Kush është më i përgatitur për një përballje të re – Vetëvendosje apo opozita?

Zgjedhjet e parakohshme janë opsioni më i mundshëm pas dështimit të Albin Kurtit për të siguruar numrin e nevojshëm të votave në Kuvend për formimin e qeverisë së tij të tretë. Cila parti është më e gatshme për një dalje të re në zgjedhje, bashkëbiseduesit e Kosovo online e vlerësojnë ndryshe. Njëra pikëpamje është se zgjedhjet lokale do t’i japin shtysë opozitës, por ka edhe mendime se për një betejë të re parlamentare më e përgatitur është partia e Kurtit, sepse që gjatë gjithë kësaj kohe qeveria në mandat teknik i ka siguruar asaj përparësi ndaj opozitës.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

Pas dështimit të djeshëm të liderit të Vetëvendosjes, Albin Kurti, të cilit i mungonin pesë vota në Kuvend për t’u bërë për herë të tretë kryeministër, si analistët ashtu edhe politikanët parashikojnë se formimi i qeverisë së re tani është vetëm mundësi teorike dhe se zgjedhjet e parakohshme janë të pashmangshme.

Hulumtuesi i Institutit Demokratik të Kosovës, Vullnet Bugaçku, deklaroi se, megjithëse zgjedhjet e parakohshme janë mënyra më e mirë për të kapërcyer bllokadën politike, në aspektin procedural ende ekziston hapësirë për formimin e qeverisë.

“Sipas vendimit të Gjykatës Kushtetuese, presidentja duhet të bëjë përpjekje maksimale që brenda dhjetë ditëve t’i thërrasë partitë për konsultime dhe të përcaktojë nëse ekziston mundësi për kompromis politik, qoftë për qeveri gjithëpërfshirëse apo teknike, sepse kemi disa ligje shumë të rëndësishme që duhet të miratohen në Kuvend, si Ligji për buxhetin dhe marrëveshjet ndërkombëtare. Megjithatë, duke pasur parasysh deklaratat politike, nuk mbetet asgjë tjetër përveç shpalljes së zgjedhjeve të parakohshme,” tha Bugaçku.

Këto zgjedhje priten të mbahen në dhjetor, por as ato nuk do të garantonin që formimi i qeverisë do të ndodhte më shpejt se pas atyre të 9 shkurtit, pasi, siç vlerësohet, rezultatet do të jenë të ngjashme.
Për shembull, analisti politik Astrit Gashi beson se përballja e re në kutitë e votimit nuk do të sjellë ndonjë rezultat ndryshe në mënyrë të theksuar. Ai mendon se askush nuk do të fitojë më shumë se një për qind më shumë se herën e kaluar.

Analisti politik Shkëlzen Maliqi thotë se nuk mund të thuhet cila parti është më e përgatitur për zgjedhjet, por se në zgjedhjet lokale Partia Demokratike e Kosovës e ka ruajtur trupin e saj elektoral dhe mund të pritet që edhe në zgjedhjet e përgjithshme të jetë e dyta për nga numri i votave.

“Mendoj se në zgjedhjet lokale më së miri ka kaluar Partia Demokratike e Kosovës, e cila e ka ruajtur trupin e saj të votuesve. Ata kanë rreth 120 mijë votues të qëndrueshëm, dhe kjo është garanci që ndoshta edhe në zgjedhjet e përgjithshme do të jenë së paku të dytët. Sa për partitë e tjera, nuk e di. Partia e Kurtit dhe ai vetë janë në rënie, sa do të jetë ajo rënie nuk e di. Ata kanë vepruar në mënyrë demagogjike dhe populiste,” tha Maliqi për Kosovo online.

Ai nuk e përjashton mundësinë që në të ardhmen të ketë një koalicion midis Vetëvendosjes dhe PDK-së, nëse, siç thotë ai, Kurti “pak qetësohet” dhe hyn në negociata me atë parti.

