Duke pritur Gjykatën Kushtetuese: Përgjigjja ndaj ankesës së Listës Serbe do të jetë udhërrëfyes edhe për rastet e ardhshme

Ankesa e Listës Serbe drejtuar Gjykatës Kushtetuese lidhur me zgjedhjen e Nenad Rashiqit si nënkryetar i Kuvendit, përzgjedhje që kjo parti e konsideron të paligjshme, edhe pas 20 ditësh mbetet pa epilog. Sipas bashkëbiseduesve të Kosovo online, Gjykata nuk ka afat brenda të cilit duhet të shprehet, ndërsa vonesa lidhet me pritjen e zhvillimeve politike, pasi gjithçka tregon se vendi po shkon drejt zgjedhjeve të reja. Megjithatë, çfarëdo që të jetë vendimi, ai do të shërbejë si udhërrëfyes për raste të ngjashme në të ardhmen.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

Dhjetë deputetë të Kuvendit të Kosovës vlerësojnë se janë shkelur si Kushtetuta, ashtu edhe Rregullorja e punës së Kuvendit, kur më 10 tetor Nenad Rashiq, deputet i partisë Për Liri, Drejtësi dhe Mbijetesë, u zgjodh nënkryetar i Kuvendit nga radhët e komunitetit serb.

Në votim, Rashiq mori 71 vota për, nëntë kundër dhe 24 abstenime.

Rashiq u propozua nga kryetari i Kuvendit nga Lëvizja Vetëvendosje, Dimal Basha, por pasi nuk kishte mbështetjen e shumicës së deputetëve serbë të Listës Serbe, e cila ka nëntë deputetë, Lista Serbe e konsideron këtë zgjedhje të kontestueshme dhe në kundërshtim me rregullat.

Ankesa në Gjykatën Kushtetuese u dorëzua më 16 tetor, dhe një ditë më vonë Gjykata njoftoi se vendimi do të merret pasi të shqyrtohen të gjitha aspektet kushtetuese të kërkesës.

Drejtori i Strategjisë në Qendrën për Politika Evropiane në Beograd, Millosh Pavkoviq, mendon se Gjykata po tregohet e kujdesshme dhe po përpiqet ta shtyjë përgjigjen për të mos u bërë faktor që do ta destabilizonte më tej situatën politike në Kosovë.

Sipas Pavkoviqit, Gjykata po ndjek me vëmendje zhvillimet politike dhe përfundimin e procesit, prandaj ende nuk po reagon. Ai shton se gjyqtarët po diskutojnë mes tyre dhe se nuk ka unitet të plotë për këtë çështje.

„Më duket se qëndrimi i Gjykatës Kushtetuese është të presë përfundimin – për të parë nëse do të formohet Qeveria apo do të shkohet në zgjedhje të reja parlamentare. Nëse vendi shkon në zgjedhje të reja, kjo çështje do të kalojë në plan të dytë për shkak të fushatës së re dhe rishpërndarjes së fuqisë politike,“ tha Pavkoviq për Kosovo online.

Pas dështimit të Albin Kurtit për t’u bërë Kryeministër për herë të tretë, Vetëvendosja njoftoi sot se kandidati i tyre i ri për Kryeministër do të jetë Glauk Konjufca, ish-kryetar i Parlamentit. Nëse Konjufca merr një mandat nga Presidenti i Kosovës, ai do të ketë 15 ditë kohë për të paraqitur kabinetin e tij para Kuvendit.

Nëse në atë periudhë Gjykata Kushtetuese do të fliste dhe do të thoshte se zgjedhja e nënkryetarit serb të parlamentit nuk ishte kushtetuese, Pavkoviq thekson se atëherë i gjithë procesi do të duhej të kthehej një hap prapa.

"Atëherë do të duhej të deklarohej ose se Kuvendi nuk është konstituuar ose se votimi për një nënkryetar duhet të përsëritet. Megjithatë, Gjykata Kushtetuese po shqyrton gjithashtu faktin se as nëntë deputetë nga Lista Serbe nuk morën shumicën kur votuan për nënkryetarin nga komuniteti serb. Pra, Gjykata Kushtetuese ndoshta po merr parasysh se kjo do të prodhonte një krizë tjetër politike. Më duket se gjykata po përpiqet ta shtyjë përgjigjen, kështu që ky do të ishte një faktor që destabilizon më tej situatën politike në Kosovë", thotë bashkëbiseduesi ynë.

Arsyeja më e rëndësishme pse Gjykata Kushtetuese duhet të marrë një vendim përfundimtar për këtë çështje, thekson Pavkoviq, është se është plotësisht e mundur që një situatë e ngjashme të përsëritet edhe pas zgjedhjeve të reja parlamentare.

