Serbët e zhvendosur shënuan festën e kishës në Kraishtë, liturgjia u pengua nga muzika shqiptare që vinte nga një shtëpi aty pranë

Serbët e zhvendosur nga Kraishta, pranë Lipjanit, vendbanim nga i cili u dëbuan në vitin 1999, u mblodhën në kishën e përdhosur të Shën Kozmait dhe Damjanit për të shënuar festën e kishës. Edhe këtë vit, liturgjia u pengua nga muzika shqiptare që lartësonte ish-udhëheqësit e UÇK-së dhe që dëgjohej nga një shtëpi aty pranë.

Rreth pesëdhjetë serbë të zhvendosur mbërritën në Kraishtë me automjete nga Lipjani, të shoqëruar nga policia.

Gjatë rrugës, pranë kishës, ishin vendosur flamuj me emblemën e UÇK-së, si dhe flamuj të Kosovës, Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës, ndërsa nga një shtëpi shqiptare aty pranë lëshohej muzikë me zë të lartë dhe këngë në të cilat përmendej Adem Jashari dhe figura të tjera të ish-UÇK-së.
Liturgjinë në kishën e përdhosur e shërbeu prifti i Lipjanit, Dragisha Jeriniq, i cili theksoi se nga viti në vit e gëzon fakti që numri i serbëve të mbledhur është gjithnjë e më i madh.

“Falënderojmë Zotin që edhe këtë vit na mblodhi në këtë vend të shenjtë, para këtij tempulli të shenjtë, të cilin përpiqemi ta rregullojmë dhe ta mirëmbajmë çdo vit, aq sa mundemi dhe aq sa na lejon Zoti, në mënyrë që të mblidhemi për festën e këtij tempulli, kushtuar shenjtorëve mjekë Kozma dhe Damjan. Më gëzon që shoh kaq shumë njerëz, duke ditur se të gjithë banorët ortodoksë të këtij fshati u dëbuan në vitin 1999 dhe se ende nuk u lejohet të kthehen në vatrat e tyre. Midis të pranishmëve ka nga ata që sot kaluan pranë pronave të tyre, vendeve ku kanë qenë shtëpitë e tyre dhe ku kanë lindur, ndërsa përballë vetë kishës ndodhen edhe pronat e besimtarëve tanë. Ata vijnë të luten në këtë tempull të shenjtë, të shohin pronat e tyre, me shpresën se do të vijë momenti kur do të kthehen në shtëpitë e tyre, sepse çdo zog kthehet në folenë e vet kur të vijë koha”, tha prifti.

Edhe këtë vit, siç theksoi ai, kremtimi i festës nuk kaloi pa provokime, por shtoi se kjo nuk do ta pengojë mbajtjen e liturgjisë dhe tubimin e serbëve.

“Edhe këtë vit, në rrethana disi të ndryshuara, siç e vutë re edhe vetë gjatë ardhjes sonë, fqinjët tanë na pritën solemnisht me flamuj të rinj. Ja edhe fqinji ynë i gëzuar, i cili edhe këtë vit na argëton me muzikë.

Ai gjithmonë përpiqet, përveç rasteve kur ia ndalojnë, të na presë me muzikën e tij. Kjo as nuk na ka penguar e as nuk do të na pengojë. Ne vijmë për të lavdëruar emrin e Zotit dhe shenjtorët tanë dhe kështu do të vazhdojmë edhe në të ardhmen. Shpresoj se së shpejti do ta rindërtojmë edhe pjesën e këtij tempulli të shenjtë që ende nuk është restauruar, në mënyrë që vitin e ardhshëm ta kremtojmë në shkëlqimin e tij të plotë emrin e Atit, Birit dhe Shpirtit të Shenjtë, si dhe të shenjtorëve mjekë Kozma dhe Damjan, të cilëve u është kushtuar ky tempull. Njëkohësisht dëshirojmë që të gjithë besimtarët dhe famullitarët tanë të kthehen sa më shpejt në vatrat e tyre, që të jetojnë këtu dhe të na presin në këtë tempull të shenjtë”, tha atë Dragisha.

Jellica Jovanoviq nga Kraishta thotë se kthimi në fshatin e lindjes i rëndon shumë dhe se nuk mund t’u afrohet as varreve të të afërmve të saj, pasi ato janë shkatërruar dhe janë mbuluar nga barërat e këqija.

“E kam shumë të vështirë. Këtu kam jetuar, këtu jam rritur. Gjithçka ka ndryshuar, ky nuk është më i njëjti fshat. Me vështirësi e njoha vendin ku ishte shtëpia ime. Nuk kam qenë këtu për 20 vjet. Nuk mund t’u afrohem as monumenteve të varreve”, tha Jovanoviq.

Novica Cvejiq, i cili jeton në Beograd, tha gjithashtu se nuk arriti ta njihte as Kraishtën dhe as Lipjanin.

“Nuk kam ardhur prej kohësh. Lipjanin e njoha vetëm nga kisha, ndërsa këtu gjithçka ka ndryshuar. Asgjë nga ajo që dikur ishte e imja nuk ka mbetur, përveç kësaj kishe dhe varreve ku janë varrosur gjyshja dhe nëna ime”, tha Cvejiq.

Tomisllav Dimiq tha se zemra i mbushet me gëzim kur i sheh sërish ish-fqinjët e tij.“Kjo është dita kur mund të mblidhemi. Të gjithë jemi të shpërndarë, ndërsa tani takohemi dhe, natyrisht, më vjen shumë mirë. Zemra më mbushet kur i shoh njerëzit e mi”, tha Dimiq, i cili këtë vit ishte mikpritësi i festës në fshatin e tij.

Jovica Miriq thotë se serbët e mbledhur nuk u kushtojnë më vëmendje provokimeve.

“Për ne kjo është bërë normale. Ashtu siç është normale të vijmë këtu, është normale edhe të dëgjojmë muzikë të tillë. Vitin e kaluar nuk pati as muzikë dhe as flamuj, ndërsa këtë vit i vendosën sërish dhe lëshuan muzikën. Megjithatë, ne nuk i kushtojmë rëndësi kësaj”, tha Miriq.

Ai theksoi se ka lindur në Kraishtë para 62 vjetësh dhe se është i lumtur që në fshatin e lindjes mund të jetë mikpritës i festës së kishës.

“Më gëzon që çdo vit, në këtë festë, vij këtu, fillimisht për të pastruar oborrin e kishës, e më pas për t’u shoqëruar me bashkëfshatarët e mi nga Kraishta, të cilët sot jetojnë larg”, shtoi Miriq.
Kryetari i Organit të Përkohshëm të Komunës së Lipjanit, Millan Joksimoviq, shprehu kënaqësinë që banorët e Kraishtës, edhe 27 vjet pas dëbimit, vazhdojnë të vijnë rregullisht për ta shënuar festën e kishës në fshatin e tyre.

“Edhe pse kushtet vazhdojnë të jenë të papërshtatshme dhe situata e sigurisë mbetet e keqe, edhe sot në sfond dëgjojmë muzikë shqiptare, ndërsa gjatë rrugës na pritën flamujt e Shqipërisë, Kosovës dhe vendeve të tjera, si kujtesë për atë që ndodhi. Megjithatë, banorët e Kraishtës janë edhe këtë vit këtu. Shpresoj që kështu të jetë edhe në të ardhmen, që, në dashtë Zoti, ta rindërtojmë këtë tempull dhe të vazhdojmë të mblidhemi këtu çdo vit”, tha Joksimoviq.

Në Kraishtë, para konfliktit të vitit 1999, jetonin shumë familje serbe.