E ardhmja e rolit të Gjermanisë në Kosovë: Dialektika e "lidhjes së ngushtë"

Gjermania, një nga promotorët kryesorë të pavarësisë së Kosovës, së fundmi është gjetur në grahmat e një krize ekonomike, politike dhe gjeopolitike: nga grevat e fermerëve dhe punëtorëve në shumë sektorë të tjerë, përmes rritjes së çmimit të energjisë, deri në dobësimin e "koalicionit semaforik" në pushtet dhe rënien e popullaritetit të kancelarit Olaf Sholz dhe forcimin e Alternativës së djathtë për Gjermaninë. Rrethanat e tilla disave kanë zgjuar shpresën dhe të tjerëve frikën se Berlini mund të kthehet nga Kosova te problemet e saj, ndërsa analistët pohojnë se politika e jashtme e Gjermanisë nuk do të ndryshojë për shkak të trazirave të brendshme politike.

Një nga mesazhet kryesore të gjermanëve të pakënaqur për partinë në pushtet atje është se vendi, i cili po quhet gjithnjë e më shumë "i sëmuri i Evropës", duhet të merret me punët e tij, jo oborrin e dikujt tjetër - ukrainas, evropian apo ndonjë tjetër, e cila ka shkuar aq larg sa disa po bëjnë thirrje për Dexit, pra tërheqje nga BE sipas shembullit të Britanisë së Madhe.

A do t'i dëgjojë qeveria gjermane thirrjet e qytetarëve të saj dhe a mund ta largojë vëmendjen nga Kosova, me të cilën Gjermania është "e lidhur ngushtë", siç thuhet në ueb faqen e ambasadës gjermane në Prishtinë?

Jo shumë kohë më parë, gjatë vizitës së saj në Serbi në fund të mandatit të saj, ish-kancelarja Angela Merkel foli për “lidhjen e ngushtë” mes Gjermanisë dhe Serbisë, e cila duket se është dobësuar ndjeshëm pas largimit të saj, që mund të jetë paralajmërim edhe për Kosovën se “lidhja e ngushtë” në versionin gjerman është dialektikë e pastër.

Megjithatë, pavarësisht krizës politike, ekonomike dhe identitare që ekziston në Gjermani, kjo qeveri mbetet e vendosur në atë që mund të quhet për momentin një kurs atlantist, e nuk duhet të presim ndryshime as për Kosovën, thotë për Kosovo online Dushan Dostaniq nga Instituti për Studime Politike dhe shton se kjo shihet edhe në shembullin e Ukrainës.

“Kjo gjë me Ukrainën mund të shihet edhe në kontekstin e këtyre protestave të fermerëve, sepse fermerët që ankohen për subvencionet që u janë hequr, thonë me të drejtë 'si nuk ka para për subvencione për fermerët, por ka para, për shembull, për të ndihmuar Ukrainën dhe një vend që është në luftë. Atëherë lind përsëri pyetja, cili është kuptimi apo qëllimi, cili është funksioni i qeverisë shtetërore - a duhet të kujdeset për qytetarët e saj dhe mirëqenien e qytetarëve të saj, apo duhet të zgjidhë konfliktet në mbarë botën dhe të ndihmojë shtetet ku mendon se disa gjëra nuk janë në rregull? Sido që të jetë, në Ukrainë shihet se kjo qeveri mbetet e përkushtuar ndaj politikës së jashtme të mëparshme dhe në këtë kuptim duket se nuk duhet të presim ndryshime me këtë qeveri aktuale, qoftë edhe për Kosovën”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Sipas tij, të Gjelbrit, të cilët aktualisht drejtojnë politikën e jashtme gjermane me Analena Berbock, janë të vendosur dhe shumë më radikalë në kursin atlantist sesa ishte rasti me Angela Merkel, por ai përsërit se është e vështirë të flitet për çdo lloj ndryshimi politikash në terma të përgjithshëm.

“Ndryshimet në lidhje me politikën e Angela Merkelit nuk janë edhe aq drastike, gjatë sundimit të Angela Merkelit, rreth Kosovës ndodhën të gjitha ato gjëra që nuk janë aq pozitive nga këndvështrimi ynë: njohja e pavarësisë së Kosovës dhe përfshirja e Gjermanisë në këtë drejtim. Edhe me këtë qeveri të re të dy viteve më parë, gjërat nuk ndryshuan, kursi nuk ndryshoi, prandaj patronazhi gjerman i atij krijimi në krahinën tonë jugore nuk mori asnjë formë tjetër. E vetmja gjë për të cilën mund të flitet me të drejtë është shtrëngimi i mëtejshëm i marrëdhënieve me Serbinë, pra nëse në kohën e Angela Merkelit mund të kishte ende një lloj gardhe, tani nuk ka më gardhe të tilla nën udhëheqjen e të Gjelbërve”, vlerëson Dostaniq.