“Ndoshta duhet pritur raundi i dytë i zgjedhjeve lokale për të parë se cili do të jetë rezultati. Ka rreth 12 komuna ku Vetëvendosje është e para ose e dyta dhe ka pak gjasa të fitojë edhe dy-tri komuna të tjera, por në thelb beteja do të zhvillohet për Prishtinën dhe Mitrovicën. Kurti ka investuar shumë në Mitrovicë dhe nëse e humb, ndërkohë që ka gjasa të humbasë edhe Prishtinën, atëherë do t’i mbetet shumë pak pushtet në nivel lokal”, thotë Maliqi dhe konstaton se, duke gjykuar sipas situatës aktuale, Kosova me shumë gjasë do të shkojë në zgjedhje parlamentare në dhjetor.

Historiani Stefan Radojkoviq thotë se gjatë dy javëve të ardhshme do të shihet nëse do të krijohet qeveria e re e udhëhequr nga Partia Demokratike e Kosovës, e cila ishte e dyta më e votuar më 9 shkurt, dhe nëse kjo nuk ndodh, ai gjithashtu pret zgjedhje të reja në dhjetor.

Siç thekson ai, pozicioni i partive në ato zgjedhje do të varet nga rezultatet e raundit të dytë të zgjedhjeve lokale, që do të mbahen më 9 nëntor, në të cilat do të matet forca e të gjitha partive shqiptare, si atyre opozitare, ashtu edhe atyre në pushtet.

“Vetëvendosje do të mbetet përsëri partia më e fortë politike midis shqiptarëve, megjithatë me një numër të pamjaftueshëm votash që të mund të formojë qeverinë vetë, ose me ndihmën e disa pakicave. E njëjta gjë vlen edhe për partitë opozitare shqiptare, të cilat kanë bazat e tyre të rëndësishme në disa zona të Kosovës dhe Metohisë, por as ato nuk mund të formojnë qeveri të vetme pa një marrëveshje koalicioni,” thekson Radojkoviq për Kosovo online.

Ironia në gjithë këtë, siç nënvizon ai, është se në të dyja variantet votat e Listës Serbe do të mund të ndihmonin ose opozitën, ose Vetëvendosjen për të formuar qeverinë në nivel qendror. Megjithatë, marrëdhëniet ndëretnike janë aq shumë të dëmtuara, saqë, sipas tij, nuk pritet që partitë shqiptare të marrin në konsideratë një opsion të tillë.

Sipas Radojkoviqit, pavarësisht gjithçkaje, Vetëvendosja është më e gatshme për zgjedhjet në këtë moment.

"Si parti, ato hyjnë në elektoratin e të gjitha partive. Ato nuk kufizohen vetëm në zonat urbane apo rurale, por depërtojnë në mënyrë të barabartë në të gjitha segmentet e shoqërisë shqiptaro-kosovare. Gjithashtu, fakti që ushtrojnë pushtet, edhe pse janë në një mandat teknik, u jep atyre një avantazh ndaj partive opozitare që janë të forta në nivel lokal, por kur ke një ministri specifike, ke një avantazh krahasues në aspektin e burimeve dhe infrastrukturës. Nuk ka ndonjë trazirë të madhe, veçanërisht në kontekstin e marrëdhënieve midis administratës amerikane dhe qeverisë së Albin Kurtit", thekson bashkëbiseduesi ynë.

Ai përfundon se pas raundit të dytë të zgjedhjeve, do të jetë më e qartë se cili është potenciali i koalicionit të partive politike në Kosovë.

"Theksi duhet të jetë te Prishtina, te pjesa jugore e Mitrovicës dhe te Prizreni. Kjo do të na tregojë në një masë të madhe se cili është potenciali i koalicionit të Vetëvendosjes, më duket se është shumë afër zeros, ndërsa potenciali i koalicionit të partive të tjera shqiptare është ndoshta më i lartë, por përsëri jo i mjaftueshëm për të formuar një shumicë të thjeshtë, e lëre më një shumicë prej dy të tretash", vlerëson Radojkoviq.

Gazetari nga Mitrovica e Veriut, Lazar Steviq, mendon se kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, do të marrë më pak mbështetje në zgjedhjet e reja sesa në ato të mëparshme.
Sipas tij, partitë opozitare janë më të përgatitura për zgjedhje, ndërsa faktorët ndërkombëtarë, veçanërisht vendet e Quint-it, dëshirojnë ndryshime.

Bashkësia ndërkombëtare, sidomos Shtetet e Bashkuara të Amerikës, thotë ai, nuk janë të kënaqura me bashkëpunimin me qeverinë aktuale të Kurtit dhe dëshirojnë që të ndodhin ndryshime politike në Prishtinë.

