Gjashtë kushtet e Kurtit janë shenjë se ai po i përgjigjet presionit të SHBA

Perëndimi thotë se “Bashkësia e Komunave Serbe duhet të formohet”, Bashkimi Evropian rikujton se Kosova e ka marrë si obligim themelimin e saj, por kryeministrit të Kosovës Albin Kurti deri tani nuk i interesonte, raporton Blic.

Së pari, ai paraqiti pikëpamjet që do ta pengonin në formimin e saj, por më pas Uashingtoni i dërgoi praktikisht mesazhin “Nëse nuk do, ka nga ata që duan”. Kurti më pas dha gjashtë kushte për BKS-në, pas të cilat ai mori një dush të ftohtë dhe komentat se po krijon një cirk politik, kështu që pyetja është nëse ai vazhdon me politikën e tij me këto kërkesa apo, në mënyrën e tij, dërgon sinjale se presioni i BE-së dhe SHBA-së ka dhënë fryte?

Që kur erdhi në pushtet, Kurti kundërshtoi BKS-në dhe kërkoi justifikime për ta shmangur atë. Ai e quan “kanceri i Kosovës”, kërkon që të jetë në përputhje me kushtetutën dhe ligjet e Kosovës, kushtëzon që të mos jetë njëkombëtare.

E më pas, dy ditë më parë, në seancën e Kuvendit të Kosovës në Prishtinë, ai vendosi gjashtë kushte për formimin e Bashkësisë së Komunave Serbe.

Simptomatikisht, ai veproi kështu pas një sërë paralajmërimesh nga Perëndimi dhe vetëm dy ditë pasi u mbajt një takim për BKS-në në Ambasadën Amerikane në Prishtinë, në të cilin nuk ishte ftuar Kurti, por shef i kabinetit të tij po.

Dy argumentet që ai vazhdimisht i përmend tani renditen si dy kushtet e para, dhe ndër katër të tjerat janë kërkesat që BKS të ndryshojë emrin e saj dhe që Presidenti i Serbisë, Alleksandar Vuçiq, të tërheqë letrat e dërguara zyrtarëve të pesë anëtarëve të BE-së që nuk e njohin Kosovën, në të cilët kërkon që të mos e pranojnë kërkesën e Prishtinës për anëtarësim në BE-në.

Nuk u desh shumë kohë për një reagim brenda Kosovës, që e tallte praktikisht. Drejtori ekzekutiv i Institutit "Epik", Demush Shasha, kundërshtoi menjëherë dhe tha se e gjitha ishte një "sensacion politik" momental dhe një cirk politik.

Atë nuk e ka kursyer as Nënkryetarja e partisë demokratike PDK-së, Vlora Çitaku, e cila ka thënë se kushtet duhet t'i paraqiten Serbisë dhe delegatëve, e jo Kuvendit të Kosovës.

Pati reagim edhe nga Beogradi, dhe Sekretari i Shtetit në Ministrinë e Mbrojtjes të Qeverisë së Serbisë, Nemanja Staroviq, tregoi se ata në fakt përfaqësojnë refuzimin e tij ndaj nismës së re evropiane.

Kurti ka reaguar ndaj presioneve

Për çfarë bëhet fjalë? A këmbëngul Kurti në politikën e tij apo dërgon indikacione se mund të fillojë të formohet BKS-në?

Pikërisht kështu e interpreton për Blic Dragisha Mijaçiq, Kryetar i Konventës Kombëtare të Bashkimit Evropian për Kapitullin 35.

“Fakti që Kurti ndjeu nevojën për të paraqitur kushtet për formimin e BKS-së tregon se ai po reagon ndaj presioneve që vijnë nga bashkësia ndërkombëtare, në radhë të parë nga Amerika. Sa i përket vetë kushteve, struktura e tyre nuk paraqet një tërësi logjike, por hapat e propozuar synojnë të komplikojnë dhe kushtëzojnë procesin e formimit të BKS-së të iniciuar nga Ambasada Amerikane në Kosovë” vlerëson Mijaçiq.

Administrata amerikane, kujton ai, mori përsipër të krijojë kushtet për formimin e BKS-së dhe pas këtij procesi qëndruan zyrtarë të lartë të saj.

“Suksesi i këtij procesi do të tregojë fuqinë reale të Amerikës në Kosovë, por edhe vendosmërinë dhe aftësinë e saj për të zgjidhur çështjet rajonale në Ballkanin Perëndimor në kontekstin e rrethanave të reja gjeopolitike të shkaktuara nga lufta në Ukrainë. Mungesa e konstruktivitetit gjatë formimit i BKS-së do të tregojë gjithashtu se deri në çfarë mase Kurti do të lejohet të udhëheqë politikë të pavarur dhe të bëjë lëvizje që nuk janë të koordinuara me Amerikën dhe partnerët e tjerë ndërkombëtarë, pasi në periudhën paraprake kishte një dozë tolerance të aktorëve ndërkombëtarë për soloizimin e Kurtit“, thotë Mijaçiq.