Ai kujton se gjermanët tashmë ishin mjaft të përfshirë në çështjen e Kosovës dhe se ka libra në të cilët autorë të ndryshëm pretendonin se politika amerikane ndaj Kosovës në vitet 1990 ishte e kushtëzuar nga politika gjermane, kështu që gjermanët që në fillim treguan një mirëkuptim të drejtë për UÇK-në dhe për aktivitetet terroriste që u zhvilluan atje në fund të viteve nëntëdhjetë”.

“Tani shohim që gjermanët ishin aktivë në dhënien e atij plani franko-gjerman, që sigurisht i detyron ata dhe ata do të insistojnë që ai plan të përmbushet, por kjo është një çështje e kushtëzuar nga fakti se ata e njohën pavarësinë e Kosovës nga më parë dhe se politika zyrtare gjermane, siç është sot, përfaqëson një nga patronët e pavarësisë së Kosovës dhe nuk duhet të ketë iluzione”, thotë Dostaniq.

Megjithatë, ai shton se nga opozita për momentin po vijnë zëra të ndryshëm.

“Kuptimi i qëndrimit serb, i çështjes serbe, nuk mund të gjendet mes të Gjelbërve, Social Demokratëve apo Liberalëve, ndërsa tashmë me Alternativën për Gjermaninë dëgjohen tone të ndryshme. Në Bundestag u fol se si është situata reale në Kosovë, apo u theksua se një qeveri kaq e angazhuar në rastin e Ukrainës dhe mbron me çdo kusht sovranitetin e Ukrainës, aq sa furnizon me armë atë vend që është në luftë, nga ana tjetër, mbështet shkëputjen e krahinës serbe dhe nuk ka shpresë se do të angazhohet në mbrojtjen e sovranitetit dhe integritetit territorial të Serbisë”, përfundon Dostaniq.

Analisti Afrim Hoti tregon për Kosovo online se Gjermania në përgjithësi është e fokusuar në Ballkanin Perëndimor, por se problemi i Kosovës dhe dialogu nuk është në krye të agjendës gjermane. Ai shton se Berlini kujdeset për realizimin e planit franko-gjerman, sepse është “e vetmja mënyrë për të ecur përpara”.

“Gjermania është përgjithësisht e fokusuar në Ballkanin Perëndimor, por jo si Republika e Gjermanisë, sepse politika e Gjermanisë është e lidhur me politikat e anëtarëve të tjerë të BE-së, duke përfshirë në këtë rast Britaninë e Madhe. Siç mund ta shihnim muajt e fundit dhe gjatë vitit të kaluar, Olaf Sholz ishte përfshirë në ngjarjet në Ballkanin Perëndimor, së bashku me presidentin francez dhe kryeministrin italian. Por nuk duhet harruar se problemi i Kosovës dhe dialogu nuk është në krye të agjendës, pasi Gjermania aktualisht po përballet me probleme të tjera, ndër më kryesoret lufta mes Rusisë dhe Ukrainës. Por në të njëjtën kohë duket se Gjermania po jep kontributin e saj në Ballkanin Perëndimor sepse integrimi i Ballkanit Perëndimor nuk është vetëm në interes të rajonit, por mbi të gjitha në interes të BE-së, ku Gjermania është ndër aktorët kryesorë”, thotë Hoti.

Ai kujton se Gjermania shihet edhe si promotore e zhvillimit ekonomik të Ballkanit Perëndimor dhe se roli i saj është i fokusuar në ndihmën ekonomike. Megjithatë, ai kujton se përveç ekonomisë, shohim edhe aktivitete të tjera të qeverisë gjermane, zëri i së cilës në rajon është ambasadori Jorn Rode.

“Mendoj se Gjermanisë i intereson që plani franko-gjerman të zbatohet, sepse vetëm kështu mund të ecim përpara, çfarëdo plani apo propozimi të kemi, është dhe do të jetë në përputhje me planin e propozuar nga Gjermania dhe Franca. Në të njëjtën kohë, shumë pengesa të tjera - sa i përket zbatimit, vijnë kryesisht nga Serbia, por në një masë pengesa ka edhe nga Kosova. Në këtë kuptim e shohim dhe jam i bindur se ka një koordinim të rreptë mes Francës dhe Gjermanisë me SHBA-në për të zgjidhur sa më parë problemin”, thotë Hoti.