“Edhe serbët shpresojnë për një qeveri të re, me të cilën mund të zhvillohen bisedime për dialogun dhe zgjidhjen e situatës, si në veri, ashtu edhe në pjesën tjetër të Kosovës,” deklaroi Steviq për Kosovo online.

Ai beson se Kurti, pavarësisht masave sociale dhe rritjes së pagave, ka humbur besimin e disa qytetarëve për shkak të situatës së dobët ekonomike dhe emigrimit masiv të popullsisë.

"Të gjitha lëvizjet dhe veprimet e kryera nga Kurti në veri kundër serbëve na shkaktuan dëme të mëdha. Është e dukshme se edhe në jug të Kosovës, ai nuk hapi asnjë fabrikë të re dhe as nuk krijoi vende të reja pune. Ai u përpoq me programe sociale, rritje të pagave, megjithatë, situata ekonomike është ende e vështirë edhe pse ata përfaqësojnë të kundërtën, dhe mijëra shqiptarë të pakënaqur kanë lënë Kosovën në tre-katër vitet e fundit dhe kanë shkuar në Evropë", theksoi Steviq.

Vetëvendosja e Albin Kurtit, siç thekson ai, ka një rënie të madhe të popullaritetit, si në nivel parlamentar ashtu edhe në atë lokal.

"Që nga zgjedhjet e fundit parlamentare, Albin Kurti dhe Vetëvendosja e tij kanë shënuar një rënie të ndjeshme të mbështetjes dhe popullaritetit në Kosovë. Ata nuk arritën rezultate të dukshme as në zgjedhjet lokale që u mbajtën, ata po përballen me një betejë në raundin e dytë ku do të kenë një punë të vështirë kundër PDK-së, e cila është partia më e fortë opozitare, dhe LDK-së për të fituar shumicën, dhe ata kanë forcuar dhe marrë pushtetin në shumë komuna", tha Steviq.

Sipas tij, fituesi më i madh në vitin e kaluar është opozita.

"Partia Demokratike e Kosovës dhe Lidhja Demokratike e Kosovës arritën rezultate të rëndësishme si në zgjedhjet e kaluara parlamentare ashtu edhe në ato lokale, kështu që presim që ato të përfitojnë më shumë, dhe nëse do të arrijnë një koalicion mbetet për t'u parë. Ata nuk mund të formojnë një qeveri vetë. Ata do të kenë nevojë për mbështetjen e partisë së vendit të tretë. Është AAK e Ramush Haradinajt, e cila është në koalicion me NISMËN, dhe Lista Serbe, e cila ka nëntë deputetë në Kuvend, do të luajë një rol shumë të rëndësishëm", tha Steviq.

Ai beson se Lista Serbe është aktualisht forca politike më e përgatitur për zgjedhjet e ardhshme.

"Lista Serbe tregoi në zgjedhjet e mëparshme se është më e organizuara. Kudo që morën pjesë, fituan një shumicë absolute. Pres që në zgjedhjet e reja ato do të konfirmojnë dominimin e tyre në komunitetet serbe. Sa i përket partive shqiptare, ne kemi parë dobësitë e Vetëvendosjes, ndërsa udhëheqësit e LDK dhe PDK tashmë kanë njoftuar gatishmërinë e tyre për të shkuar në zgjedhje", tha Steviq.

Në votimin e djeshëm në Kuvendin e Kosovës për kabinetin e ri të propozuar nga mandatari Albin Kurti, 56 deputetë votuan nga 61 të nevojshëm. Kishte 52 kundër, ndërsa katër deputetë abstenuan.

Kushtetuta e Kosovës përcakton se nëse përbërja e Qeverisë së propozuar nga mandatari nuk merr shumicën e nevojshme, Presidenti i Kosovës brenda dhjetë ditësh emëron një kandidat tjetër për mandatar, i cili gjithashtu ka 15 ditë kohë për t'ia propozuar Kuvendit përbërjen e Qeverisë. Nëse Qeveria nuk zgjidhet për herë të dytë, atëherë presidenti shpall zgjedhjet që duhet të mbahen brenda 40 ditësh.