet përmendur edhe kushtetuta e parë pas Luftës së Dytë Botërore, kur u formësua autonomia e Krahinës së Kosovës dhe Metohisë. Pra, çdo kushtetutë pasuese vetëm sa e rriti shkallën e autonomisë së shqiptarëve të Kosovës dhe kjo në fund rezultoi me separatizëm të hapur dhe dëshirë për shkëputje”, vlerësoi Guxhiq.

Ai theksoi se këto ndryshime kushtetuese patën pasoja afatgjata.

“Kjo, në një farë mënyre, rezultoi edhe me luftërat për trashëgiminë jugosllave në vitet ’90, e më pas edhe në vitin 2008, kur u shpall në mënyrë të njëanshme pavarësia e Kosovës”, përfundoi Guxhiq.