Petar Qurçiq nga Instituti për Studime Evropiane tregon gjithashtu për Kosovo online se nuk duhet të presim që Gjermania, për shkak të aktivitetit të reduktuar në rajonin e Ballkanit Perëndimor - për shkak të ngjarjeve të brendshme politike, si dhe për shkak të zgjedhjeve evropiane dhe krizave në pjesë të ndryshme të botës - të ndryshojë politikën strategjike në lidhje me Kosovën.

Qurçiq kujton se qeveria gjermane dhe kancelari Olaf Sholz janë në nivelin më të ulët të të gjitha kohërave për sa i përket vlerësimeve të kompetencave dhe tregon se nuk duhet harruar se popullariteti është një gjë, dhe se tjetra janë interesat strategjike që nuk kanë ndryshuar në Gjermani ndaj Kosovës për më shumë se 30 vjet - "sigurisht që nga agresioni i NATO-s, por edhe para kësaj".

Siç shprehet ai, Gjermania aktualisht është e përkushtuar ndaj çështjeve të brendshme që kanë të bëjnë me grevën e fermerëve dhe grevat e tjera që po zhvillohen, ndërsa politika e jashtme gjermane, si dhe skena e brendshme politike, janë të interesuara për zgjedhjet evropiane.

“Kjo do të jetë në qendër të vëmendjes së tyre, aq më tepër që vendoset se cila nga ato parti evropiane do të mbizotërojë. Partia e Sholzit është në bllokun e socialistëve dhe demokratëve, në krahun tjetër është opozita Bashkimi Demokristian në Partinë Popullore Evropiane, pritet që kjo luftë të jetë në fokus, por nuk duhet të presim që Gjermania, edhe pse mund të jetë më pak aktive në këtë fushë, do të ndryshojë politikën e saj strategjike ndaj Kosovës. Ajo ishte një nga promotoret e pavarësisë së Kosovës”, thotë Qurçiq.

Siç shton ai, nëse bëhet fjalë për planin franko-gjerman, atëherë Gjermania me siguri do të presë rezultatin e zgjedhjeve në SHBA për arsyen e thjeshtë se ai do të përcaktojë marrëdhëniet më të gjera mes Evropës dhe SHBA-së.

“As SHBA dhe as vendet evropiane që njohën pavarësinë e shpallur në mënyrë të njëanshme të Kosovës nuk duhet të pritet që të tërheqin njohjen e tyre. Sa i përket të djathtës, megjithëse vlerësimet janë se mund të forcohet, duhet të presim rezultatet e zgjedhjeve dhe rrethanat e përgjithshme politike, tani është e vështirë të parashikohet se çfarë do të ndodhë, por edhe në këtë kuptim, pasi asnjë qeveri e djathtë që është tani në Evropë nuk ka ndryshuar qëndrim për çështjen e shkëputjes së Kosovës, nuk besoj se Alternativa për Gjermaninë do të bënte të njëjtën gjë”, thotë Qurçiq.

Ai shton gjithashtu se në Gjermani po zhvillohet tashmë një proces fragmentimi i krahut të djathtë me shfaqjen e disa partive më të djathta.

“Në parim, Gjermania nuk do të ndryshojë qëndrimin e saj, megjithatë zbatimi i planit franko-gjerman do të presë rrethanat më të gjera politike. Natyrisht, nuk duhet të harrojmë krizën në Sahel, krizën në Mesdhe, krizën në Ukrainë dhe përfundimisht shtrëngimin e marrëdhënieve në Paqësor, pra në Lindjen e Largët”, thekson ai.

Është e pritshme, siç tha Qurçiq, që qeveria e Kurtit, me mbështetjen e disa vendeve të Quint-it, do të punojë për të ushtruar presion ndaj komunitetit serb dhe një prej tyre është sigurisht vendimi i Bankës Qendrore të Kosovës për të prezantuar euro si e vetmja monedhë zyrtare.

Ai kujton se edhe pse euro përdoret si në Mal të Zi ashtu edhe në Kosovë, nuk është bërë në përputhje me vendimet e Bankës Qendrore Evropiane dhe thotë se do të jetë pengesë në radhë të parë për Malin e Zi si shtet të plotë dhe të pavarur, por do të jetë edhe për Kosovën në kuptimin e përpjekjes së administratës së Brukselit për t'i përfshirë në procesin e zgjerimit, d.m.th në negociatat, që do të jetë një problem shtesë kryesisht për shkak të pesë shteteve anëtare të BE-së që nuk e njohën Kosovën.

“Perspektiva e Kosovës është komplekse nga kjo anë dhe nuk pritet të përmirësohet në një të ardhme të parashikueshme, pavarësisht se vendet kryesore perëndimore do të përpiqen ta mbështesin Kosovën në një farë mënyre dhe në synimet e tyre”, përfundon Qurçiq.