“Kërkesat në buzë të arsyes"

Kjo tolerancë zgjat për dhjetë vjet, aq sa jemi në pritje të formimit të BKS-së. Muajt ​​e fundit i gjithë procesi është përshpejtuar duke vënë në tavolinë marrëveshjen franko-gjermane për zgjidhjen e çështjes së Kosovës. Beogradit dhe Prishtinës i kërkohet ta nënshkruajnë atë dhe Prishtinës i është dhënë ultimatum që të përfundimisht hyjë në procesin e formimit të BKS-së.

Me vendosjen e kushteve, padyshim që Kryeministri i Kosovës po tenton të rikthehet në lojë, në mënyrën e tij, thotë për “Blic” Dushan Janjiq, Drejtor i Forumit për Marrëdhënie Etnike.

“Kushtet që ai vendosi janë në buzë të arsyes, si mund të tërhiqen aktet e njëanshme, si letrat? Janë argumente të nxituara, të gjitha për të mbuluar faktin që diskutimi në parlament është një hap drejt zbatimit të marrëveshjes. SHBA-të i dërguan mesazh Kurtit 'nuk do ta bësh, s’ka problem, ka nga ata që e duan!' Nëse gjithçka shkon sipas planit, në fund të shkurtit mund të presim takimin e parë për BKS-në në Bruksel dhe diskutim se si të kthehen serbët në institucione”, vlerëson Janjiq.

Veprimi i Kurtit është në të njëjtën kohë zhbllokim i procesit të dialogut, por edhe korrigjim i politikës së tij dhe mohim i efekteve të daljes së serbëve në pushtet.

“Në të njëjtën kohë, është një goditje e rëndë për ideologjinë e tij, ai do të humbasë shumë ndjekës sepse mbështetësit më radikalë nuk do ta shohin më si bashkëpunëtor, por do të largohen prej tij”, thotë Janjiq.

Ishte gabimi, siç vlerëson ai, sepse e ndërtoi të gjithë politikën e tij mbi iluzionin se Serbia do të detyrohej të njihte Kosovën në këmbim të Kosovës.

"Kjo nuk është më dhe nuk do të ndodhë. Tani Kurti po përpiqet të sigurojë që të mos ketë burime të shpejta dhe të ruajë iluzionin e qëndrueshmërisë së politikës", thotë Janjiq.

Gjashtë kërkesat e Kurtit

- BKS duhet të jetë në përputhje me kushtetutën dhe ligjet e Kosovës

- BKS nuk mund të jetë monoetnik, duhet të ndërrojë emrin dhe t’i shërbejë vetëm për bashkëpunim horizontal të komunave

- Të drejtat e pakicave duhet ta ngërthejnë parimin e reciprocitetit ndërmjet dy shteteve

- Para vendosjes së BKS-së, "strukturat ilegale të Serbisë në veri" duhet të shuhen dhe të bëhet dorëzimi i të gjitha armëve ilegale.

- BKS të jetë pjesë e marrëveshjes përfundimtare dhe të zbatohet pas "njohjes reciproke"

- Presidenti i Serbisë të tërheqë letrat e dërguara zyrtarëve më të lartë të pesë vendeve anëtare të BE-së që nuk e njohin pavarësinë e vetëshpallur të Kosovës, në të cilat kërkon që ato shtete të mos pranojnë kërkesën e Prishtinës për anëtarësim në BE.

Çfarë kontestohet lidhur me BKS?

Më 19 prill 2013, ish-kryeministrat e Serbisë, Ivica Daçiq, dhe të Kosovës, Hashim Thaçi, nënshkruan Marrëveshjen e Brukselit nën patronatin e BE-së, e cila parashikon formimin e BKS-së. Nga gjithsej 15 pikë, gjashtë të parat i referohen Bashkësisë së Komunave Serbe.

Dy vjet më vonë, në Bruksel u dakorduan parimet për formimin e Bashkësisë, të cilat Gjykata Kushtetuese e Kosovës në dhjetor 2015 i konstatoi se nuk ishin plotësisht në përputhje me frymën e Kushtetutës, por, siç shtuan ata, mund të harmonizohej me aktin juridik të Qeverisë së Kosovës dhe statutin.

Në bazë të atij vendimi të Gjykatës Kushtetuese, kontestohet se Bashkësia nuk bazohet në multietnicitet, por mbledh komunat ku një bashkësi etnike është shumicë.