"Ka dy parime të rëndësishme në konflikt, njëri është se është e nevojshme të merret shumica në Kuvend, dhe tjetri është se është e nevojshme të konsultohet me partinë më të fortë të pakicës serbe në parlament gjatë zgjedhjes së nënkryetarit të parlamentit", thekson ai.

Avokati Tom Gashi thotë se Gjykata Kushtetuese e Kosovës nuk ka një afat të caktuar brenda të cilit duhet të marrë një vendim ose aktgjykim për një parashtresë ose padi specifike, dhe në rast të një ankese nga Lista Serbe, ai beson se ajo do të refuzohet.

"Mendoj se gjithçka ishte ligjore dhe se puna është kryer. Nuk ka asnjë arsye që kjo të kthehet në rizgjedhjen e nënkryetarit të Kuvendit. Mendoj se Lista Serbe po kërkon ose po përpiqet vetëm të pengojë punën normale të Kuvendit për shkak të arsyeve të tyre të njohura", deklaroi Gashi për Kosovo online.

Ai është gjithashtu i mendimit se Gjykata Kushtetuese e di se nuk ka asnjë mundësi faktike që zgjedhja e Presidentit ose e Nënkryetarit të Kuvendit, i cili u zgjodh, të kthehet në një votim të ri.

Ai nuk beson se do të lindë problem nëse një projektligj vjen para deputetëve derisa të arrijë vendimi i Gjykatës Kushtetuese, sepse siç thotë ai, derisa të votohet qeveria e re, askush nuk mund të paraqesë kërkesë për miratimin e ligjeve të reja, pasi ligjet paraqiten nga qeveria. Por, siç pohon ai, "asgjë nuk funksionon" tani.

Në këtë çështje, një qëndrim disi ndryshe ka Aleksandar Rapajiq, drejtor programor i OJQ-së Qendra për Avokimin e Kulturës Demokratike nga Mitrovica e Veriut.

„Mendoj se vendimi i Gjykatës duhet të jetë që nënkryetari nga komuniteti serb duhet të zgjidhet nga shumica e përfaqësuesve të komunitetit serb, e jo që të jetë vetëm me kombësi serbe, pa marrë parasysh nëse ka mbështetjen e shumicës së komunitetit apo jo“, tha Rapajiq për Kosovo online.

Ai beson gjithashtu se Gjykata Kushtetuese do ta marrë vendimin për ankesën e Listës Serbe vetëm pas shpërbërjes së Kuvendit dhe shpalljes së zgjedhjeve të reja.

„Mendoj se Gjykata Kushtetuese do të përgjigjet vetëm pas shpërbërjes së Kuvendit, dhe atëherë ky vendim nuk do të ketë ndonjë ndikim të madh në vendimet e këtij Kuvendi, pasi ai tashmë do të jetë shpërbërë. Megjithatë, ai vendim do të ketë peshë për Kuvendet e ardhshme dhe do të shërbejë si udhëzues për mënyrën se si duhet vepruar në raste të tilla“, theksoi Rapajiq, duke theksuar se Gjykata Kushtetuese nuk ka afat të caktuar brenda të cilit duhet të përgjigjet për një ankesë urgjente.

I pyetur se çfarë do të ndodhë me vendimet e deputetëve aktualë, përfshirë edhe atë të mundshme për buxhetin e vitit të ardhshëm, në rast se Gjykata Kushtetuese e konteston zgjedhjen e Rashiqit, Aleksandar Rapajiq thotë se nuk beson që propozimi i buxhetit do të vijë fare në rend dite.

„Besoj që buxheti nuk do të arrijë në Kuvend, por nëse kjo përbërje e Kuvendit do ta miratonte atë, atëherë do të kishim një problem shumë më të madh, sepse do të shkeleshin disa norma ligjore dhe vetë Kushtetuta, pasi përfaqësuesit e Qeverisë ndodhen njëkohësisht edhe në Qeveri, edhe në Kuvend. Kjo do të nënkuptonte që të njëjtat persona votojnë për buxhetin në Qeveri dhe më pas për të njëjtin buxhet votojnë edhe në Kuvend, që përbën ndërhyrje mes pushtetit ekzekutiv dhe atij legjislativ – gjë që nuk duhet të ndodhë. Besoj se Gjykata Kushtetuese do të tregojë prakticitet, dhe nëse Kuvendi shpërbëhet, do të lejojë që  gjërat të vazhdojnë rrjedhën e tyre natyrale“, tha Rapajiq.